­č窭čç░ ─îo znamen├í, ┼że Cardano je platforma?

─îo znamen├í, ┼że Cardano je platforma?

Cardano v roku 2021 vst├║pilo do ├ęry Goguen, ke─Ć sa z neho stala platforma pre inteligentn├ę kontrakty. To prin├í┼ía mnoho v├Żhod a potenci├íl je obrovsk├Ż, ale vy┼żaduje si to od pou┼ż├şvate─żov ur─Źit├║ opatrnos┼ą. Vysvetl├şme si, ─Źo je to platforma a ─Źo to znamen├í pre pou┼ż├şvate─żov.

TLDR:

  • Platforma je druh prostredia, v ktorom sa m├┤┼że vykon├íva┼ą program. Na platforme Cardano m├┤┼żete pou┼ż├şva┼ą inteligentn├ę zmluvy.
  • Aplik├ície inteligentn├Żch zml├║v vytv├íraj├║ v├Żvoj├íri tret├şch str├ín a ich z├ímery nemusia by┼ą v┼żdy ─Źestn├ę.
  • Cardano m├┤┼że by┼ą najbezpe─Źnej┼íia platforma na svete, ale to neznamen├í, ┼że sa to automaticky vz┼ąahuje na aplik├ície tret├şch str├ín.
  • T├şm IOG nenesie ┼żiadnu zodpovednos┼ą za aplik├ície tret├şch str├ín. IOG je zodpovedn├Ż len za platformu Cardano. Ka┼żd├Ż na svete sa m├┤┼że slobodne rozhodn├║┼ą, ako ju bude pou┼ż├şva┼ą.
  • Cardano bude ma┼ą appStore a certifika─Źn├Ż program. Pou┼ż├şvatelia bud├║ ma┼ą v├Ą─Ź┼íiu istotu, ┼że pou┼ż├şvaj├║ kvalitn├ę a bezpe─Źn├ę aplik├ície.
  • Nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi pozn├íme autorov aplik├íci├ş alebo nie, preto┼że d├┤le┼żitej┼í├ş je otvoren├Ż a vo─żne pr├şstupn├Ż zdrojov├Ż k├│d, do ktor├ęho sa m├┤┼że ktoko─żvek pozrie┼ą a overi┼ą si jeho spr├ívnos┼ą.
  • Potrebujeme platformy? Polo┼żme si lep┼íiu ot├ízku. ─îo chceme alebo m├┤┼żeme zlep┼íi┼ą v na┼íej spolo─Źnosti prostredn├şctvom decentraliz├ície. Potom sa m├┤┼żeme p├Żta┼ą, ako to dosiahnu┼ą.
  • Nem├í zmysel vlastni┼ą hodnotu prostredn├şctvom blockchainovej siete a potom, v momente, ke─Ć ju potrebujete pou┼żi┼ą v re├ílnom svete, strati┼ą t├║to absol├║tne k─ż├║─Źov├║ v├Żhodu a zveri┼ą mince tretej strane, ktor├í umo┼ż┼łuje r├Żchle platby alebo in├ę finan─Źn├ę slu┼żby.
  • Bohat├Ż ekosyst├ęm m├í mnoho v├Żhod. V prvom rade je to ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt. ─î├şm viac mo┼żnost├ş platforma m├í, t├Żm viac sa bude pou┼ż├şva┼ą.

─îo je platforma

Predpoklad├íme, ┼że u┼ż dobre viete ─Źo je to platforma, ale mo┼żno si to neuvedomujete. Dovo─żte, aby sme v├ím to vysvetlili. Zjednodu┼íene povedan├ę, platforma je druh prostredia, v ktorom sa m├┤┼że vykon├íva┼ą program. Ak ─Ź├ştate tento text, m├íte po─Ź├şta─Ź so svoj├şm ob─ż├║ben├Żm opera─Źn├Żm syst├ęmom. Nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi ide o mobiln├Ż telef├│n Samsung s opera─Źn├Żm syst├ęmom Android alebo notebook s opera─Źn├Żm syst├ęmom Windows. M├┤┼żete si stiahnu┼ą ─żubovo─żn├║ aplik├íciu z internetu a spusti┼ą ju. D├í sa poveda┼ą, ┼że m├┤┼żete roz┼í├şri┼ą mo┼żnosti svojho po─Ź├şta─Źa a tak m├íte pr├şstup k viacer├Żm funkci├ím. M├┤┼żete si napr├şklad stiahnu┼ą film a pou┼żi┼ą prehr├íva─Ź na jeho sledovanie. M├┤┼żete tie┼ż chatova┼ą s priate─żmi alebo pou┼ż├şva┼ą internetov├ę bankovn├şctvo. V podstate sa rozhodujete o funkci├ích, ktor├ę chcete ma┼ą v po─Ź├şta─Źi.

Ka┼żd├Ż program, alebo ak chcete aplik├íciu, mus├ş niekto nap├şsa┼ą. Program├ítori vytv├íraj├║ aplik├ície pre konkr├ętnu platformu. Program├ítori teda musia ma┼ą nejak├ę v├Żvojov├ę prostredie, ktor├ę im umo┼żn├ş nap├şsa┼ą aplik├íciu. Napr├şklad je mo┼żn├ę nap├şsa┼ą aplik├íciu v programovacom jazyku Java. Program├ítori si stiahnu v├Żvojov├ę prostredie Java a nap├ş┼íu aplik├íciu. T├║ potom otestuj├║ a ak funguje pod─ża o─Źak├ívan├ş, pon├║knu ju v ur─Źitej forme na stiahnutie pou┼ż├şvate─żom. Aplik├ícia bude fungova┼ą len pre pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş ju m├┤┼żu spusti┼ą na svojich po─Ź├şta─Źoch. Na┼í┼ąastie je Java podporovan├í takmer v┼íade.

V┼íeobecne povedan├ę, platforma je V├í┼í hardv├ęr a opera─Źn├Ż syst├ęm s podporou sp├║┼í┼ąania aplik├íci├ş Java. Platformou v┼íak m├┤┼że by┼ą aj webov├Ż prehliada─Ź, ktor├Ż umo┼ż┼łuje sp├║┼í┼ąa┼ą roz┼í├şrenia. Program├ítori musia vedie┼ą, ako tak├ęto roz┼í├şrenie nap├şsa┼ą a ak├ę v├Żvojov├ę prostredie si stiahnu┼ą.

─îo je platforma pre inteligentn├ę zmluvy Cardano?

Cardano umo┼ż┼łuje v├Żvoj├írom nap├şsa┼ą inteligentn├Ż kontrakt (skript) v programovacom jazyku Plutus. Inteligentn├ę zmluvy Plutus sa skladaj├║ z dvoch ─Źast├ş: z ─Źasti on-chain, ktor├í sa vykon├íva v blockchaine, a z ─Źasti off-chain, ktor├í sa vykon├íva na po─Ź├şta─Źi pou┼ż├şvate─ża alebo na strane klienta.

Pre zjednodu┼íenie povedzme, ┼że inteligentn├í zmluva je aplik├ícia. Aplik├íciu nap├ş┼íu v├Żvoj├íri tret├şch str├ín. Pou┼ż├şvatelia sa m├┤┼żu rozhodn├║┼ą, ┼że bud├║ aplik├íciu pou┼ż├şva┼ą. Ak sa tak rozhodn├║, komunikuj├║ s ─Źas┼ąou aplik├ície mimo re┼ąazca. Poskytuj├║ vstupy alebo pokyny, ktor├ę ved├║ k vykonaniu ─Źasti na re┼ąazci. Napr├şklad mo┼żno zostavi┼ą v├Żmenn├║ transakciu, ktor├í sa vykon├í v blockchaine. Aby sme boli presnej┼í├ş, existuje ┼ípeci├ílny softv├ęr, nazvime ho virtu├ílny stroj, ktor├Ż je ur─Źen├Ż na vykon├ívanie aplik├íci├ş. Virtu├ílny stroj rozumie in┼ítrukci├ím inteligentn├ęho kontraktu Plutus (k├│du nap├şsan├ęmu v├Żvoj├írmi) a vykon├íva ich.

Inteligentn├ę zmluvy sa vykon├ívaj├║ decentralizovan├Żm sp├┤sobom, tak┼że sa nespoliehaj├║ na tretie strany ani centralizovan├ę subjekty. S├║ ulo┼żen├ę v blockchaine a cel├í sie┼ą m├┤┼że overi┼ą ich vykonanie. Proces je transparentn├Ż a nezvratn├Ż. To znamen├í, ┼że po nasaden├ş danej inteligentnej zmluvy a splnen├ş dan├Żch podmienok na z├íklade interakcie pou┼ż├şvate─żov sa vykonaj├║ dan├ę vopred naprogramovan├ę akcie.

Napr├şklad, ak je splnen├í podmienka v├Żmeny (finan─Źn├ę prostriedky Alice a Boba s├║ v depozite alebo hodnota zadan├í Oracle je pod─ża o─Źak├ívania), vytvoria sa dan├ę transakcie na v├Żmenu tokenov medzi Alicou a Bobom. V├Żsledok vykonania inteligentn├ęho kontraktu bude nav┼żdy ulo┼żen├Ż v blockchaine. To znamen├í, ┼że Alica aj Bob bud├║ v├Żhradn├Żmi vlastn├şkmi vymenen├Żch tokenov, k├Żm sa nerozhodn├║ posla┼ą ich niekomu in├ęmu.

Platformu m├┤┼żete vn├şma┼ą ako vrstvu alebo roz┼í├şrenie nad z├íkladnou vrstvou Cardano, ktor├í zabezpe─Źuje ├║plne z├íkladn├ę oper├ície, ako je sie┼ąov├Ż konsenzus, prenos sie┼ąov├Żch transakci├ş, ├║dr┼żba ├║─Źtovnej knihy, st├ívkovanie at─Ć. Platforma pon├║ka mo┼żnosti roz┼í├şrenia t├Żchto z├íkladn├Żch funkci├ş o vyd├ívanie tokenov, programovate─żnos┼ą, integr├íciu s in├Żmi sie┼ąami alebo slu┼żbami at─Ć. Z├íkladn├í vrstva Cardano napr├şklad neumo┼żn├ş vytv├íra┼ą stabiln├ę mince, preto┼że mus├ş pracova┼ą so vstupmi z re├ílneho sveta, konkr├ętne s re├ílnou trhovou hodnotou akt├şv. Ak sa maj├║ digit├ílne mince, ako napr├şklad ADA, pou┼ż├şva┼ą ako rezervn├ę akt├şva, mus├ş existova┼ą nejak├í automatizovan├í logika, ktor├í sa postar├í o vyd├ívanie stabiln├Żch minc├ş a rezervn├Żch tokenov. Aby si stabiln├í minca z├şskala d├┤veru pou┼ż├şvate─żov, mus├ş by┼ą decentralizovan├í. To znamen├í, ┼że na automatiz├íciu logiky v┼íetk├Żch potrebn├Żch procesov sa musia pou┼żi┼ą inteligentn├ę zmluvy.

Uve─Ćme si ─Ćal┼í├ş pr├şklad. Transak─Źn├í sie┼ą umo┼żn├ş Alici bezpodmiene─Źne posiela┼ą mince Bobovi. Platforma umo┼żn├ş v├Żvoj├írom vytvori┼ą slu┼żbu, ktor├í dok├í┼że do─Źasne uzamkn├║┼ą mince v ├║schove a posla┼ą ich Bobovi len vtedy, ak je splnen├í konkr├ętna podmienka, na ktorej sa Alica a Bob dohodn├║ vo fyzickom svete. Bob dostane mince od Alice len vtedy, ak jej po┼íle ur─Źit├Ż po─Źet in├Żch minc├ş. Alica a Bob si tak m├┤┼żu spo─żahlivo vymeni┼ą ADA napr├şklad za zabalen├ę BTC alebo NFT.

Model d├┤very pou┼ż├şvate─żov platformy

Teraz u┼ż m├íte dobr├║ predstavu o tom, ─Źo je platforma vo svete blockchainov├Żch siet├ş. Pop├ş┼íme si model d├┤very z poh─żadu pou┼ż├şvate─żov platformy. M├┤┼żete si ho predstavi┼ą ako vrstvy, kde spodn├í predstavuje platformu Cardano a vrchn├í predstavuje pou┼ż├şvate─żov. Medzi nimi sa nach├ídza mnoho vrstiev.

  • Cardano je decentralizovan├í blockchainov├í sie┼ą, ktor├║ udr┼żiavaj├║ uzly. Prv├í vrstva obsahuje blockchain, sie┼ą transakci├ş a mo┼żnosti stohovania. Cardano je platforma, tak┼że v tejto vrstve sa nach├ídzaj├║ aj virtu├ílne stroje, ktor├ę vykon├ívaj├║ inteligentn├ę kontrakty, a mnoho ─Ćal┼í├şch prvkov infra┼ítrukt├║ry.
  • T├şm IOG je zodpovedn├Ż za v├Żvoj siete Cardano vr├ítane v┼íetk├Żch n├ístrojov a infra┼ítrukt├║ry, ktor├ę z nej robia platformu. V s├║vislosti s modelom d├┤very je tento t├şm zodpovedn├Ż aj za v├Żvoj v├Żvojov├ęho prostredia Plutus, ktor├ę pou┼ż├şvaj├║ v├Żvoj├íri tret├şch str├ín na p├şsanie inteligentn├Żch kontraktov. T├şm sa sna┼ż├ş poskytova┼ą ─Źo najbezpe─Źnej┼íiu infra┼ítrukt├║ru a n├ístroje na sp├║┼í┼ąanie aplik├íci├ş tret├şch str├ín.
  • Pou┼ż├şvatelia nie s├║ n├║ten├ş pou┼ż├şva┼ą aplik├ície tret├şch str├ín a m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą len Cardano. To znamen├í pou┼ż├şva┼ą funkcie, za ktor├ę je zodpovedn├Ż t├şm IOG. Konkr├ętne na odosielanie transakci├ş, vyd├ívanie vlastn├Żch tokenov alebo delegovanie minc├ş v r├ímci stakingu. Pou┼ż├şvanie t├Żchto z├íkladn├Żch funkci├ş siete Cardano nevy┼żaduje d├┤veru vo─Źi tret├şm stran├ím.
  • V├Żvoj├íri tret├şch str├ín, ktor├ş p├ş┼íu aplik├ície, s├║ svoj├şm sp├┤sobom tie┼ż pou┼ż├şvatelia, preto┼że musia pou┼ż├şva┼ą v├Żvojov├ę prostredia Plutus, testovacie siete, virtu├ílne stroje at─Ć. Tretie strany d├┤veruj├║ t├şmu IOG a platforme Cardano. Ke─Ć nasadia svoje aplik├ície inteligentn├Żch kontraktov do hlavnej siete Cardano, pou┼ż├şvatelia ich m├┤┼żu dobrovo─żne pou┼ż├şva┼ą.
  • Pou┼ż├şvatelia, ktor├ş sa rozhodn├║ pou┼ż├şva┼ą aplik├ície inteligentn├Żch kontraktov, d├┤veruj├║ nielen platforme Cardano, ale hlavne v├Żvoj├írom tret├şch str├ín a ich schopnosti zaisti┼ą bezpe─Źnos┼ą svojej aplik├ície. Veci ako bezpe─Źnos┼ą, ochrana s├║kromia, kvalita zdrojov├ęho k├│du, poplatky za pou┼ż├şvanie, dostupnos┼ą at─Ć. s├║ pod kontrolou t├şmov, ktor├ę vytv├íraj├║ aplik├ície inteligentn├Żch zml├║v.

Neexistuje ┼żiadne priame prepojenie medzi t├şmom IOG a v├Żvoj├írmi aplik├íci├ş tret├şch str├ín. T├şm IOG je zodpovedn├Ż len za kvalitu platformy. To znamen├í, ┼że maj├║ pod kontrolou decentraliz├íciu siete, ┼ík├ílovate─żnos┼ą, virtu├ílny stroj, v├Żvojov├ę prostredie Plutus, dokument├íciu pre v├Żvoj├írov at─Ć. T├şm IOG nezodpoved├í za spr├ívanie alebo aplik├ície dod├ívan├ę t├şmami tret├şch str├ín. Je d├┤le┼żit├ę uvedomi┼ą si tento rozdiel.

T├şmy tret├şch str├ín nemusia by┼ą kompetentn├ę a nemusia vytvori┼ą kvalitn├║ aplik├íciu. Ak sa v aplik├ícii vyskytne chyba, pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu pr├şs┼ą o svoje bohatstvo. T├şmy m├┤┼żu by┼ą dokonca podvodn├şci. M├┤┼żu napr├şklad po┼żiada┼ą pou┼ż├şvate─żov, aby dotovali projekt t├Żm, ┼że deleguj├║ mince do nimi prev├ídzkovan├ęho st├ívkov├ęho fondu. Po vyzbieran├ş minc├ş ADA mo┼żno projekt nikdy nedodaj├║ a tokeny, ktor├ę delegovali deleg├ítom, bud├║ bezcenn├ę.

Ktoko─żvek na svete m├┤┼że na Cardano vyd├íva┼ą vlastn├ę tokeny. O skuto─Źnej hodnote zvy─Źajne rozhoduje emitent. Tokeny m├┤┼żu by┼ą pr├şs─żubom do bud├║cnosti, len odmenou, alebo m├┤┼żu predstavova┼ą veci vo fyzickom svete. Je na pou┼ż├şvate─żoch, aby si hodnotu tokenov overili. Ak by sa napr├şklad spolo─Źnos┼ą Apple rozhodla vyda┼ą tokeny APPL na Cardano a povedala, ┼że dlhodob├Ż dr┼żite─ż tokenov dostane 10 % z─żavu na nov├Ż tovar od spolo─Źnosti, tokeny by z├şskali hodnotu. Ak by token takto pomenoval podvodn├şk a tvrdil by to ist├ę, tokeny by nemali ┼żiadnu hodnotu a i┼ílo by o podvod.

Za platformu a jej mo┼żnosti zodpoved├í t├şm IOG. Platformu m├┤┼że vyu┼ż├şva┼ą ktoko─żvek na svete na realiz├íciu svojho cie─ża. Ciele v┼íak nemusia by┼ą v┼żdy ├║primn├ę. Platforma tak m├┤┼że by┼ą zneu┼żit├í na obohatenie podvodn├şkov. Ak d├íte ─żu─Ćom do r├║k nov├║ v├Żkonn├║ technol├│giu, niektor├ş ju vyu┼żij├║ na vytvorenie prospe┼ín├Żch vec├ş pre in├Żch, in├ş ju zneu┼żij├║. Budovanie je v┼żdy ┼ąa┼ż┼íie ako podv├ídzanie. Ka┼żd├Ż ─Źlovek, a t├Żm aj decentralizovan├í slu┼żba, si mus├ş zasl├║┼żi┼ą svoju d├┤veru. To m├┤┼że trva┼ą ur─Źit├Ż ─Źas.

Je potrebn├ę rozli┼íova┼ą medzi t├Żm, ─Źo je decentralizovan├í platforma a ─Źo je aplik├ícia. Decentraliz├ícia v├ís neochr├íni pred podvodmi. Ak nalet├şte podvodn├şkovi, ktor├Ż s─ż├║bi, ┼że v├ím po┼íle sp├Ą┼ą dvojn├ísobok minc├ş, ktor├ę ste mu poslali, je to va┼ía chyba. Podp├şsali ste transakciu. V tomto scen├íri bola na sp├íchanie podvodu vyu┼żit├í transak─Źn├í sie┼ą a skuto─Źnos┼ą, ┼że v┼íetko prebieha v anonymnom prostred├ş. Aplik├ícia je akousi nadstavbou nad mo┼żnos┼ąami transak─Źnej siete. Je to druh roz┼í├şrenia, ktor├ę umo┼ż┼łuje v├Żvoj├írom prid├íva┼ą nov├ę funkcie, napr├şklad decentralizovan├ę v├Żmeny. T├íto v├Żhoda je vyv├í┼żen├í t├Żm, ┼że autori aplik├íci├ş musia by┼ą d├┤veryhodn├ş.

Funguje to ├║plne rovnako ako v tradi─Źnom svete. Ktoko─żvek na svete m├┤┼że vytvori┼ą falo┼ín├║ aplik├íciu Java a pok├║si┼ą sa V├ís presved─Źi┼ą, aby ste si ju stiahli do svojho po─Ź├şta─Źa. Ak to urob├şte, aplik├ícia V├ís nejak├Żm sp├┤sobom po┼íkod├ş. Nem├┤┼żete obvi┼łova┼ą v├Żrobcu po─Ź├şta─Źa alebo opera─Źn├ęho syst├ęmu. Neurobili ni─Ź zl├ę. Rozhodli ste sa stiahnu┼ą a nain┼ítalova┼ą aplik├íciu z ned├┤veryhodn├ęho zdroja alebo od ned├┤veryhodn├ęho v├Żrobcu.

Sk├║sen├ş pou┼ż├şvatelia si do po─Ź├şta─Źa alebo telef├│nu in┼ítaluj├║ len d├┤veryhodn├ę aplik├ície. Napr├şklad aplik├íciu Office od spolo─Źnosti Microsoft, ktor├í vyr├íba aj opera─Źn├Ż syst├ęm Windows. V pr├şpade siete Cardano m├┤┼żu pou┼ż├şvatelia pou┼ż├şva┼ą len transak─Źn├║ sie┼ą a staking. V tomto pr├şpade d├┤veruj├║ len zdrojov├ęmu k├│du, na ktorom sa z ve─żkej ─Źasti podie─ża t├şm IOG.

Nechceme vzbudi┼ą dojem, ┼że pou┼ż├şvanie aplik├íci├ş inteligentn├Żch zml├║v je nebezpe─Źn├ę. Ak je aplik├ícia dobre nap├şsan├í, zdrojov├Ż k├│d je verejn├Ż a ktoko─żvek ho m├┤┼że skontrolova┼ą a aplik├íciu dlhodobo pou┼ż├şva ve─żk├Ż po─Źet pou┼ż├şvate─żov, riziko straty bohatstva sa v├Żrazne zni┼żuje. Ak decentralizovan├í burza funguje bez probl├ęmov viac ako rok, m├┤┼żete ju s d├┤verou pou┼ż├şva┼ą aj vy. K zv├Ż┼íeniu d├┤very pom├┤┼że obchod dAppStore a certifika─Źn├Ż program.

Cardano m├┤┼że by┼ą najbezpe─Źnej┼íou platformou na svete, ale to neznamen├í, ┼że sa to automaticky bude vz┼ąahova┼ą na aplik├ície tret├şch str├ín. Nikdy na to nezab├║dajte.

Obchod s aplikáciami a certifikácia

M├┤┼że t├şm IOG urobi┼ą nie─Źo, aby pomohol ─żu─Ćom ochr├íni┼ą ich majetok? Je zrejm├ę, ┼że v slobodnom decentralizovanom svete nem├┤┼że t├şm IOG preveri┼ą v┼íetky tretie strany a ur─Źi┼ą, ktor├ę projekty s├║ legit├şmne a ktor├ę nie. Platforma Cardano je otvoren├í pre ka┼żd├ęho, kto ju chce pou┼ż├şva┼ą a budova┼ą na nej svoje slu┼żby. Na ochranu pou┼ż├şvate─żov je mo┼żn├ę vybudova┼ą nie─Źo podobn├ę, ─Źo u┼ż existuje v tradi─Źnom svete. Pravdepodobne pozn├íte App Store, ─Źo je ak├ęsi trhovisko s aplik├íciami, ktor├ę si m├┤┼żete stiahnu┼ą do svojho smartf├│nu. Cardano bude ma┼ą nie─Źo podobn├ę. K dispoz├şcii bude dAppStore a certifika─Źn├Ż proces, ktor├Ż zabezpe─Ź├ş, ┼że pou┼ż├şvatelia bud├║ pou┼ż├şva┼ą overen├ę a bezpe─Źn├ę aplik├ície.

V├Żvoj├íri bud├║ m├┤c┼ą do dAppStore nahra┼ą svoje dApps. T├Żm sa stan├║ dostupn├Żmi pre ostatn├Żch pou┼ż├şvate─żov. Treba poveda┼ą, ┼że v obchode dAppStore nebude existova┼ą ┼żiadna cenz├║ra a dApp bude m├┤c┼ą nahra┼ą ka┼żd├Ż.

Samozrejme, bude mo┼żn├ę nepou┼ż├şva┼ą dAppStore a propagova┼ą dApp vlastn├Żm sp├┤sobom.

V├Żvoj├íri sa m├┤┼żu slobodne rozhodn├║┼ą, ─Źi nechaj├║ svoju dApp certifikova┼ą. Certifikovan├í dApp d├íva pou┼ż├şvate─żom istotu o spr├ívan├ş inteligentn├Żch kontraktov. K dispoz├şcii bud├║ ak├ęsi automatick├ę kontroly logiky, manu├ílny audit inteligentn├Żch kontraktov a dokonca aj mo┼żnos┼ą form├ílneho overenia. ─Żudia bud├║ prirodzene viac d├┤verova┼ą certifikovan├Żm dApps, preto┼że bude existova┼ą istota, ┼że sa spr├ívaj├║ pod─ża o─Źak├ívan├ş. Overil to nejak├Ż proces a/alebo niekto kompetentn├Ż.

Pou┼ż├şvatelia uvidia na str├ínke v┼íetky dostupn├ę aplik├ície vr├ítane stavu certifik├ície. K dispoz├şcii m├┤┼żu by┼ą aj ─Ćal┼íie metriky, ako napr├şklad po─Źet stiahnut├ş, spokojnos┼ą pou┼ż├şvate─żov, ┼żivotnos┼ą at─Ć. ├Ülohou certifika─Źn├ęho programu je prevencia bezpe─Źnostn├Żch zranite─żnosti na ├║rovni k├│du. Ka┼żd├Ż t├şm m├┤┼że ne├║myselne zavies┼ą chybu, ktor├í m├┤┼że vies┼ą k strate bohatstva pou┼ż├şvate─żov. Cie─żom certifik├ície je odhali┼ą chyby sk├┤r, ako sa aplik├ície za─Źn├║ pou┼ż├şva┼ą. Tento typ ochrany nemus├ş by┼ą stopercentne nepriestreln├Ż. ├Ürove┼ł istoty v┼íak bude ove─ża vy┼í┼íia, ako m├┤┼żeme vidie┼ą v s├║─Źasnom prostred├ş DeFi.

Decentralizácia, anonymita a dôvera

Niektor├ş ─żudia nemaj├║ jasno v mo┼żnostiach decentraliz├ície a v tom, ak├║ ├║lohu v nej zohr├ívaj├║ ─żudia. Ka┼żd├Ż program musel niekto nap├şsa┼ą. To plat├ş pre prv├ę vrstvy siete Cardano, ale aj pre Bitcoin. Nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi autorov pozn├íme alebo nie, preto┼że d├┤le┼żitej┼í├ş je otvoren├Ż a vo─żne pr├şstupn├Ż zdrojov├Ż k├│d, do ktor├ęho sa m├┤┼że ktoko─żvek pozrie┼ą a overi┼ą si jeho spr├ívnos┼ą. D├┤vera v projekt je teda postaven├í predov┼íetk├Żm na zdrojovom k├│de a ─Źase, po ktor├Ż k├│d spo─żahlivo funguje.

Autori zdrojov├ęho k├│du nevlastnia sie┼ą a nemaj├║ mo┼żnos┼ą ju ovplyvni┼ą. Ak napr├şklad nemaj├║ zdroje potrebn├ę na vytvorenie nov├Żch blokov, nem├┤┼żu tak urobi┼ą, rovnako ako v tom zabr├íni┼ą komuko─żvek in├ęmu. Decentraliz├ícia zabezpe─Źuje, ┼że sie┼ą funguje ├║plne nez├ívisle od t├şmu, ktor├Ż nap├şsal zdrojov├Ż k├│d. Samozrejme, ka┼żd├í sie┼ą m├í t├şm, ktor├Ż spravuje zdrojov├Ż k├│d. P├şsanie zdrojov├ęho k├│du nem├┤┼że by┼ą ├║plne decentralizovan├ę.

V pr├şpade aplik├íci├ş inteligentn├Żch zml├║v je princ├şp ├║plne rovnak├Ż. Niekto nap├ş┼íe zdrojov├Ż k├│d inteligentn├ęho kontraktu a pon├║kne ho na pou┼ż├şvanie. Ak t├şm odhal├ş svoju identitu, m├┤┼że by┼ą d├┤veryhodnej┼í├ş, preto┼że ide na trh s vlastnou ko┼żou. Ak chce t├şm zosta┼ą v anonymite, m├┤┼że to v niekom vyvola┼ą pocit, ┼że chce urobi┼ą nie─Źo zl├ę. Samozrejme, nemus├ş to tak by┼ą a d├┤vody m├┤┼żu by┼ą r├┤zne. T├şm sa napr├şklad m├┤┼że chcie┼ą vyhn├║┼ą trestn├ęmu st├şhaniu. Z h─żadiska d├┤very v zdrojov├Ż k├│d nie je anonymita nevyhnutne potrebn├í, preto┼że ostatn├ş ─żudia m├┤┼żu vyhl├ísi┼ą, ┼że k├│d je dobre nap├şsan├Ż a s najv├Ą─Ź┼íou pravdepodobnos┼ąou bude dobre fungova┼ą.

Decentraliz├ícia m├┤┼że poskytn├║┼ą vlastnosti, ako je nemennos┼ą hist├│rie, odolnos┼ą vo─Źi cenz├║re transakci├ş, vo─żn├Ż pr├şstup a ─Ćal┼íie. Najd├┤le┼żitej┼íie v┼íak je, ┼że nikto nem├┤┼że zmeni┼ą vlastnosti siete a nikto nem├┤┼że sie┼ą zastavi┼ą. Nikto to nem├┤┼że urobi┼ą interne, napr├şklad t├şm, ani externe, napr├şklad ├║rady. V kontexte aplik├íci├ş to znamen├í, ┼że ich vykon├ívanie m├í rovnak├ę vlastnosti ako samotn├í sie┼ą.

Ak Alica podp├ş┼íe transakciu, ktor├í odo┼íle 1000 ADA Bobovi, nikto nie je schopn├Ż tejto transakcii zabr├íni┼ą. Niektor├Ż n├íhodn├Ż uzol v sieti umiestni transakciu do nov├ęho bloku a zvy┼íok siete prijme blok s transakciou od Alice. Ve─żmi podobne to funguje aj pri aplik├íci├ích. Vykon├ívanie raz nasadenej aplik├ície bude nezastavite─żn├ę a vykon├ívanie bude distribuovan├ę, tak┼że nad n├şm nebude ma┼ą kontrolu ┼żiadna centralizovan├í entita. Ak napr├şklad nejak├Ż t├şm nasad├ş decentralizovan├║ burzu, nebude ma┼ą kontrolu nad v├Żmenou tokenov.

Potrebujeme platformu inteligentn├Żch zml├║v?

Ak sa pozriete na dne┼ín├Ż svet a finan─Źn├ę procesy, ktor├ę v ┼łom prebiehaj├║, zist├şte, ┼że s├║ komplikovanej┼íie ako len priame platby od odosielate─ża k pr├şjemcovi. Finan─Źn├Ż svet funguje na d├┤vere medzi jednotliv├Żmi ├║─Źastn├şkmi a z├írove┼ł na ich d├┤vere v ├║rady a pr├ívny syst├ęm. Ak sa ├║─Źastn├şci platieb navz├íjom nepoznaj├║, prirodzene si ve─żmi ned├┤veruj├║. V takom pr├şpade m├┤┼że by┼ą pre nich finan─Źn├í interakcia zlo┼żit├í. S klesaj├║cou d├┤verou sa zvy┼íuje riziko straty finan─Źn├Żch prostriedkov. Uzatvorenie dohody v ned├┤veryhodnom prostred├ş je ┼ąa┼ż┼íie a zvy─Źajne si vy┼żaduje ur─Źit├║ formu zmluvy. Obe strany sa musia viac spolieha┼ą na pr├ívny syst├ęm.

Finan─Źn├ę oper├ície m├┤┼żu ma┼ą dlhodob├Ż charakter. Nie v┼żdy je mo┼żn├ę za konkr├ętny tovar alebo slu┼żbu zaplati┼ą okam┼żite. Niekedy je potrebn├ę zaplati┼ą vopred alebo naopak, platbu odlo┼żi┼ą. Je ├║plne be┼żn├ę, ┼że platba je podmienen├í. Typick├Żm pr├şkladom dlhodobej finan─Źnej oper├ície s├║ p├┤┼żi─Źky. Jedna strana po┼żi─Źia druhej strane v├Ą─Ź┼íiu sumu pe┼łaz├ş a o─Źak├íva, ┼że druh├í strana bude p├┤┼żi─Źku spl├íca┼ą pravidelne po men┼í├şch ─Źiastkach. Hoci p├┤┼żi─Źka sa teoreticky m├┤┼że realizova┼ą prostredn├şctvom viacer├Żch transakci├ş medzi ├║─Źastn├şkmi, tieto transakcie maj├║ ur─Źit├Ż kontext. V hre m├┤┼że by┼ą ur─Źit├í ├║rokov├í miera a pravidelnos┼ą. Vy┼í┼íia zlo┼żitos┼ą finan─Źn├Żch oper├íci├ş si vy┼żaduje vy┼í┼íiu komplexnos┼ą z h─żadiska mo┼żnost├ş siete alebo platformy.

─Żudia si nie s├║ rovn├ş na ├║rovni svojho postavenia. ┼Żijeme v hierarchickom usporiadan├ş a niektor├ş ─żudia m├┤┼żu ma┼ą delegovan├║ moc. Na┼ía spolo─Źnos┼ą bude ma┼ą v┼żdy volen├Żch z├ístupcov a org├íny. T├şto ─żudia bud├║ ma┼ą mo┼żnos┼ą disponova┼ą zdrojmi, ktor├ę im nepatria ale s├║ im zveren├ę. Podniky alebo v├Ą─Ź┼íie finan─Źn├ę in┼ítit├║cie maj├║ silnej┼íie postavenie, preto┼że sl├║┼żia v├Ą─Ź┼íiemu po─Źtu ─żud├ş a maj├║ nie─Źo, ─Źo chc├║ ostatn├ş vyu┼ż├şva┼ą. ─Żudia s├║ n├║ten├ş d├┤verova┼ą t├Żmto in┼ítit├║ci├ím, ale ich d├┤vera sa ─Źasto zneu┼ż├şva.

Ot├ízku, ─Źi potrebujeme platformu, by sme mohli prenies┼ą na in├║ ot├ízku. ─îo chceme alebo m├┤┼żeme zlep┼íi┼ą v na┼íej spolo─Źnosti prostredn├şctvom decentraliz├ície. Probl├ęm poru┼íovania d├┤very vid├şme na mnoh├Żch miestach na┼íej spolo─Źnosti a je jasn├ę, ┼że iba transak─Źn├Ż syst├ęm ich nem├┤┼że zlep┼íi┼ą. Oby─Źajn├Ż transak─Źn├Ż syst├ęm nedok├í┼że zvl├ídnu┼ą to─żko z├íkladn├Żch finan─Źn├Żch oper├íci├ş ako d├┤veryhodn├í ├║schova.

Ak by si dve strany, ktor├ę si navz├íjom ned├┤veruj├║, mali medzi sebou vymeni┼ą dva digit├ílne akt├şva len prostredn├şctvom transakci├ş, museli by n├íjs┼ą tretiu stranu, ktorej by obe d├┤verovali. Tretia strana, napr├şklad not├ír, by musela prija┼ą transakcie od oboch ├║─Źastn├şkov a potom uskuto─Źni┼ą v├Żmenu. Ak by strany nevyu┼żili slu┼żby not├íra, jeden z ├║─Źastn├şkov by sa mohol ─żahko dopusti┼ą podvodu. Po─Źkal by, k├Żm mu druh├í strana po┼íle akt├şva, a potom by si ponechal svoje akt├şva, ako aj akt├şva druhej strany.

Pridanie funk─Źnosti nad decentralizovan├Ż transak─Źn├Ż a pe┼ła┼żn├Ż syst├ęm m├í zmysel, a t├Żm sa zvy┼íuj├║ mo┼żnosti alternat├şvneho finan─Źn├ęho syst├ęmu, ktor├Ż chceme vybudova┼ą. Pr├íve na to potrebujeme platformu Cardano. Dnes nikto presne nevie, ─Źo m├┤┼żeme decentralizova┼ą a ak├Żch sprostredkovate─żov m├┤┼żeme nahradi┼ą. Nie je to len ot├ízka mo┼żnost├ş technol├│gie, ale aj vo─żby ─żud├ş a akceptovania zmien ─żu─Ćmi, ktor├ş s├║ dnes pri moci.

Predstavte si, ┼że v┼íetko zostane tak, ako je to dnes, vr├ítane siln├ęho postavenia b├ínk, ve─żk├Żch IT gigantov, vl├íd, a jedin├ę, ─Źo sa zmen├ş, bude nahradenie fiat mien kryptomenami. Mysl├şte si, ┼że je to mo┼żn├ę? Z n├í┼ího poh─żadu nie je. Ke─Ć┼że decentralizovan├ę siete sa v spolo─Źnosti st├ívaj├║ ─Źoraz popul├írnej┼í├şmi, d├┤jde k z├ísadn├Żm zmen├ím na spolo─Źenskej ├║rovni. Banky nem├┤┼żu fungova┼ą ├║plne rovnako, ak kryptomeny prevl├ídnu na ├║kor fiat mien. Neo─Źak├ívajme v┼íak, ┼że fiat meny bud├║ nahraden├ę kryptomenami. Fiatov├ę meny prejd├║ vlastnou transform├íciou a bud├║ digit├ílne.

Platformy bud├║ u┼żito─Źn├ę t├Żm, ┼że umo┼żnia ─żu─Ćom vlastni┼ą finan─Źn├║ infra┼ítrukt├║ru, ktor├║ bud├║ pou┼ż├şva┼ą. To znamen├í, ┼że v┼íetko vr├ítane poplatkov, zmien, vylep┼íen├ş at─Ć. bude pod ich kontrolou. V┼íetky vlastnosti, ktor├ę na decentraliz├ícii obdivujeme, sa tak m├┤┼żu zachova┼ą a ┼żiadna centralizovan├í autorita ju nebude m├┤c┼ą ovplyvni┼ą.

─Äal┼í├ş rozvoj platforiem umo┼żn├ş ─Źoraz viac nahr├ídza┼ą be┼żn├ę centralizovan├ę slu┼żby a procesy. O bud├║cnosti bude rozhodova┼ą v├Ą─Ź┼íina, nie nieko─żko ─żud├ş so siln├Żm postaven├şm. To v┼íak neznamen├í, ┼że sa ─żudstvo zbav├ş hierarchick├ęho usporiadania. Sk├┤r m├┤┼żeme o─Źak├íva┼ą ur─Źit├║ reorganiz├íciu spolo─Źnosti a nov├ę vymedzenie spolo─Źenskej zmluvy. To je v┼íak vzdialen├í bud├║cnos┼ą. Mus├şme za─Źa┼ą s mal├Żmi vecami, ako s├║ decentralizovan├ę depozitn├ę slu┼żby a mo┼żnos┼ą v├Żmeny akt├şv bez centralizovan├Żch sprostredkovate─żov. K tomu sa bud├║ prid├íva┼ą ─Ćal┼íie slu┼żby a funkcie.

Mus├şme neust├íle pos├║va┼ą hranice decentraliz├ície. Je to prirodzen├í ─żudsk├í vlastnos┼ą a stane sa to, ─Źi sa n├ím to p├í─Źi alebo nie. Vznik Cardano mo┼żno pova┼żova┼ą za logick├ę pokra─Źovanie v├Żvoja decentraliz├ície. Cardano n├ím umo┼żn├ş vybudova┼ą bohat├Ż ekosyst├ęm, v ktorom si ka┼żd├Ż n├íjde svoje miesto. Ak Cardano uspeje, hranice slobody sa posun├║.

Vybudujme bohat├Ż decentralizovan├Ż ekosyst├ęm

Platforma Cardano umo┼żn├ş vytvori┼ą bohat├Ż decentralizovan├Ż ekosyst├ęm. Prv├í gener├ícia kryptomien m├í len transak─Źn├Ż syst├ęm, tak┼że mo┼żnosti vyu┼żitia s├║ ve─żmi obmedzen├ę. Ako pou┼ż├şvate─ż m├┤┼żete v podstate posiela┼ą a prij├şma┼ą len jeden druh nest├ílej hodnoty. Probl├ęmom je, ┼że transak─Źn├Ż syst├ęm prv├Żch vrstiev sa ned├í pou┼żi┼ą na pravideln├ę platby, preto┼że transakcie s├║ pomal├ę a drah├ę. Ak je najv├Ą─Ź┼íou v├Żhodou technol├│gie blockchain mo┼żnos┼ą v├Żlu─Źne vlastni┼ą akt├şva bez tret├şch str├ín, nem├í zmysel pou┼ż├şva┼ą na prenos hodnoty in├ę ako decentralizovan├ę siete. V momente, ke─Ć sa pou┼ż├şvatelia bud├║ musie┼ą vzda┼ą vlastn├şctva vlastn├Żch s├║kromn├Żch k─ż├║─Źov, vr├ítime sa do centralizovan├ęho sveta. Nem├í zmysel vlastni┼ą hodnotu prostredn├şctvom blockchainovej siete a potom v momente, ke─Ć ju potrebujete pou┼żi┼ą v re├ílnom svete, strati┼ą t├║to absol├║tne k─ż├║─Źov├║ v├Żhodu a zveri┼ą mince tretej strane, ktor├í umo┼ż┼łuje r├Żchle platby alebo in├ę finan─Źn├ę slu┼żby.

Ka┼żd├Ż jednotliv├Ż pou┼ż├şvate─ż sa rozhodne, ak├║ mieru decentraliz├ície chce. Nemysl├şme si v┼íak, ┼że zverenie kryptomien tret├şm stran├ím na be┼żn├ę finan─Źn├ę oper├ície, ako s├║ ├║schovy, p├┤┼żi─Źky, poistenie, n├íkup a predaj in├Żch finan─Źn├Żch akt├şv at─Ć. bude ma┼ą dostato─Źne ru┼íiv├Ż vplyv na spolo─Źnos┼ą. Ak tieto slu┼żby bude pon├║ka┼ą platforma Cardano, ver├şme, ┼że sa n├íjdu ─żudia, ktor├ş ich bud├║ vyu┼ż├şva┼ą. To oslab├ş poz├şciu s├║─Źasn├Żch neefekt├şvnych sprostredkovate─żov, ako s├║ banky, a naopak podpor├ş decentralizovan├║ sie┼ą.

Mo┼żnos┼ą vyd├íva┼ą tokeny je sp├┤sob, ako v├Żrazne roz┼í├şri┼ą mo┼żnosti platformy Cardano. Ke─Ć sa existuj├║ci podnik rozhodne pou┼ż├şva┼ą tokeny v r├ímci svojho podnikania, tokeny m├┤┼żu ma┼ą re├ílnu hodnotu a reprezentova┼ą fyzick├ę veci. Ak to legislat├şva umo┼żn├ş, a zd├í sa, ┼że sa ─Źoskoro do─Źk├íme potrebn├Żch predpisov, bude re├ílne tokenizova┼ą napr├şklad akcie. V pe┼ła┼żenke s kryptomenami tak m├┤┼żete ma┼ą nielen svoje ob─ż├║ben├ę kryptomeny, ale aj akcie, a to so v┼íetk├Żmi v├Żhodami, ktor├ę decentraliz├ícia pon├║ka. Akcie, ktor├ę s├║ stabilnej┼íie ako kryptomeny, sa daj├║ pou┼żi┼ą napr├şklad ako z├íbezpeka na p├┤┼żi─Źku. Aplik├ície inteligentn├Żch kontraktov umo┼ż┼łuj├║ vytv├íra┼ą decentralizovan├ę burzy, tak┼że m├┤┼żete akcie kedyko─żvek preda┼ą alebo k├║pi┼ą nov├ę.

Ka┼żd├Ż podnik potrebuje pr├şjmy na pokrytie svojich v├Żdavkov. Tento princ├şp sa mus├ş zachova┼ą aj pri projektoch v decentralizovanom svete. Zatia─ż sa to podarilo dosiahnu┼ą len na ├║rovni prv├Żch vrstiev. Sie┼ą Cardano je tak├í, ktor├║ ─żudia radi a ochotne udr┼żiavaj├║, preto┼że s├║ za to sie┼ąou odme┼łovan├ş. Sie┼ą si zachov├íva vysok├Ż stupe┼ł decentraliz├ície v─Ćaka tomu, ┼że ju udr┼żiava ve─żk├Ż po─Źet prev├ídzkovate─żov stake poolov spolu s deleg├ítmi a t├íto ─Źinnos┼ą je dostupn├í pre ka┼żd├ęho. Decentralizovan├ę projekty, ako napr├şklad DEXy, musia vytvori┼ą podobn├Ż model, v ktorom sa poplatky za slu┼żby delia medzi t├şm a vlastn├şkov tokenov. Tieto tokeny sa bud├║ spr├íva┼ą podobne ako akcie a bude celkom prirodzen├ę dr┼ża┼ą ich v pe┼ła┼żenke spolu s kryptomenami.

Na platforme Cardano bude jednoduch├ę vytv├íra┼ą algoritmicky stabiln├ę mince, pracova┼ą s decentralizovanou identitou, prepoji┼ą sa s fyzick├Żm svetom prostredn├şctvom Oracles, pou┼ż├şva┼ą druh├ę vrstvy, ako je Hydra, at─Ć. Tento ekosyst├ęm bude v porovnan├ş s prvou gener├íciou kryptomien v├Żrazne bohat┼í├ş na mo┼żnosti. Kryptomeny prvej gener├ície, ako napr├şklad Bitcoin, m├┤┼żu v podstate sl├║┼żi┼ą ako ├║lo┼żisko hodnoty alebo prostriedok v├Żmeny, ak V├ím nevad├ş vysok├í volatilita. To obmedzuje ich pou┼żitie v podstate len na platby. Veci ako n├íkup akci├ş sa bud├║ vykon├íva┼ą centr├ílne. Kupuj├║ci niekomu po┼íle BTC a akcie sa nak├║pia a bud├║ dr┼żan├ę centralizovan├Żm sp├┤sobom. Dnes to funguje dobre, je to bezpe─Źn├ę a ─żudia s├║ s t├Żm spokojn├ş. Ale blockchain a platformy pon├║kaj├║ ove─ża viac. N├íkup akci├ş sa d├í uskuto─Źni┼ą okam┼żite, akcie vlastn├şte okam┼żite prostredn├şctvom svojej pe┼ła┼żenky a poplatky m├┤┼żu by┼ą ni┼ż┼íie. Ak toto platformy pon├║knu, nebude ma┼ą zmysel pou┼ż├şva┼ą s├║─Źasn├ę centralizovan├ę syst├ęmy.

Z poh─żadu siete m├í bohat├Ż ekosyst├ęm mnoho v├Żhod. V prvom rade je to ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt. ─î├şm viac mo┼żnost├ş platforma m├í, t├Żm viac sa bude pou┼ż├şva┼ą. Je re├ílne, aby platforma Cardano spracovala tis├şce transakci├ş za sekundu prostredn├şctvom druhej vrstvy. Tieto transakcie nebud├║ s├║visie┼ą len s platen├şm za tovar ako pri prvej gener├ícii kryptomien, ale bud├║ spojen├ę s re├ílnym podnikan├şm, bankov├Żmi slu┼żbami, soci├ílnymi sie┼ąami, umeleck├Żm a medi├ílnym priemyslom, hern├Żm priemyslom, burzou at─Ć. Ka┼żd├í aplik├ícia vo va┼íom telef├│ne m├┤┼że jedn├ęho d┼ła nejak├Żm sp├┤sobom vyu┼ż├şva┼ą decentralizovan├ę siete na pozad├ş.

Va┼íe predplatn├ę Netflixu bude token, za ktor├Ż zaplat├şte stable-coinom. K├║pite si l├şstok na koncert prostredn├şctvom inej aplik├ície a v pe┼ła┼żenke m├┤┼żete ma┼ą NFT, ktor├Ż v├ím bude t├║to udalos┼ą nav┼żdy pripom├şna┼ą. Ak sa rozhodnete k├║pi┼ą si nov├Ż telef├│n, v obchode pred├íte kus akci├ş Tesly a zaplat├şte. Alebo za telef├│n zaplat├şte priamo akciami a niekde na pozad├ş sa v┼íetko prevedie na hotovos┼ą. Tento v├şkend pou┼żijete token a svoju decentralizovan├║ identitu na hlasovanie v miestnom referende o v├Żstavbe novej cesty. Mo┼żnosti s├║ nekone─Źn├ę a obmedzen├ę v podstate len technol├│giou. To, ─Źo sa dnes m├┤┼że zda┼ą ako sci-fi, bude o 20 rokov ┼ítandardn├í nudn├í technol├│gia.

Vysok├Ż sie┼ąov├Ż efekt bude ma┼ą ve─żmi pozit├şvny vplyv na ekonomick├Ż model platformy Cardano. M├┤┼że ma┼ą obrovsk├║ hodnotu, preto┼że bude poskytova┼ą bohatstvo nielen prostredn├şctvom minc├ş ADA, ale aj prostredn├şctvom tokenov. Predstavte si napr├şklad, ┼że by 5 najv├Ą─Ź┼í├şch spolo─Źnost├ş na svete zo 100 najv├Ą─Ź┼í├şch tokenizovalo akcie na Cardano. Sie┼ą by poskytla obrovsk├ę bohatstvo ve─żk├ęmu po─Źtu pou┼ż├şvate─żov. Z├írove┼ł by sa na poplatkoch vybrala ve─żk├í suma. Prv├ę vrstvy blockchainov├Żch siet├ş bud├║ jedn├ęho d┼ła ─Źeli┼ą probl├ęmu s rozpo─Źtom na pokrytie n├íkladov spojen├Żch s prev├ídzkou siete. Jedinou mo┼żnos┼ąou je vytvori┼ą okolo nej funguj├║cu ekonomiku a vybera┼ą ve─ża na poplatkoch. Pre platformy to bude ove─ża jednoduch┼íie, ako to bolo v pr├şpade prvej gener├ície kryptomien. S nads├ízkou by sa dalo poveda┼ą, ┼że blockchainov├ę siete musia do nieko─żk├Żch desa┼ąro─Ź├ş prevzia┼ą finan─Źn├Ż syst├ęm, inak zanikn├║.

Existuje n├ídej, ┼że nov├Ż finan─Źn├Ż svet nebude v ruk├ích vl├íd, b├ínk a finan─Źn├Żch in┼ítit├║ci├ş. Tento svet m├┤┼żu ─Źiasto─Źne vlastni┼ą v┼íetci ─żudia na svete, ak bud├║ chcie┼ą, a to prostredn├şctvom projektov blockchain nat├şvnych minc├ş. O na┼íej bud├║cnosti teda nebud├║ rozhodova┼ą politici a riaditelia ve─żk├Żch IT korpor├íci├ş. Ak m├íte mince ADA, budete ma┼ą rozhodovaciu pr├ívomoc v sieti Cardano. Ak budete Cardano pou┼ż├şva┼ą na v┼íetky finan─Źn├ę a soci├ílne oper├ície, budete ma┼ą slobodu a kontrolu nad svojou bud├║cnos┼ąou.

Vl├ídy pomaly str├ícaj├║ kontrolu a d├┤veru ─żud├ş. T├║to moc m├┤┼żu prevzia┼ą ve─żk├ę korpor├ície. IT giganti sa pok├║sia vytvori┼ą Metaverse a je ve─żk├í ┼íanca, ┼że sa im to podar├ş. Koncept decentraliz├ície m├┤┼że vr├íti┼ą moc do r├║k ─żud├ş. Decentraliz├ícia v ┼żiadnom pr├şpade nezaru─Źuje ├║spech a s├║─Źasn├ş vl├ídcovia maj├║ ve─żmi siln├ę postavenie. Je na ka┼żdom z n├ís, aby sme sa rozhodli, ─Źi chceme pou┼ż├şva┼ą star├ę centralizovan├ę syst├ęmy, alebo vst├║pi┼ą do decentralizovan├ęho sveta.

Záver

Na decentraliz├íciu sa m├┤┼żete pozera┼ą ako na s├║bor pravidiel a oper├íci├ş, ktor├ę s├║ nemenn├ę a nezastavite─żn├ę, preto┼że ich udr┼żiava a dohliada na ne mnoho ─żud├ş a ┼żiadna osoba nie je dominantn├í. Platforma tento koncept roz┼íiruje a d├íva ─żu─Ćom mo┼żnos┼ą vytvori┼ą vlastn├Ż s├║bor pravidiel a oper├íci├ş pre ostatn├Żch ─żud├ş. Ide v podstate o aplik├íciu. Aplik├ícia teda zdedila v┼íetky dobr├ę vlastnosti decentralizovanej siete. Decentraliz├ícia je koncept a nem├í ┼żiadne umel├ę hranice v tom zmysle, ┼że transak─Źn├í sie┼ą je to posledn├ę, ─Źo m├┤┼żeme vytvori┼ą. Bezpodmiene─Źn├ę odosielanie hodnoty je z├íkladnou oper├íciou. Platforma prid├íva mo┼żnos┼ą hodnotu aj vytvori┼ą, posla┼ą ju podmiene─Źne alebo vytvori┼ą nad hodnotou nejak├║ logiku. Napr├şklad algoritmick├í stabiln├í minca je s├║bor ur─Źit├Żch oper├íci├ş, ktor├ę dok├í┼żu decentralizovan├Żm sp├┤sobom udr┼żiava┼ą stabilitu. Platforma pon├║ka ┼íirok├║ ┼ík├ílu aplik├íci├ş a inov├ítori m├┤┼żu realizova┼ą svoje v├şzie.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: What does it mean for Cardano to be a platform?