­č窭čç░ Sie┼ąov├í prev├ídzka a viac├║rov┼łov├ę ceny

Decentralizovan├ę financie bud├║ na─Ćalej zvy┼íova┼ą dopyt po Cardano. N├í┼í v├Żskumn├Ż projekt h─żad├í sp├┤soby, ako zachova┼ą spravodliv├Ż pr├şstup a priepustnos┼ą pre ka┼żd├ęho pou┼ż├şvate─ża

Network traffic and tiered pricing

V ned├ívnom blogovom pr├şspevku boli na─Źrtnut├ę niektor├ę sp├┤soby, ako by sa sie┼ą Cardano flex a evol├║cia mohla prisp├┤sobi┼ą glob├ílnym po┼żiadavk├ím inteligentn├Żch kontraktov a DeFi. Podobne bude potrebn├ę modernizova┼ą syst├ęm poplatkov za transakcie pou┼ż├şvan├Ż pre Cardano.

S├║─Źasn├Ż syst├ęm je jednoduch├Ż a spravodliv├Ż: ku ka┼żdej transakcii sa pristupuje rovnako a pou┼ż├şvatelia nemaj├║ mo┼żnos┼ą zmeni┼ą svoju prioritu zaplaten├şm vy┼í┼í├şch poplatkov. Pokia─ż je priepustnos┼ą porovnate─żn├í s dopytom, tento pr├şstup funguje dobre.

M├í v┼íak aj nev├Żhody. S n├írastom pou┼ż├şvania Cardano nakoniec pr├şde bod, ke─Ć nebude mo┼żn├ę do blockchainu zahrn├║┼ą v┼íetky transakcie, a to ani po ├║prav├ích parametrov. Hoci zv├Ż┼íenie kapacity hlavn├ęho re┼ąazca a/alebo presmerovanie transakci├ş do Hydra alebo in├Żch rie┼íen├ş na druhej vrstve m├┤┼że t├║to obavu zmierni┼ą, hlavn├Ż syst├ęm mus├ş st├íle fungova┼ą agilne vo v┼íetk├Żch mo┼żn├Żch pr├şpadoch a za ka┼żd├Żch okolnost├ş.

To je d├┤le┼żit├ę najm├Ą v pr├şpade ├║toku typu DoS (denial of service). Pri s├║─Źasnom stave syst├ęmu by ├║to─Źn├şk mohol vyu┼żi┼ą spravodliv├ę zaobch├ídzanie a vyd├íva┼ą svoj ┼íkodliv├Ż spam za legit├şmne transakcie, ─Ź├şm by sa pred─║┼żil ─Źas ─Źakania pre v┼íetk├Żch ostatn├Żch. Existuj├║ opatrenia (napr. t├Żkaj├║ce sa ┼í├şrenia transakci├ş v sieti peer-to-peer), v─Ćaka ktor├Żm je tak├Żto ├║tok technicky n├íro─Źn├Ż. V z├íujme dodato─Źnej ochrany by sme v┼íak chceli ma┼ą mo┼żnos┼ą zv├Ż┼íi┼ą n├íklady na tak├ęto ├║toky bez toho, aby bola ohrozen├í spravodlivos┼ą a cenov├í efekt├şvnos┼ą cel├ęho syst├ęmu.

Tejto t├ęme sa tento rok venovali ─Źlenovia v├Żskumn├ęho t├şmu IO Group. V├Żsledn├Ż pr├şstup navrhnut├Ż v tomto pr├şspevku zachov├íva piliere spracovania transakci├ş Cardano (predv├şdate─żnos┼ą, spravodlivos┼ą a lacn├Ż pr├şstup) a z├írove┼ł zmier┼łuje probl├ęmy, ktor├ę by mohli vznikn├║┼ą v d├┤sledku v├Ą─Ź┼íieho dopytu. N├í┼í pr├şstup predklad├í nov├Ż mechanizmus poplatkov za transakcie pre blockchainy. K─ż├║─Źom k n├ívrhu je rozdelenie ka┼żd├ęho bloku do troch ÔÇť├║rovn├şÔÇŁ na z├íklade pr├şpadov pou┼żitia. Ka┼żd├í ├║rove┼ł tvor├ş stanoven├ę percento maxim├ílnej ve─żkosti bloku a je ur─Źen├í pre r├┤zne typy transakci├ş (obr├ízok 1). ├Ürovne spolu s navrhovan├Żm rozdelen├şm, ktor├ę v s├║─Źasnosti analyzujeme, by boli tieto:

  • spravodliv├ę (50 %)
  • vyv├í┼żen├ę (30 %)
  • okam┼żit├ę (20 %)

Obr├ízok 1. Ka┼żd├Ż blok by bol rozdelen├Ż do troch ├║rovn├ş.

O spravodlivom segmente budeme hovori┼ą ako o poslednom, preto┼że funguje inak ako ostatn├ę dva. Vyv├í┼żen├ę a okam┼żit├ę funguj├║ tak, ┼że maj├║ ÔÇťprahov├║ hodnotu poplatkovÔÇŁ, ktor├í je pre ka┼żd├Ż z nich in├í. Na zaradenie do bloku by emitenti transakci├ş ur─Źili ├║rove┼ł slu┼żby, ktor├║ potrebuj├║. To sa d├í urobi┼ą stanoven├şm maxim├ílneho poplatku za transakciu. Potom by sa ka┼żd├Ż blok naplnil po─Źn├║c okam┼żitou, potom vyv├í┼żenou a nakoniec spravodlivou ├║rov┼łou. Podobn├ę transakcie v r├ímci rovnakej ├║rovne by platili rovnak├Ż poplatok. Aby bol tento v├Żber jednoduch├Ż, ka┼żdej transakcii by sa ├║─Źtoval len najni┼ż┼í├ş poplatok, ktor├Ż by zaru─Źil jej vstup do bloku. Po ka┼żdom bloku by sa poplatky za okam┼żit├ę a vyv├í┼żen├ę ├║rovne dynamicky a deterministicky aktualizovali (odr├í┼żaj├║c ├║rove┼ł dopytu v predch├ídzaj├║cich blokoch), aby sa zabezpe─Źilo, ┼że ka┼żd├Ż segment vyu┼żije svoje cie─żov├ę percento bloku.

Rozdiel medzi okam┼żit├Żmi a vyv├í┼żen├Żmi ├║rov┼łami je v sp├┤sobe aktualiz├ície poplatkov, konkr├ętne v ÔÇťr├ŻchlostiÔÇŁ, akou sa upravuj├║ vzh─żadom na aktu├ílne za┼ąa┼żenie. Prahov├í hodnota pre okam┼żit├║ slu┼żbu by bola v┼żdy vy┼í┼íia ako vyv├í┼żen├í a reagovala by prud┼íie na dopyt, ─Ź├şm by sa zabezpe─Źilo, ┼że transakcia, ktor├í o ┼łu ┼żiada, bude obsl├║┼żen├í ─Źo najsk├┤r. Vyv├í┼żen├Ż prah by sa prisp├┤soboval pomal┼íie a stabilnej┼íie: to by ho robilo nevhodn├Żm pre ─Źasovo citliv├ę transakcie, ale poskytoval by ni┼ż┼íiu a spo─żahlivej┼íiu cenu na ├║kor r├┤znorodej┼íieho ─Źasu ─Źakania.

Zatia─ż ─Źo vyv├í┼żen├í a okam┼żit├í ├║rove┼ł sa zameriavaj├║ na spracovanie transakci├ş s r├┤znou ├║rov┼łou naliehavosti, spravodliv├í ├║rove┼ł spracov├íva be┼żn├ę transakcie. F├ęrov├Ż segment m├í sl├║┼żi┼ą ako zdokonalenie s├║─Źasn├ęho syst├ęmu v Cardane, udr┼żiava┼ą poplatky na n├şzkej ├║rovni (alebo v bud├║cnosti dokonca stabiln├ę a to naviazan├şm na k├┤┼í komod├şt/fiat, ako je vysvetlen├ę v pr├şspevku o stablefees) a odstr├íni┼ą ak├║ko─żvek nepredv├şdate─żnos┼ą z poh─żadu pou┼ż├şvate─ża. Pokia─ż je dopyt n├şzky (a transakcie sa zmestia do polovice bloku), tento segment by fungoval rovnako ako Cardano teraz.

Akon├íhle by v┼íak dopyt vzr├ístol, spustil by sa ┼ípeci├ílny mechanizmus pre transakcie fair tier. Tento mechanizmus by filtroval transakcie sp├┤sobom nez├ívisl├Żm od poplatkov a bol by zalo┼żen├Ż na funkcii prioritiz├ície. Jedn├Żm z pr├şkladov by bolo uprednost┼łovanie transakci├ş v z├ívislosti od veku a v├Ż┼íky ich UTXO. Konkr├ętne by sa priorita danej transakcie rovnala s├║─Źtu sumy ka┼żd├ęho vstupu vyn├ísobenej jej vekom a potom vydelenej celkovou ve─żkos┼ąou transakci├ş v bajtoch. T├íto priorita by sa mohla pou┼żi┼ą v spojen├ş s prahom (dynamicky aktualizovan├Żm po ka┼żdom bloku), ktor├Ż by filtroval transakcie, ktor├Żch priorita je pr├şli┼í n├şzka. Tak├Żto pr├şstup zaru─Źuje ┼żivos┼ą ka┼żdej transakcie pri n├şzkej a predv├şdate─żnej cene a obmedzuje vplyv, ktor├Ż by mohol ma┼ą na ceny zlomyse─żn├Ż ├║to─Źn├şk (alebo n├írast dopytu) t├Żm, ┼że v┼żdy poskytuje lacn├║ cestu do ka┼żd├ęho bloku.

Tu prezentovan├í my┼ílienka viac├║rov┼łov├ęho oce┼łovania tie┼ż roz┼íiruje a objas┼łuje koncept multiplik├ítora, ktor├Ż sme predstavili v pr├şspevku stablefees. Pri takomto poh─żade je ka┼żd├í z troch ├║rovn├ş spojen├í s deterministicky vypo─Ź├ştan├Żm multiplik├ítorom (pri─Źom spravodliv├í ├║rove┼ł m├í v┼żdy multiplik├ítor 1), ktor├ęho hodnota z├ívis├ş od pre┼ąa┼żenia pr├şslu┼ínej ├║rovne v predch├ídzaj├║cich blokoch.

Tento mechanizmus sa l├ş┼íi od s├║─Źasn├Żch pr├şstupov k stanovovaniu cien, ktor├ę pou┼ż├şva Bitcoin alebo Ethereum (dokonca aj s n├ívrhom na zlep┼íenie Etherea 1559), kde existuje variabiln├Ż poplatok, ktor├Ż mus├ş ka┼żd├í transakcia prekro─Źi┼ą, aby sa dostala do bloku. Nev├Żhodou tohto pr├şstupu je, ┼że poplatok, ktor├Ż mus├ş zaplati┼ą ka┼żd├Ż, diktuj├║ ÔÇťnajbohat┼í├şÔÇŁ spotrebitelia. E┼íte hor┼íie je, ┼że tento poplatok platia najbohat┼í├ş spotrebitelia, aby sa dostali do bloku ÔÇťokam┼żiteÔÇŁ. Okrem toho, aj ke─Ć s├║ poplatky v├Ą─Ź┼íinou funkciou ponuky a dopytu, tieto konkr├ętne typy mechanizmu transak─Źn├Żch poplatkov m├┤┼żu ne├║myselne ÔÇťformova┼ąÔÇŁ dopyt alebo ne├║myselne zvy┼íova┼ą ceny, preto┼że pou┼ż├şvate─żom nie je jasn├í optim├ílna strat├ęgia ponuky. Predstavte si, ┼że by sa transak─Źn├ę poplatky Bitcoinu zrazu zn├ş┼żili na polovicu a v┼íetci by zabudli, ak├ę boli predt├Żm, st├íle by r├ístli na s├║─Źasn├║ ├║rove┼ł? Odpove─Ć ÔÇťnieÔÇŁ na t├║to ot├ízku ilustruje nev├Żhody tak├Żchto mechanizmov a je ┼ąa┼żkou situ├íciou, ktor├║ viazan├ę ceny vylu─Źuj├║ u┼ż svojou koncepciou.

Viac├║rov┼łov├Ż pr├şstup je rafinovanej┼í├ş. Ch├ípe, ┼że nie ka┼żd├í transakcia m├í rovnak├ę potreby, ─Ź├şm zabezpe─Źuje, ┼że r├┤zne pr├şpady pou┼żitia m├┤┼żu prebieha┼ą s├║─Źasne, a u─żah─Źuje pou┼ż├şvate─żom v├Żber po┼żadovan├ęho typu slu┼żby. T├Żmto sp├┤sobom umo┼ż┼łuje viac├║rov┼łov├í cenotvorba predv├şdate─żn├ę a spravodliv├ę poplatky pri s├║─Źasnom zvl├ídan├ş obdob├ş pre┼ąa┼żenia hlavn├ęho re┼ąazca. V kombin├ícii s vylep┼íeniami dizajnu, ktor├ę bud├║ odhalen├ę v neskor┼í├şch pr├şspevkoch a ktor├ę sa zameriavaj├║ na zv├Ż┼íenie hrubej priepustnosti a v├Żpo─Źtov├ęho v├Żkonu hlavn├ęho re┼ąazca, viac├║rov┼łov├ę oce┼łovanie ukazuje, ako bude Cardano schopn├ę prisp├┤sobi┼ą sa ak├Żmko─żvek okolnostiam dopytu po spracovan├ş transakci├ş.

R├íd by som vyjadril v─Ćaku za pr├şspevok Giorgosa Panagiotakosa, Aggelosa Kiayiasa a Eliasa Koutsoupiasa k tomuto pr├şspevku. Spolo─Źne tvor├şme v├Żskumn├║ skupinu, ktor├í pracuje na n├ívrhu tohto mechanizmu. Technick├Ż dokument bude ─Źoskoro k dispoz├şcii.


P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Network traffic and tiered pricing
(Nap├şsal Philip Lazos z IOHK) - preklad @Martin.M