­č窭čç░ Cardano a sila sie┼ąov├ęho efektu

Cardano a sila sie┼ąov├ęho efektu

Ver├şme, ┼że ├║spech projektu Cardano je takmer nevyhnutn├Ż. Blockchain je z├íkladn├í technol├│gia, ktor├í z├ísadne zmen├ş svet. Ak pochop├şte, v ─Źom spo─Ź├şva sila sie┼ąov├ęho efektu, budete schopn├ş vidie┼ą Cardano v ├║plne inom svetle ako doteraz.

TLDR

  • ├Üspech glob├ílnych firiem je sp├┤soben├Ż najm├Ą sie┼ąov├Żm efektom. Neexistuje v┼íak jeden sie┼ąov├Ż efekt, ale mnoho. Ka┼żd├Ż z nich zohr├íva ur─Źit├║ ├║lohu v celkovej hodnote danej spolo─Źnosti alebo projektu.
  • Siln├Ż sie┼ąov├Ż efekt m├┤┼że ma┼ą za n├ísledok nev├Żhody pre koncov├Żch pou┼ż├şvate─żov. Centr├ílne riaden├ę firmy m├┤┼żu za─Źa┼ą zneu┼ż├şva┼ą svoje postavenie na ├║kor pou┼ż├şvate─żov. Vznikaj├║ monopoly, ktor├Żm je ┼ąa┼żk├ę konkurova┼ą.
  • Decentraliz├ícia je pre internet ve─żmi d├┤le┼żitou vlastnos┼ąou, preto┼że sa ukazuje, ┼że je novou chrbticou sveta a v┼íetko d├┤le┼żit├ę sa bude odohr├íva┼ą na ┼łom. Centr├í moci s├║ slab├Żmi miestami internetu a mali by sa odstr├íni┼ą.
  • Pokia─ż ide o kryptomeny, m├┤┼żeme n├íjs┼ą nieko─żko sie┼ąov├Żch efektov. Aby sme vymenovali aspo┼ł niektor├ę z nich, m├┤┼żeme n├íjs┼ą tie, ktor├ę s├║visia s menou, zna─Źkou, prenosovou sie┼ąou, platformou, blockchainom a decentraliz├íciou.
  • Odborn├şci sk├║maj├║ vplyv sie┼ąov├ęho efektu na ├║spech produktov a slu┼żieb a pop├şsali mnoh├ę z nich. Najsilnej┼íie sie┼ąov├ę efekty s├║ priame, t. j. tie, ktor├ę priamo sp├íjaj├║ pou┼ż├şvate─żov navz├íjom. Existuje aj cel├í kateg├│ria soci├ílnych sie┼ąov├Żch efektov, ktor├í zah┼Ľ┼ła vieru a n├íbo┼żenstvo.

V├Żznam sie┼ąov├ęho efektu

Apple, Google, Microsoft, Facebook a Amazon patria medzi najvplyvnej┼íie a najv├Żznamnej┼íie spolo─Źnosti na svete. Naz├Żvaj├║ sa Ve─żk├í p├Ą┼ąka . Tieto spolo─Źnosti dosahuj├║ takmer ka┼żd├Ż rok nov├ę historick├ę maxim├í, pokia─ż ide o trhov├║ kapitaliz├íciu. Ka┼żd├í spolo─Źnos┼ą je v mnoh├Żch oh─żadoch ve─żmi odli┼ín├í, ale ich obchodn├ę modely maj├║ nie─Źo spolo─Źn├ę. Je to sie┼ąov├Ż efekt. Sie┼ąov├Ż efekt je alfou a omegou ich ├║spechu. Je nevyhnutn├ę mu dobre porozumie┼ą, aby sme mohli h─żada┼ą paralely s blockchainov├Żmi technol├│giami.

Sie┼ąov├Ż efekt m├┤┼żeme pozorova┼ą vtedy, ke─Ć sa produkt alebo slu┼żba spolo─Źnosti st├íva hodnotnej┼íou s rast├║cim pou┼ż├şvan├şm . Sie┼ąov├Ż efekt rastie s prijat├şm pou┼ż├şvate─żov a m├í v├Żznamn├Ż vplyv na trhov├║ kapitaliz├íciu spolo─Źnosti.

Spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky vybudovali svoje podnikanie v├Żlu─Źne na z├íklade sie┼ąov├ęho efektu. Ak si pozriete ┼ítatistiky, zist├şte, ┼że v├Ą─Ź┼íina nad┼ítandardn├Żch v├Żnosov spolo─Źnost├ş od roku 1994 uspela prostredn├şctvom sie┼ąov├ęho efektu. Na z├íklade historick├Żch ├║dajov m├┤┼żete tie┼ż predpoveda┼ą, ┼że ─Ćal┼íia ├║spe┼ín├í spolo─Źnos┼ą podobn├í Uberu, Airbnb alebo Snapchatu sa s najv├Ą─Ź┼íou pravdepodobnos┼ąou objav├ş ka┼żd├ę dva roky. M├┤┼żete si by┼ą celkom ist├ş, ┼że z├íkladom podnikania bude sie┼ąov├Ż efekt.

Nov├ę spolo─Źnosti, ktor├ę vsadili na sie┼ąov├Ż efekt, zvy─Źajne r├Żchlo rast├║ . V posledn├Żch dvoch desa┼ąro─Źiach sa sie┼ąov├Ż efekt podie─żal na tvorbe hodnoty pribli┼żne 70 % technologick├ęho priemyslu. Podpora rast├║ceho sie┼ąov├ęho efektu je k─ż├║─Źom k ├║spechu a je mo┼żno d├┤le┼żitej┼íia ako rozhodnutia gener├ílnych riadite─żov, po─Źet zamestnancov a niekedy aj kvalita slu┼żieb.

V skuto─Źnosti s├║ spolo─Źnosti, ktor├ę vyu┼ż├şvaj├║ sie┼ąov├Ż efekt, zvy─Źajne ove─ża hodnotnej┼íie ako spolo─Źnosti bez sie┼ąov├ęho efektu. Internet sa stal centrom n├í┼ího ┼żivota a tieto spolo─Źnosti uspeli najm├Ą z d├┤vodu, ┼że s├║ glob├ílne . Internet nepozn├í n├írodn├ę hranice . Ve─żk├í p├Ą┼ąka spolo─Źnost├ş a mnoh├ę ─Ćal┼íie spolo─Źnosti si osvojili tento koncept a stali sa tie┼ż glob├ílnymi. S├║ nesmierne siln├ę a maj├║ v├Żznamn├Ż vplyv na spolo─Źnos┼ą, hospod├írstvo, a dokonca aj na politiku.

Pre─Źo a ako konkurova┼ą ve─żkej p├Ą┼ąke

S mocou prich├ídzaj├║ probl├ęmy . Siln├Ż sie┼ąov├Ż efekt je ve─żkou konkuren─Źnou v├Żhodou, ale prin├í┼ía aj niektor├ę nev├Żhody pre pou┼ż├şvate─żov. Soci├ílne siete s├║ obvi┼łovan├ę z ovplyv┼łovania volieb a dehonestovania nepohodln├Żch ─żud├ş. Spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky s├║ ve─żkou hrozbou pre za─Ź├şnaj├║ce podniky, preto┼że m├┤┼żu ─żahko kop├şrova┼ą nov├ę n├ípady a r├Żchlej┼íie ich propagova┼ą prostredn├şctvom existuj├║ceho sie┼ąov├ęho efektu . Ke─Ć Amazon ozn├ími svoj vstup do ur─Źit├Żch obchodn├Żch odvetv├ş, takmer okam┼żite zni─Ź├ş konkurentov, ktor├ş sa pok├║sili o inov├íciu. Spolo─Źnos┼ą Amazon dok├í┼że r├Żchlo a dobre zav├ídza┼ą nov├ę slu┼żby. Mohli by ste n├íjs┼ą mnoho ─Ćal┼í├şch pr├şkladov nev├Żhod.

Nane┼í┼ąastie, sie┼ąov├Ż efekt si nem├┤┼żete k├║pi┼ą. D├í sa dosiahnu┼ą len ─Źasom a je neuverite─żne ┼ąa┼żk├ę konkurova┼ą existuj├║cim . Bez schopnosti konkurova┼ą ve─żkej p├Ą┼ąke sa z nich st├ívaj├║ monopoly . Monopoly maj├║ takmer v┼żdy tendenciu zneu┼ż├şva┼ą moc a dominantn├ę postavenie. Bez relevantn├Żch konkurentov nem├┤┼żu pou┼ż├şvatelia zmeni┼ą platformu alebo poskytovate─ża slu┼żieb. To m├┤┼że predstavova┼ą v├í┼żny probl├ęm.

Spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky maj├║ tak├ę siln├ę postavenie na trhu, ┼że sa m├┤┼żu ─żahko vyhn├║┼ą plateniu pln├Żch dan├ş alebo dokonca diskutova┼ą so z├íkonodarcami o regul├íci├ích a sna┼żi┼ą sa diktova┼ą si podmienky. Jednotliv├ę vl├ídy maj├║ kontrolu nad svojimi ob─Źanmi, ale ve─żk├ę glob├ílne spolo─Źnosti maj├║ kontrolu nad v┼íetk├Żmi pou┼ż├şvate─żmi svojich slu┼żieb. Nemysl├şme si, ┼że medzin├írodn├ę organiz├ície maj├║ tak├║ moc ako ve─żk├í p├Ą┼ąka spolo─Źnost├ş. Nie v┼íetci si uvedomujeme, ak├║ moc maj├║ glob├ílne spolo─Źnosti pr├íve teraz, a je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą bud├║cnos┼ą. M├┤┼żeme predpoklada┼ą, ┼że ich moc bude r├ís┼ą.

Technologick├í nadvl├ída a kontrola nad ─żu─Ćmi nie je probl├ęmom len pre samotn├Żch pou┼ż├şvate─żov, ale pomaly sa st├íva probl├ęmom aj pre vl├ídy. Pre glob├ílne spolo─Źnosti je ─żahk├ę udr┼żiava┼ą a neust├íle roz┼íirova┼ą sie┼ąov├Ż efekt a z├şskava┼ą d├┤veru pou┼ż├şvate─żov . Ak sa postupne zn├ş┼żi d├┤vera vo vl├ídy, banky a in┼ítit├║cie, m├┤┼że sa zv├Ż┼íi┼ą d├┤vera v tieto glob├ílne hegem├│nie. To by mohlo by┼ą nebezpe─Źn├ę.

Ukazuje sa, ┼że bez schopnosti za─Ź├şnaj├║cich podnikov r├Żchlo vyu┼żi┼ą sie┼ąov├Ż efekt je mal├í ┼íanca konkurova┼ą spolo─Źnostiam ve─żkej p├Ą┼ąky. Cardano a ─Ćal┼íie verejn├ę blockchainov├ę siete mo┼żno vo v┼íeobecnosti tie┼ż pova┼żova┼ą za startupy . Prin├í┼íaj├║ v┼íak druh inov├íci├ş, ktor├ę m├┤┼żu ma┼ą v├Żhodu proti ve─żkej p├Ą┼ąke . Je to druh v├Żhody, ktor├║ spolo─Źnosti Ve─żkej p├Ą┼ąky nem├┤┼żu tak ─żahko prevzia┼ą.

Decentraliz├ícia je nie─Źo ├║plne nov├ę . Cardano m├┤┼że poskytova┼ą decentralizovan├ę slu┼żby a umo┼żni┼ą pou┼ż├şvate─żom vytv├íra┼ą hodnotu bez mocensk├ęho centra . Bez podmienok pou┼ż├şvania, odolnosti vo─Źi cenz├║re, spravodlivosti a rovnosti pou┼ż├şvate─żov, transparentnosti a mo┼żnosti auditu nie je ┼żiadna ┼íanca na zneu┼żitie moci a dominancie . Pre─Źo? Neexistuje nikto, kto by bol dominantn├Ż a mohol zneu┼ż├şva┼ą moc. Neexistuje nikto, kto by mohol z decentralizovan├Żch slu┼żieb neprimerane ┼ąa┼żi┼ą sp├┤sobom, ktor├Ż by umo┼ż┼łoval zneu┼żitie moci.

Nech├ípte n├ís zle. ├Üspe┼ín├í decentralizovan├í slu┼żba bude musie┼ą ma┼ą ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt. T├şmy alebo vlastn├şci m├┤┼żu ─Źiasto─Źne profitova┼ą z ├║spechu slu┼żby. K─ż├║─Źov├Ż rozdiel spo─Ź├şva v tom, ┼że skuto─Źne decentralizovan├ę slu┼żby by nemali ma┼ą centr├ílny org├ín, ktor├Ż je schopn├Ż meni┼ą pravidl├í a bra┼ą cel├Ż zisk. Decentralizovan├ę produkty a slu┼żby by mala vlastni┼ą komunita a komunita by mala by┼ą zodpovedn├í za rozhodnutia s├║visiace so zmenami. V ide├ílnom pr├şpade by v├┤bec nemalo by┼ą potrebn├ę slu┼żbu meni┼ą.

Ak├Ż je rozdiel medzi centralizovan├Żmi a decentralizovan├Żmi slu┼żbami z h─żadiska infra┼ítrukt├║ry? Siete blockchain aj spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky vyu┼ż├şvaj├║ internet ako z├íkladn├║ infra┼ítrukt├║ru, ktor├í je schopn├í pren├í┼ía┼ą ├║daje z po─Ź├şta─Źa do po─Ź├şta─Źa. Internet m├┤┼żeme pova┼żova┼ą za druh decentralizovanej infra┼ítrukt├║ry .

Spolo─Źnosti Ve─żkej p├Ą┼ąky centralizovali podnikanie z poh─żadu pou┼ż├şvate─żov. To znamen├í, ┼że glob├ílne spolo─Źnosti vlastnia svoje infra┼ítrukt├║ry a maj├║ nad nimi ├║pln├║ kontrolu. Napr├şklad spolo─Źnos┼ą Amazon m├í vlastn├ę servery, v├Żskum a v├Żvoj, riadenie, marketing, vrstvy, gener├ílneho riadite─ża at─Ć. O ─Źo tu ide? De-platforming sa v┼żdy t├Żka rozhodnut├ş jednotlivcov a je druhom cenz├║ry. Zneu┼ż├şvanie ├║dajov pou┼ż├şvate─żov je v podstate pochybn├Ż obchodn├Ż model. Je sp├┤soben├ę n├şzkou transparentnos┼ąou a pova┼żuje sa za nekal├║ obchodn├║ praktiku. Mohli by sme pokra─Źova┼ą ─Ćal┼í├şmi pr├şkladmi, ale rad┼íej si polo┼żme z├íkladn├║ ot├ízku. Pre─Źo je to mo┼żn├ę? Na t├║to ot├ízku sme u┼ż odpovedali. Na vine je vlastn├şctvo infra┼ítrukt├║ry. Spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky maj├║ pr├şstup k ├║dajom pou┼ż├şvate─żov. M├┤┼żu meni┼ą podmienky pou┼ż├şvania. Menia softv├ęr ka┼żd├Ż de┼ł pod─ża potreby bez toho, aby zmenu konzultovali s pou┼ż├şvate─żmi.

A ─Źo je d├┤le┼żitej┼íie, sna┼żia sa by┼ą ─Źo najziskovej┼íie. Preto s├║ prakticky ekonomicky motivovan├ę pohybova┼ą sa na hrane z├íkona alebo ho dokonca prekra─Źova┼ą . Tvorba zisku je takmer v┼żdy silnej┼íou motiv├íciou ako konanie vo verejnom z├íujme . Aby bolo jasn├ę, slu┼żby spolo─Źnost├ş ve─żkej p├Ą┼ąky s├║ ├║┼żasn├ę. Sta─Ź├ş nieko─żko kliknut├ş a obed m├┤┼żete ma┼ą na stole za nieko─żko min├║t. M├┤┼żete si objedna┼ą lacnej┼í├ş tax├şk. M├┤┼żete by┼ą v kontakte doslova s cel├Żm svetom a vyjadri┼ą svoj n├ízor. Funguje to dobre, k├Żm nezist├şte, ┼że ten ist├Ż obed by ste mohli ma┼ą lacnej┼íie, taxik├íri musia plati┼ą ve─żk├ę peniaze sprostredkovate─żom, va┼íe n├ízory s├║ spe┼ła┼żen├ę a soci├ílne siete z toho profituj├║. Ak sa spolo─Źnostiam va┼íe n├ízory nep├í─Źia, m├┤┼żu v├ís de-platformova┼ą.

Decentraliz├ícia je pre internet ve─żmi d├┤le┼żit├í vlastnos┼ą, preto┼że sa ukazuje, ┼że je novou chrbticou sveta a v┼íetko d├┤le┼żit├ę sa bude dia┼ą na ┼łom. Plat├ş to u┼ż dnes a v nasleduj├║cich desa┼ąro─Źiach to bude plati┼ą e┼íte viac. Centr├í moci s├║ slab├Żmi miestami internetu a mali by sa odstr├íni┼ą. Preto je tak├ę d├┤le┼żit├ę presadzova┼ą decentralizovan├ę siete, ako je Cardano. Decentralizovan├í sie┼ą prirodzene nem├í ┼żiadne centrum moci . Sie┼ą teda vlastnia a udr┼żiavaj├║ samotn├ş pou┼ż├şvatelia. Aj niektor├ş ve─żk├ş pou┼ż├şvatelia sa m├┤┼żu ─Źasom sta┼ą centrami moci. Preto je d├┤le┼żit├ę monitorova┼ą a zlep┼íova┼ą kvalitu decentraliz├ície. Ak Cardano zostane pod kontrolou pou┼ż├şvate─żov, decentralizovan├ę bud├║ aj slu┼żby na ┼łom vytvoren├ę. Poplatky za pou┼ż├şvanie slu┼żieb musia ├şs┼ą aspo┼ł ─Źiasto─Źne do samotnej siete. Infra┼ítrukt├║ra Cardano ako platformy sa tak bude neust├íle zlep┼íova┼ą a pon├║ka┼ą mo┼żnos┼ą vytv├írania konkuren─Źn├Żch slu┼żieb. Tvorcovia decentralizovan├Żch slu┼żieb nikdy nebud├║ ma┼ą infra┼ítrukt├║ru pod svojou kontrolou . To je ve─żmi d├┤le┼żit├ę, preto┼że nebud├║ m├┤c┼ą tak ─żahko, ak v├┤bec, zneu┼żi┼ą svoje postavenie ako v pr├şpade centralizovan├Żch slu┼żieb.

Teoreticky je mo┼żn├ę vytvori┼ą decentralizovan├║ slu┼żbu s prvkami cenz├║ry, ale t├í bude pr├ştomn├í len na ├║rovni samotnej slu┼żby, nie na ├║rovni platformy. Pou┼ż├şvatelia by tak├║to slu┼żbu pravdepodobne odmietli pou┼ż├şva┼ą, aj keby dosiahla ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt. Slu┼żba by sa dala ─żahko skop├şrova┼ą vzh─żadom na open-source podstatu cel├ęho decentralizovan├ęho hnutia, a tak by sa prvky cenz├║ry mohli odstr├íni┼ą.

Decentraliz├ícia by sa mala ch├ípa┼ą ako koncepcia, pri ktorej maj├║ z existencie slu┼żby prospech v┼íetci ─żudia. Pou┼ż├şvatelia alebo ich podmno┼żina s├║ t├ş, ktor├ş s├║ zodpovedn├ş za rozhodovanie o zmen├ích. V syst├ęme by nemal existova┼ą gener├ílny riadite─ż a mana┼żment. Ak je slu┼żba ziskov├í, t├ş, ktor├ş ju riadia, by mali by┼ą odme┼łovan├ş a malo by by┼ą jednoduch├ę z├şska┼ą ─Źas┼ą hlasovac├şch pr├ív.

Existuje nieko─żko typov sie┼ąov├ęho efektu

Zjednodu┼íen├í defin├şcia sie┼ąov├ęho efektu hovor├ş, ┼że hodnota produktu alebo slu┼żby sa zvy┼íuje s rast├║cim po─Źtom pou┼ż├şvate─żov . ┼át├ítny jazyk krajiny m├í ve─żmi siln├Ż sie┼ąov├Ż efekt, preto┼że v┼íetci v krajine hovoria t├Żmto jazykom. Ak sa nieko─żko ob─Źanov nau─Ź├ş hovori┼ą in├Żm jazykom, m├┤┼żu n├şm hovori┼ą medzi sebou, ale sie┼ąov├Ż efekt bude v tejto krajine men┼í├ş. Podobne aj peniaze maj├║ ve─żmi siln├Ż sie┼ąov├Ż efekt, preto┼że ich v krajine pou┼ż├şva doslova ka┼żd├Ż. Kryptomeny maj├║ zatia─ż ve─żmi mal├Ż sie┼ąov├Ż efekt, preto┼że ich ako prostriedok v├Żmeny pou┼ż├şva ove─ża menej ─żud├ş. Dia─żnica m├í negat├şvny sie┼ąov├Ż efekt , preto┼że ─Ź├şm viac ─żud├ş ju chce pou┼ż├şva┼ą, t├Żm r├Żchlej┼íie sa upch├í a prestane sl├║┼żi┼ą svojmu ├║─Źelu . M├┤┼żeme poveda┼ą, ┼że sie┼ąov├Ż efekt dia─żnice m├í ur─Źit├ę hranice. M├┤┼że sa sta┼ą, ┼że sie┼ąov├Ż efekt nem├┤┼że r├ís┼ą kv├┤li neprekonate─żn├Żm obmedzeniam .

Ak sa na to pozrieme bli┼ż┼íie, zist├şme, ┼że existuje nieko─żko typov sie┼ąov├Żch efektov, ktor├ę sa spr├ívaj├║ odli┼íne a odli┼íne ovplyv┼łuj├║ celkov├║ hodnotu v├Żrobku alebo slu┼żby. Ka┼żd├Ż sie┼ąov├Ż efekt prin├í┼ía pou┼ż├şvate─żom r├┤zne hodnoty a je viac alebo menej d├┤le┼żit├Ż z h─żadiska celkovej hodnoty . Ak toto pozorovanie aplikujeme na kryptomeny, m├┤┼żeme dospie┼ą k z├íveru, ┼że trhov├í kapitaliz├ícia projektu bude odr├í┼ża┼ą s├║─Źet v┼íetk├Żch sie┼ąov├Żch efektov .

Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że ka┼żd├Ż jednotliv├Ż sie┼ąov├Ż efekt sa vyv├şja r├┤znym tempom . Jednotliv├ę sie┼ąov├ę efekty sa m├┤┼żu navz├íjom ovplyv┼łova┼ą. Ak napr├şklad povedomie o zna─Źke rastie, je pravdepodobn├ę, nie v┼íak ist├ę, ┼że bude r├ís┼ą aj po─Źet pou┼ż├şvate─żov. A naopak, ak rastie po─Źet pou┼ż├şvate─żov, je pravdepodobn├ę, ┼że bude r├ís┼ą aj povedomie o zna─Źke.

Marketing kryptomeny sa m├┤┼że zda┼ą trochu zvl├í┼ítny, preto┼że ─żudia o─Źak├ívaj├║, ┼że si vyber├║, ─Źo chc├║ pou┼ż├şva┼ą. Ka┼żd├Ż projekt v┼íak m├┤┼że ma┼ą in├║ strat├ęgiu, preto┼że sa zameriava na in├║ skupinu pou┼ż├şvate─żov Viac inform├íci├ş .

Ak by sme chceli definova┼ą v┼íetky sie┼ąov├ę efekty projektu Cardano, mohli by sme ich ─żahko napo─Ź├şta┼ą viac ako desa┼ą. Pre zjednodu┼íenie ich rozde─żme do dvoch z├íkladn├Żch kateg├│ri├ş: mena a platforma . Toto rozdelenie u─żah─Źuje demon┼ítrova┼ą, ┼że tieto dve kateg├│rie s├║ na sebe do istej miery nez├ívisl├ę. Po─Źas anal├Żzy sme zistili nieko─żko sie┼ąov├Żch efektov.

Teraz stru─Źne pop├ş┼íeme obe kateg├│rie.

Kateg├│ria mena zah┼Ľ┼ła najm├Ą mince ADA, ktor├ę sa m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą ako uchov├ívate─ż hodnoty, prostriedok v├Żmeny, na distrib├║ciu energie v sieti Cardano at─Ć. Anal├│giami v re├ílnom svete m├┤┼żu by┼ą dol├íre, akcie alebo hlasovacie pr├íva.

U┼żito─Źn├ę schopnosti siete Cardano patria do kateg├│rie platformy . Patr├ş k nim infra┼ítrukt├║ra, ktor├í umo┼ż┼łuje posiela┼ą mince ADA medzi pou┼ż├şvate─żmi, vytv├íra┼ą vlastn├ę tokeny, mo┼żnos┼ą nasadzova┼ą inteligentn├ę kontrakty, sl├║┼żi┼ą ako platobn├í sie┼ą at─Ć. V┼íimnite si, ┼że schopnos┼ą pracova┼ą s blockchainom ako distribuovanou datab├ízou je ve─żmi d├┤le┼żit├í.

Ak sa pozriete na to, ako funguje tradi─Źn├Ż svet financi├ş, zist├şte, ┼że peniaze s├║ ├║plne nez├ívisl├ę od infra┼ítrukt├║ry . Centr├ílne banky s├║ zodpovedn├ę za ponuku pe┼łaz├ş v danej krajine. V├Żrobcovia platobn├Żch kariet vyr├íbaj├║ jeden druh kariet, ktor├ę sa daj├║ pou┼żi┼ą na dol├íre, eur├í, jeny at─Ć. Ak m├íte na karte dol├íre a idete do Eur├│py, m├┤┼żete plati┼ą kartou a ani si nev┼íimnete, ┼że sa transakcia prepo─Ź├ştava na eur├í. PayPal a in├ę platobn├ę siete dok├í┼żu jednoducho previes┼ą viacero mien.

D├í sa poveda┼ą, ┼że sie┼ąov├Ż efekt jednotliv├Żch mien a sie┼ąov├Ż efekt platobn├Żch siet├ş sa l├ş┼íia, ale navz├íjom si pom├íhaj├║. M├┤┼żeme tie┼ż pozorova┼ą, ┼że platobn├ę siete a platobn├ę karty zvy┼íuj├║ u┼żito─Źnos┼ą mien. PayPal dokonca prijal Bitcoin, tak┼że posilnil svoj sie┼ąov├Ż efekt a z├írove┼ł zv├Ż┼íil sie┼ąov├Ż efekt Bitcoinu. Ak├Ż sie┼ąov├Ż efekt konkr├ętne zv├Ż┼íi Bitcoin? Sie┼ąov├Ż efekt zna─Źky a meny sa zv├Ż┼íi. Zna─Źka Bitcoin bude vidite─żn├í na webov├Żch slu┼żb├ích PayPal. Ak sa mince BTC bud├║ pou┼ż├şva┼ą na platenie, zv├Ż┼íi sa aj pou┼żite─żnos┼ą Bitcoinu ako meny alebo uchov├ívania hodnoty.

V┼íimnite si, ┼że ak sa bitcoiny prev├ídzaj├║ prostredn├şctvom slu┼żby PayPal, zv├Ż┼íi sa povedomie o zna─Źke Bitcoin. Zv├Ż┼íi sa teda konkr├ętny sie┼ąov├Ż efekt, ktor├Ż je so zna─Źkou spojen├Ż. To je ur─Źite pozit├şvna vec. Naopak, m├┤┼że to zn├ş┼żi┼ą sie┼ąov├Ż efekt prvej vrstvy Bitcoinu, preto┼że protokol, teda transak─Źn├í sie┼ą, sa bude pou┼ż├şva┼ą menej. V kone─Źnom d├┤sledku je to dobr├í vec, preto┼że prv├í vrstva Bitcoinu je ako dia─żnica, ─Ź├şm viac ─żud├ş ju chce pou┼ż├şva┼ą, t├Żm r├Żchlej┼íie sa upch├í. Technick├ę obmedzenia tohto sie┼ąov├ęho efektu prevezm├║ in├ę siete, ktor├Żch sie┼ąov├Ż efekt sa zase zv├Ż┼íi.

Vyd├ívanie tokenov a zav├ídzanie inteligentn├Żch zml├║v si vy┼żaduje interakciu s prvou vrstvou Cardano. A┼ż potom sa m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą ─Ćal┼íie siete, ako napr├şklad Hydra. Sie┼ąov├Ż efekt prvej vrstvy je teda mimoriadne d├┤le┼żit├Ż aj preto, ┼że je vstupnou br├ínou pre pou┼ż├şvanie ostatn├Żch siet├ş. M├í tie┼ż v├Żznamn├Ż vplyv na finan─Źn├║ inkl├║ziu a mo┼żnos┼ą pou┼ż├şva┼ą sie┼ą. V─Ćaka schopnosti siete Cardano tokenizova┼ą digit├ílne akt├şva bude mo┼żn├ę tokenizova┼ą aj Bitcoin. Je teda mo┼żn├ę a ve─żmi pravdepodobn├ę, ┼że sie┼ąov├Ż efekt siete Cardano bude v─Ćaka Bitcoinu r├ís┼ą. T├Żm sa posiln├ş sie┼ąov├Ż efekt zna─Źky Bitcoin a Cardano (kateg├│ria meny), ale len sie┼ąov├Ż efekt prenosovej siete Cardano (kateg├│ria platformy). Oba projekty z toho bud├║ ma┼ą prospech.

Treba spomen├║┼ą, ┼że vyd├ívanie tokenov a zav├ídzanie inteligentn├Żch kontraktov je schopnos┼ą alebo u┼żito─Źnos┼ą, ktor├í bude ma┼ą tie┼ż sie┼ąov├Ż efekt. Nazvime ho sie┼ąov├Ż efekt platformy.

V pr├şpade decentraliz├ície protokolu m├┤┼żeme tie┼ż hovori┼ą o sie┼ąovom efekte. ─î├şm viac poolov a zainteresovan├Żch str├ín Cardano m├í, t├Żm v├Ą─Ź┼í├ş je sie┼ąov├Ż efekt. V┼íimnite si, ┼że sie┼ąov├Ż efekt decentraliz├ície nekoreluje so sie┼ąov├Żm efektom ─żud├ş, ktor├ş pou┼ż├şvaj├║ Cardano ako transak─Źn├║ sie┼ą. ─Żudia m├┤┼żu cez sie┼ą posiela┼ą nielen mince ADA, ale aj NFT, stabiln├ę mince a ─Ćal┼íie veci. Rovnako ako v pr├şpade Bitcoinu m├í sie┼ąov├Ż konsenzus siete Cardano svoje limity a sie┼ąov├Ż efekt nem├┤┼że r├ís┼ą donekone─Źna. Preto je potrebn├ę pracova┼ą na technologick├Żch inov├íci├ích, ktor├ę pom├┤┼żu zv├Ż┼íi┼ą sie┼ąov├Ż efekt prvej vrstvy.

Vr├í┼ąme sa teraz k na┼íej anal├│gii s fiat menami a sk├║sme o nej uva┼żova┼ą v kontexte kryptomien. Projekty nat├şvnych minc├ş a prenosov├í sie┼ą s├║ navz├íjom prepojen├ę. Bezpe─Źnos┼ą a decentraliz├ícia z├ívisia od ceny minc├ş a ich distrib├║cie medzi pou┼ż├şvate─żmi. Zatia─ż ─Źo mince ADA p├┤jdu cez in├ę siete, napr├şklad PayPal, v ide├ílnom pr├şpade by sa v├Ą─Ź┼íina minc├ş mala pren├í┼ía┼ą cez protokoly Cardano. D├┤vodom je, ┼że sie┼ąov├Ż efekt decentralizovan├Żch protokolov bude r├ís┼ą a nebude posil┼łova┼ą sie┼ąov├Ż efekt konkuren─Źn├Żch centralizovan├Żch rie┼íen├ş. Okrem toho je potrebn├ę uva┼żova┼ą o ekonomickom modeli verejn├Żch siet├ş, ktor├ę musia vybera┼ą poplatky za pou┼ż├şvanie. Posilnenie vlastn├ęho sie┼ąov├ęho efektu je d├┤le┼żit├ę pre bezpe─Źnos┼ą a decentraliz├íciu. Na druhej strane sie┼ąov├Ż efekt zna─Źky m├┤┼że tie┼ż pozdvihn├║┼ą trhov├║ hodnotu projektu, tak┼że prijatie ADA spolo─Źnos┼ąou PayPal nemus├ş by┼ą nevyhnutne zl├ę. Niekedy m├┤┼że by┼ą ┼ąa┼żk├ę odhadn├║┼ą, ─Źo je pre projekt najlep┼íie.

Z├íverom mo┼żno poveda┼ą, ┼że v pr├şpade Cardano mo┼żno oddeli┼ą aj menu a platformu, ale nie je to ┼żiaduce. PayPal m├í ekonomick├Ż model, ktor├Ż je nez├ívisl├Ż od mien, ktor├ę prev├ídza. Existencia platformy alebo blockchainovej siete je priamo z├ívisl├í od vlastnej nat├şvnej meny a jej u┼żito─Źnosti alebo schopnosti pren├í┼ía┼ą hodnotu. Akon├íhle sa zn├ş┼żi sie┼ąov├Ż efekt prenosovej siete, m├┤┼że to priamo ohrozi┼ą sie┼ąov├Ż efekt meny.

Ako vid├şte, op├şsali sme nieko─żko sie┼ąov├Żch efektov, konkr├ętne t├Żch, ktor├ę patria do kateg├│rie mien: menu , zna─Źku a tie, ktor├ę patria do kateg├│rie platformy: prenosov├í sie┼ą (po─Źet pou┼ż├şvate─żov), platforma , blockchain a decentraliz├ícia . Ako sme u┼ż uviedli, sie┼ąov├Żch efektov by sa dalo n├íjs┼ą viac.

Sie┼ąov├Ż efekt na─Ź├ştan├Ż

Mnoh├ş odborn├şci sk├║maj├║ vplyv sie┼ąov├ęho efektu na ├║spech projektov a slu┼żieb. V d├┤sledku toho je dnes dobre pop├şsan├Żch mnoho v┼íeobecn├Żch sie┼ąov├Żch efektov. Najsilnej┼íie sie┼ąov├ę efekty s├║ priame, t. j. tie, ktor├ę sp├íjaj├║ pou┼ż├şvate─żov navz├íjom a umo┼ż┼łuj├║ im vz├íjomn├║ interakciu. Existuje aj cel├í kateg├│ria soci├ílnych sie┼ąov├Żch efektov, ktor├í zah┼Ľ┼ła napr├şklad vieru a n├íbo┼żenstvo. M├┤┼żete ich vidie┼ą v men├ích a tie┼ż v kryptomen├ích. Existuje aj sie┼ąov├Ż efekt s├║visiaci s technologick├Żm v├Żkonom . Ponorme sa do sveta sie┼ąov├Żch efektov a zamyslime sa nad t├Żm, ako ich mo┼żno aplikova┼ą na kryptomeny.

U┼żito─Źnos┼ą decentralizovan├Żch siet├ş kryptomien spo─Ź├şva najm├Ą v peer-to-peer komunik├ícii. To znamen├í na priamom spojen├ş pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş m├┤┼żu navz├íjom komunikova┼ą soci├ílne alebo finan─Źne. Hodnota siete je ├║mern├í po─Źtu pripojen├Żch pou┼ż├şvate─żov na druh├║ (N┬▓). Toto je dnes zn├íme ako Metcalfeho z├íkon . Priamy ├║─Źinok siete z├ívis├ş od digit├ílnej infra┼ítrukt├║ry , t. j. od poolov, uzlov a pe┼ła┼żeniek pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş m├┤┼żu sie┼ą pou┼ż├şva┼ą.

Je zauj├şmav├ę, ┼że v pr├şpade kryptomien si ─żudia m├┤┼żu navz├íjom posiela┼ą volatiln├ę mince. Hoci s├║ v┼íetci pou┼ż├şvatelia navz├íjom prepojen├ş, nechc├║ si posiela┼ą mince ADA alebo BTC. Paradoxne, s rastom sie┼ąov├ęho efektu sa hodnota minc├ş zvy┼íuje, ─Źo p├┤sob├ş ako brzda pou┼ż├şvania . ┼ápekul├ície s├║ d├┤le┼żitej┼íie ako skuto─Źn├ę vyu┼ż├şvanie transak─Źnej siete. Aby sme boli presn├ş, sie┼ą sa pou┼ż├şva na n├íkup a predaj minc├ş, tak┼że doch├ídza k prevodom hodnoty. Nedoch├ídza v┼íak tak ─Źasto k priamej interakcii medzi pou┼ż├şvate─żmi, ale sk├┤r k interakcii medzi pou┼ż├şvate─żmi a burzami.

Autor textu osobne pozn├í desiatky dr┼żite─żov kryptomien, ale pravidelne si vymie┼ła len s dvoma ─żu─Ćmi. V tejto s├║vislosti m├┤┼żeme kon┼ítatova┼ą, ┼że priamy sie┼ąov├Ż efekt sa zatia─ż ve─żmi nerozvinul.

Ak m├íme hovori┼ą o raste tohto priameho sie┼ąov├ęho efektu, o─Źak├ívame, ┼że bude r├ís┼ą len v─Ćaka tokenom, ktor├Żch hodnota je stabiln├í alebo menej volatiln├í. Tak├ęto tokeny sa bud├║ posiela┼ą ─Źastej┼íie medzi pou┼ż├şvate─żmi . M├┤┼żeme tie┼ż o─Źak├íva┼ą vznik lok├ílnych alebo z├íujmov├Żch podskup├şn, ktor├ę bud├║ sie┼ą vyu┼ż├şva┼ą z ur─Źit├ęho d├┤vodu. Mo┼żno si bud├║ medzi sebou vymie┼ła┼ą tokeny NFT alebo akcie, pr├şpadne plati┼ą stabiln├Żmi mincami. Po─Źet pou┼ż├şvate─żov NFT a in├Żch typov tokenov m├┤┼że by┼ą len do─Źasn├Ż , alebo m├┤┼że by┼ą relevantn├Ż len pre ur─Źit├║ ─Źas┼ą popul├ície, ale ich v├Żhodou je, ┼że ich m├┤┼że by┼ą viacero typov. Ich hodnota m├┤┼że, ale nemus├ş by┼ą trval├í; mnoh├ę tokeny bud├║ ┼ípekulat├şvne. D├┤le┼żit├ę v┼íak je, ┼że sa buduje priamy sie┼ąov├Ż efekt, a akon├íhle sa token etabluje ako prv├í pravdepodobn├í stabiln├í minca, sie┼ąov├Ż efekt naberie momentum . Na to, aby sa priamy sie┼ąov├Ż efekt rozvinul, je nesmierne d├┤le┼żit├ę, aby ─żudia navz├íjom komunikovali, a to sa pri volatiln├Żch minciach pravdepodobne v doh─żadnej dobe nestane.

Dodajme, ┼że ak sa raz siln├Ż hr├í─Ź etabluje, je vo v┼íeobecnosti ┼ąa┼żk├ę mu konkurova┼ą, preto┼że vybudovanie podobnej infra┼ítrukt├║ry a z├şskanie priazne pou┼ż├şvate─żov m├┤┼że by┼ą n├íkladn├ę. To v┼íak plat├ş najm├Ą vo fyzickom svete, kde by sme hovorili o k├íbloch. V digit├ílnom svete, kde sa pou┼ż├şvaj├║ protokoly, to teoreticky nemus├ş by┼ą tak├Ż ve─żk├Ż probl├ęm. Konkurencia bude prebieha┼ą najm├Ą na technologickej ├║rovni, t. j. v oblasti ┼ík├ílovate─żnosti a pou┼ż├şvate─żskej sk├║senosti.

V praxi vid├şme, ┼że dnes je takmer nemyslite─żn├ę zosadi┼ą TCP/IP z tr├│nu. Je to sp├┤soben├ę t├Żm, ┼że nad t├Żmito protokolmi be┼ż├ş mnoho ─Ćal┼í├şch protokolov vr├ítane Cardano a Bitcoin. Protokoly nad vrstvou TCP/IP sa pomerne ─Źasto menia. Vytvori┼ą nov├Ż protokol nad vrstvou TCP/IP je pomerne jednoduch├ę, ┼ąa┼ż┼íie je pril├íka┼ą pou┼ż├şvate─żov.

├Üspech strat├ęgie prijatia ─Źasto nie je ani tak o technol├│gii, ako sk├┤r o marketingu, soci├ílnom in┼żinierstve a v├Żbere trhovej medzery. V pr├şpade kryptomien zohr├ívaj├║ d├┤le┼żit├║ ├║lohu aj in├ę sie┼ąov├ę efekty, ako napr├şklad viera alebo n├íbo┼żenstvo ─Źi aktu├ílna ekonomick├í situ├ícia. M├┤┼żeme pozorova┼ą, ┼że Bitcoin sa etabloval ako uchov├ívate─ż hodnoty napriek tomu, ┼że v porovnan├ş s konkurenciou je tento protokol drah├Ż a pomaly sa pou┼ż├şva. Treba v┼íak doda┼ą, ┼że ┼żiadna kryptomena zatia─ż neprekro─Źila kritick├║ hranicu prijatia a nestala sa ┼ítandardom. Dan├Ż protokol mus├ş by┼ą schopn├Ż pren├í┼ía┼ą ├║daje v po┼żadovanom objeme a kvalite, aby sa stal ┼ítandardom na tejto ├║rovni sie┼ąov├ęho efektu. Je mo┼żn├ę vytvori┼ą ─Ćal┼íie protokoly, ktor├ę roz┼í├şria mo┼żnosti pod rovnakou zna─Źkou. Pr├şkladom s├║ druh├ę vrstvy, ako napr├şklad Lightning Network alebo Hydra.

Kryptomeny sa nezmestia do zaveden├Żch kateg├│ri├ş a je viac ne┼ż pravdepodobn├ę, ┼że sa presadia ─Ćal┼íie ┼ítandardy. Protokol, ktor├Ż predstavuje ├║lo┼żisko hodnoty, nemus├ş nevyhnutne pren├í┼ía┼ą ve─żk├ę mno┼żstvo transakci├ş. Okrem toho nemus├ş ma┼ą ve─ża ─Ćal┼í├şch util├şt a funkci├ş. Bitcoin ako mena alebo ├║lo┼żisko hodnoty m├í ┼íancu presadi┼ą sa v─Ćaka siln├ęmu sie┼ąov├ęmu efektu viery , a to napriek tomu, ┼że sie┼ąov├Ż efekt prenosovej siete bude n├şzky. Toto zistenie v┼íak nevyhnutne znamen├í jednu vec. Decentralizovan├Ż prevod hodnoty a tvorbu hodnoty bud├║ musie┼ą zabezpe─Źi┼ą in├ę siete, ktor├ę maj├║ ┼íancu pril├íka┼ą ve─ża pou┼ż├şvate─żov, a teda maj├║ ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt.

M├┤┼że by┼ą decentraliz├ícia ako koncept postaven├í alebo plnohodnotne vyu┼ż├şvan├í len na volatiln├Żch minciach ADA alebo BTC, alebo m├┤┼żeme n├íjs┼ą nejak├ę v├Żhody mimo priameho vyu┼żitia t├Żchto minc├ş ? Vyu┼żite─żnos┼ą siete Bitcoin je ├║plne z├ívisl├í od minc├ş BTC. Protokol Bitcoinu nedok├í┼że uklada┼ą ani pren├í┼ía┼ą ni─Ź in├ę ako mince BTC ani poskytova┼ą ┼żiadne in├ę funkcie, ktor├ę vyu┼ż├şvaj├║ blockchain a konsenzus siete. Ak teda pou┼ż├şvate─ż dlhodobo dr┼ż├ş mince BTC vo svojej pe┼ła┼żenke, v podstate nebude vyu┼ż├şva┼ą transak─Źn├║ sie┼ą, a teda nebude vyu┼ż├şva┼ą ┼żiadne v├Żhody decentraliz├ície pri ka┼żdodennej interakcii so svoj├şm okol├şm. To otv├íra obrovsk├║ pr├şle┼żitos┼ą pre in├ę siete, ktor├ę sa m├┤┼żu zamera┼ą na in├ę vyu┼żitie technol├│gie blockchain.

Ak n├íjdeme ─Ćal┼íiu u┼żito─Źnos┼ą decentraliz├ície, ktor├í bude zauj├şmav├í pre v├Ą─Ź┼í├ş po─Źet ─żud├ş, priamy sie┼ąov├Ż efekt projektu sa zv├Ż┼íi. Tu vid├şme ve─żk├Ż potenci├íl pre Cardano. Ako platforma inteligentn├Żch zml├║v s mo┼żnos┼ąou vyd├íva┼ą tokeny nebude Cardano budova┼ą svoju u┼żito─Źnos┼ą len na minciach ADA. Slu┼żby a emitovan├ę tokeny m├┤┼żu dosiahnu┼ą ve─żk├Ż priamy sie┼ąov├Ż efekt, ─Ź├şm pom├┤┼żu sie┼ąov├ęmu efektu zna─Źky Cardano. T├Żm sa zv├Ż┼íi celkov├í hodnota spolo─Źnosti Cardano. Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że Cardano m├┤┼że uspie┼ą v mnoh├Żch oblastiach a ma┼ą ve─żk├Ż soci├ílny , ekonomick├Ż , alebo dokonca politick├Ż v├Żznam. ├Üschov┼ła hodnoty je v celom spektre potrieb ─żud├ş a aktu├ílnych probl├ęmov sveta len okrajovou z├íle┼żitos┼ąou. Ka┼żd├Ż z n├ís by mohol vymenova┼ą mnoho probl├ęmov, ktor├ę by sa dali zlep┼íi┼ą na technologickej ├║rovni a prostredn├şctvom decentraliz├ície.

Nezab├║dajme, ┼że blockchain prvej gener├ície m├┤┼że v prvom rade sklada┼ą hodnotu a potom ju len pren├í┼ía┼ą . Samotn├Ż prenos nie je pr├şli┼í u┼ż├şvate─żsky pr├şvetiv├Ż a tu je mo┼żn├ę inovova┼ą. D├┤le┼żit├ę je, ┼że technol├│gia blockchain m├┤┼że tie┼ż umo┼żni┼ą vytv├íranie hodnoty alebo sa stane nevyhnutn├Żm n├ístrojom na tento ├║─Źel . Ve─żk├Ż spolo─Źensk├Ż a ekonomick├Ż v├Żznam a z├írove┼ł siln├Ż priamy sie┼ąov├Ż efekt m├┤┼że vznikn├║┼ą v─Ćaka mo┼żnosti monetiz├ície umenia , tokeniz├ície digit├ílnych akt├şv , spojenia ─żud├ş prostredn├şctvom identity alebo poskytnutia d├┤veryhodnej vrstvy pre podnikanie . Blockchain m├í potenci├íl naru┼íi┼ą mnoh├ę odvetvia. DeFi m├┤┼że konkurova┼ą bankov├ęmu sektoru prostredn├şctvom peer-to-peer p├┤┼żi─Źiek . M├┤┼że naru┼íi┼ą umeleck├Ż priemysel a priamo prepoji┼ą umelcov so spotrebite─żmi, tak┼że poplatky nep├┤jdu sprostredkovate─żom. Ak├ęko─żvek tokenizovan├ę akt├şvum, napr├şklad akcie, m├┤┼że ma┼ą re├ílnu hodnotu, ktor├í bude ulo┼żen├í v blockchaine a bude sa da┼ą previes┼ą. Toto v┼íetko mo┼żno pova┼żova┼ą za vytv├íranie soci├ílnej a finan─Źnej hodnoty s potenci├ílom rastu sie┼ąov├ęho efektu.

DeFi m├┤┼że ma┼ą za ─Ćal┼í├şch 10 rokov viac pou┼ż├şvate─żov, ako je dr┼żite─żov minc├ş BTC. Slu┼żby DeFi s├║ viac prepojen├ę s ka┼żdodenn├Żm pou┼ż├şvan├şm a re├ílnou ekonomikou. Takmer ka┼żd├Ż ─Źlovek na plan├ęte potrebuje p├┤┼żi─Źku, ├║spory alebo invest├şcie, ─Źo sa ned├í poveda┼ą o ├║lo┼żisku hodnoty. Samozrejme, tradi─Źn├Ż svet financi├ş predstavuje pre DeFi ve─żk├║ konkurenciu, tak┼że je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą bud├║cnos┼ą tohto sektora. S├║diac pod─ża s├║─Źasn├ęho z├íujmu pou┼ż├şvate─żov s├║ v┼íak veci na dobrej ceste.

─Äal┼íia ve─żk├í skupina slu┼żieb s potenci├ílom dosiahnu┼ą ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt sa t├Żka identity ─żud├ş . Do tejto skupiny patria do ur─Źitej miery v┼íetky spolo─Źnosti ve─żkej p├Ą┼ąky. Existuje ve─żk├Ż po─Źet slu┼żieb, ktor├ę vyu┼ż├şvaj├║ identitu ─żud├ş, ─Źi u┼ż skuto─Źn├║ alebo fikt├şvnu. Identita je potrebn├í vo svete financi├ş, na soci├ílnych sie┼ąach, pri n├íkupe tovaru a slu┼żieb, u lek├íra, pri komunik├ícii so ┼ít├ítnymi org├ínmi alebo bankami a na mnoh├Żch ─Ćal┼í├şch miestach. Veci ako dom, auto, diplom, p├┤┼żi─Źka, poistenie, invest├şcia, z├ívet, akcie, vodi─Źsk├Ż preukaz, mo┼żnos┼ą vstupu do konkr├ętnej budovy alebo miestnosti, digit├ílne akt├şva, pr├ívo pou┼ż├şva┼ą slu┼żbu, za ktor├║ ste zaplatili, to v┼íetko je spojen├ę s identitou. Po┼żiadavka v├Żhradn├ęho vlastn├şctva bez sprostredkovate─ża sa vz┼ąahuje nielen na uchov├ívanie hodn├┤t alebo pe┼łaz├ş, ale aj na mnoh├ę in├ę veci, ktor├ę m├┤┼żu by┼ą spojen├ę s identitou.

Ak chcete plati┼ą decentralizovan├Żm sp├┤sobom, bude to prostredn├şctvom stabiln├Żch minc├ş a nie volatiln├Żch minc├ş na najbli┼ż┼í├şch 10 alebo viac rokov. Ak regula─Źn├ę org├íny spr├şsnia pou┼ż├şvanie kryptomien a bud├║ vy┼żadova┼ą KYC/AML, op├Ą┼ą to m├┤┼że by┼ą identita, ktor├í n├ím umo┼żn├ş pou┼ż├şva┼ą decentralizovan├ę slu┼żby, ktor├ę sp─║┼łaj├║ predpisy . Identita m├┤┼że tie┼ż celkom z├ísadne zlep┼íi┼ą pou┼ż├şvate─żsk├║ sk├║senos┼ą pri pou┼ż├şvan├ş pe┼ła┼żeniek a zbavi┼ą n├ís nebezpe─Źn├ęho kop├şrovania adries blockchainu. Decentralizovan├í identita (DID) vydan├í v sieti Cardano m├┤┼że jedn├ęho d┼ła dosiahnu┼ą v├Ą─Ź┼í├ş sie┼ąov├Ż efekt ako ├║lo┼żisko hodnoty . Ke─Ć si uvedom├şme, ┼że tokenizova┼ą sa d├í takmer ─Źoko─żvek, ke─Ć si regula─Źn├ę org├íny urobia svoju dom├ícu ├║lohu, otvoria sa dvere pre mnoh├ę sp├┤soby vyu┼żitia. Tokeniz├ícia akci├ş bude hra─Źka, preto┼że emitent bude ma┼ą svoje decentralizovan├ę ID a bude ─żahk├ę overi┼ą, ─Źi s├║ akcie autentick├ę. Akcie potom m├┤┼żete vlastni┼ą v├Żlu─Źne bez sprostredkovate─ża. M├┤┼żete ich tie┼ż kedyko─żvek preda┼ą bez sprostredkovate─ża.

Soci├ílna hodnota DID m├┤┼że zohr├íva┼ą d├┤le┼żit├║ ├║lohu napr├şklad aj vo vz┼ąahu medzi zamestn├ívate─żmi a zamestnancami , alebo vo vz┼ąahu v├Żrobcov a spotrebite─żov (trhovisk├í). DID nem├í ┼żiadnu konkr├ętnu nomin├ílnu hodnotu pre nikoho in├ęho ako pre vlastn├şka. Spojenie ─żud├ş prostredn├şctvom DID, mo┼żnos┼ą z├şska┼ą pr├ícu na dia─żku alebo u─żah─Źenie pr├şstupu k ┼íikovn├Żm slu┼żb├ím m├í v┼íak ve─żk├Ż v├Żznam. Dodajme, ┼że ─Ź├şm viac ─żud├ş bude DID pou┼ż├şva┼ą, t├Żm viac bude r├ís┼ą osobn├Ż sie┼ąov├Ż efekt a celkov├í hodnota siete.

Cardano je platforma, ktor├í umo┼ż┼łuje obojstrann├Ż sie┼ąov├Ż efekt . Na jednej strane s├║ v├Żvoj├íri, ktor├ş chc├║ vytvori┼ą aplik├íciu. Na druhej strane s├║ u┼ż├şvatelia, ktor├ş aplik├ície v├Żvoj├írov konzumuj├║. Obe skupiny maj├║ r├┤zne z├íujmy. Platforma** je len sprostredkovate─żom, ktor├Ż sp├íja tieto dve skupiny a umo┼ż┼łuje vytv├íra┼ą a konzumova┼ą aplik├ície. Predstavte si ju ako opera─Źn├Ż syst├ęm, napr├şklad od spolo─Źnosti Microsoft. V├Żvoj├íri m├┤┼żu vytv├íra┼ą mno┼żstvo aplik├íci├ş a ka┼żd├Ż, kto m├í Windows, m├┤┼że aplik├ície nahr├íva┼ą a pou┼ż├şva┼ą. Vznikaj├║ tak hry, utility, n├ístroje na pr├ícu a z├íbavu. Ka┼żd├í jednotliv├í aplik├ícia m├í sie┼ąov├Ż efekt , ktor├Ż m├┤┼że by┼ą mal├Ż alebo ve─żk├Ż. Pri **ve─żkom po─Źte aplik├íci├ş v┼íak sie┼ąov├Ż efekt platformy dramaticky narast├í . Bitcoin a Cardano si v tomto smere nekonkuruj├║. Bitcoin nikdy nebude platformou, preto┼że by technologicky nedok├ízal plni┼ą tento ├║─Źel z h─żadiska svojej schopnosti vytv├íra┼ą aplik├ície, a ─Źo je d├┤le┼żitej┼íie, z h─żadiska svojho v├Żkonu (hlavne ┼ík├ílovate─żnosti).

Dodajme, ┼że d├┤le┼żit├║ ├║lohu tu m├┤┼że zohra┼ą marketing a propag├ítori, ktor├ş bud├║ jednotliv├ę aplik├ície pred├íva┼ą alebo propagova┼ą. V decentralizovanom svete zatia─ż ve─żmi nevid├şme, ┼że by niekto propagoval nejak├║ slu┼żbu alebo hru DeFi. Mysl├şme si, ┼że je to len ot├ízka ─Źasu a s rast├║cim po─Źtom pou┼ż├şvate─żov a konkurenciou sa toho do─Źk├íme.

Poslednou ve─żkou skupinou, ktorej sa budeme venova┼ą, je efekt soci├ílnej siete . Tu zohr├íva d├┤le┼żit├║ ├║lohu interakcia medzi ─żu─Ćmi, psychol├│gia a do istej miery aj marketing. Op├Ą┼ą plat├ş, ┼że ─Ź├şm viac ─żud├ş pou┼ż├şva v├Żrobok alebo slu┼żbu a hovor├ş o nich s ostatn├Żmi, t├Żm viac sa zvy┼íuje celkov├í hodnota. ─Żudia m├┤┼żu vz├íjomne komunikova┼ą, a tak meni┼ą celkov├ę vn├şmanie d├┤veryhodnosti . To m├┤┼że povzbudi┼ą ─Ćal┼í├şch ─żud├ş, aby v├Żrobok alebo slu┼żbu pou┼ż├şvali. Efekt soci├ílnej siete m├┤┼że by┼ą ve─żmi ┼ąa┼żk├ę vytvori┼ą, ale ak sa ho podar├ş dosiahnu┼ą, m├┤┼że to by┼ą ve─żk├í konkuren─Źn├í v├Żhoda.

Tento typ soci├ílneho efektu mo┼żno do ur─Źitej miery pova┼żova┼ą za ochranu zna─Źky . Ide o ve─żmi typick├║ vlastnos┼ą vo svete kryptomien, ale mo┼żno ju pozorova┼ą aj v pr├şpade zlata. Tento efekt je nato─żko siln├Ż, ┼że m├┤┼żeme hovori┼ą o religiozite . Niet divu, ┼że z├ístancovia Bitcoinu sa ─Źasto sna┼żia oslabi┼ą poz├şciu zlata ako priameho konkurenta. Treba poznamena┼ą, ┼że niekedy je sie┼ąov├Ż efekt zalo┼żen├Ż na viere v rozpore s realitou.

─Żudia s├║ od pr├şrody spolo─Źensk├ş a chc├║ zdie─ża┼ą rovnak├ę hodnoty a veri┼ą v rovnak├ę veci. M├┤┼żeme hovori┼ą o skupinovom myslen├ş . Viera v peniaze alebo v ┼ít├ít je ve─żmi siln├í, preto┼że o nej pochybuje len mal├í ─Źas┼ą obyvate─żstva. Ak jednotlivci neveria tomu, ─Źomu ver├ş v├Ą─Ź┼íina, m├┤┼żu by┼ą pova┼żovan├ş za ─Źud├íkov alebo sn├şlkov.

Hovor├ş sa, ┼że viera je ako piesok. Ak ver├ş len mal├Ż po─Źet ─żud├ş, vietor zaf├║ka a piesok sa rozpt├Żli. Ak v┼íak za─Źne veri┼ą viac ─żud├ş, piesok sa stane kame┼łom, ktor├Ż vietor nem├┤┼że ohrozi┼ą. Trvalo vy┼íe 5000 rokov, k├Żm sa zlato stalo pevn├Żm ako dne┼ín├Ż kame┼ł. Minulos┼ą d├íva ─żu─Ćom d├┤veru**, ┼że viera v zlato bude pokra─Źova┼ą. Viera sa tak ─Źasom posil┼łuje.

Jednotliv├ę kryptomenov├ę projekty musia ma┼ą z├íujem na budovan├ş siln├Żch komun├şt. To je pre ├║spech nevyhnutn├ę. Viera v┼íak mus├ş by┼ą podporen├í technol├│giou.

Zhrnutie

Sie┼ąov├Ż efekt kryptomien je st├íle relat├şvne mal├Ż, hoci sa neust├íle posil┼łuje. Pravdepodobne najsilnej┼í├şm sie┼ąov├Żm efektom je soci├ílny efekt. Kryptomeny boli vo svojich za─Źiatkoch najm├Ą symbolom protestu proti finan─Źn├ęmu svetu. Tento vplyv je st├íle zjavn├Ż a ─Źasom sa zmenil na snahu konkurova┼ą zlatu alebo vytvori┼ą ne┼ít├ítne peniaze. Prv├í gener├ícia kryptomien na ─Źele s Bitcoinom m├í ve─żmi ambici├│zny cie─ż a bude mimoriadne ┼ąa┼żk├ę bojova┼ą proti efektu soci├ílnej siete zlata, fiat mien a vl├íd. Viera je v s├║─Źasnosti silnej┼íia ako technologick├í schopnos┼ą Bitcoinu nahradi┼ą fiat peniaze. Mus├şme si to uvedomi┼ą a pam├Ąta┼ą na to, ┼że bez inov├íci├ş sa nepohneme vpred. Viera nem├┤┼że prekona┼ą a zatieni┼ą technologick├ę nedostatky. Bitcoin je predov┼íetk├Żm sie┼ąov├Ż protokol, a ak sa technologick├ę nedostatky prejavia v nespr├ívnom ─Źase, viera sa rozpadne ako piesok.

┼Ąa┼żko poveda┼ą, ─Źi sa Cardano a in├ę kryptomeny stan├║ uchov├ívate─żom hodnoty, ale to nie je poslan├şm projektu Cardano. Cie─żom projektu Cardano je sta┼ą sa glob├ílnym soci├ílnym a finan─Źn├Żm opera─Źn├Żm syst├ęmom. Preto je pre Cardano d├┤le┼żitej┼íie dosiahnu┼ą technologick├║ zrelos┼ą a posilni┼ą sa na ├║rovni priamych a platformov├Żch sie┼ąov├Żch efektov. Viera je samozrejme tie┼ż d├┤le┼żit├í, ale hr├í slab┼íiu ├║lohu. Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że sie┼ąov├Ż efekt projektu Cardano m├┤┼że by┼ą v├Ą─Ź┼í├ş ako sie┼ąov├Ż efekt Bitcoinu, preto┼że identitu, p├┤┼żi─Źky, poistenie, ├║spory a mnoho ─Ćal┼í├şch vec├ş potrebuj├║ ─żudia pre ka┼żdodenn├Ż ┼żivot. Nejde tu o s├║┼ąa┼ż v trhovej kapitaliz├ícii, ale o re├ílne vyu┼żitie a zlep┼íenie ┼żivotn├Żch podmienok ─żud├ş, najm├Ą z chudobn├Żch a rozvojov├Żch kraj├şn. O vplyve na trhov├║ kapitaliz├íciu m├┤┼żeme ┼ípekulova┼ą, ur─Źite nebude zanedbate─żn├Ż, ale v s├║─Źasnosti nie je a┼ż tak├Ż d├┤le┼żit├Ż.

Na za─Źiatku sme op├şsali niektor├ę probl├ęmy spojen├ę s centraliz├íciou, ktor├ę sa t├Żkaj├║ najm├Ą spolo─Źnost├ş ve─żkej p├Ą┼ąky. Ved─ża nich by sme mohli postavi┼ą aj ve─żk├ę svetov├ę banky, centr├ílne banky a ─Źasto aj vl├ídy. V tejto chv├şli je pred─Źasn├ę hovori┼ą o tom, ─Źi blockchain m├┤┼że nejak├Żm sp├┤sobom naru┼íi┼ą dominantn├ę postavenie t├Żchto spolo─Źnost├ş. Ak v┼íak chceme vybudova┼ą nov├Ż decentralizovan├Ż svet, nemali by sme sa b├í┼ą uva┼żova┼ą o mo┼żnom naru┼íen├ş t├Żchto subjektov. Len ─Źas uk├í┼że, ako sa to stane a ako sa technol├│gia blockchain presad├ş. O tom budeme diskutova┼ą v niektorom z bud├║cich ─Źl├ínkov.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Cardano and the power of the network effect