­č窭čç░ Cenz├║ra na soci├ílnych sie┼ąach: ako m├┤┼że by┼ą blockchain novou normou pre nefiltrovan├║ komunik├íciu

(Nap├şsal @ElliotHill z Nad├ície Cardano) - preklad @Martin.M

V dobe soci├ílnych m├ędi├ş sa u┼ż mnoh├ş z n├ís nau─Źili moderova┼ą svoju online komunik├íciu - zost├ívame obozretn├Ż oh─żadom toho ─Źo hovor├şme, zdie─żame a rob├şme online.

Na┼íe koment├íre, tweety a pr├şspevky maj├║ ─Ćalekosiahle n├ísledky, ktor├ę presahuj├║ geografick├ę hranice a prekra─Źuj├║ jazykov├ę bari├ęry; niekedy sa s nimi dost├ívaj├║ do kontaktu aj in├ę kult├║ry.

Pre┼í─żapy zo soci├ílnych siet├ş sa dnes ─Źasto dost├ívaj├║ na tituln├ę str├ínky nov├şn, najm├Ą pre┼í─żapy t├Żch, ktor├ş s├║ na o─Źiach verejnosti a vyz├Żvaj├║ mnoh├Żch aby sa p├Żtali - kto, ak v├┤bec niekto, m├í ultim├ítnu pr├ívomoc rozhodova┼ą o tom, ─Źo je pre n├ís vhodn├ę zdie─ża┼ą online?

V├Żsledkom je, ┼że cenz├║ra v online komunit├ích sa stala hor├║cou t├ęmou o ktorej na oboch stran├ích horlivo diskutuj├║ obhajcovia cenz├║ry a z├ístancovia slobody slova a neutralita siete.

Ako z├ístancovia decentralizovanej technol├│gie m├í svetov├í blockchain komunita jedine─Źn├║ pr├şle┼żitos┼ą pom├┤c┼ą tento pr├şbeh usmerni┼ą. Tu sk├║mame, ─Źi m├í blockchain skuto─Źne potenci├íl transformova┼ą online komunik├íciu a zis┼ąujeme niektor├ę z ─Ćalekosiahlej┼í├şch d├┤sledkov ├║plnej slobody prejavu prostredn├şctvom decentralizovan├Żch platforiem.

Ve─żk├ę technologick├ę firmy a cenz├║ra

Majoritne vyu┼ż├şvane str├ínky soci├ílnych m├ędi├ş s├║ tradi─Źne r├Żchle pri moder├ícii a odstra┼łovan├ş koment├írov, ktor├ę poru┼íuj├║ ich zmluvn├ę podmienky. Prirodzene je to do istej miery nevyhnutn├ę na podporu inkluz├şvnej online komunity a odstra┼łuj├║ sa koment├íre, ktor├ę priamo sp├┤sobuj├║ ┼íkodu alebo maj├║ v ├║mysle po┼íkodi┼ą ostatn├Żch ─Źlenov komunity platformy.

─îo sa v┼íak stane, ke─Ć str├ínka soci├ílnych m├ędi├ş odstr├íni obsah, preto┼że je v rozpore s ich obchodn├Żmi z├íujmami alebo sl├║┼żi ├║plne inej agende?

V tomto roku sa vyskytlo ve─ża pr├şpadov platforiem soci├ílnych m├ędi├ş, ktor├ę vyu┼żili svoje cenz├║rne pr├ívomoci na zvr├ítenie politick├Żch deb├ít alebo uml─Źanie subjektov, ktor├ę by boli be┼żne chr├ínen├ę na z├íklade z├íkonov o slobode prejavu. Aj ke─Ć samotn├ş ─Źlenovia t├şmu a vlastn├şci platforiem maj├║ samozrejme pr├ívo na svoj n├ízor na tieto z├íle┼żitosti, ot├ízkou je ─Źi by sa mala cenz├║ra praktizova┼ą na verejn├Żch platform├ích soci├ílnych m├ędi├ş, najm├Ą ak maj├║ tieto online komunity na celom svete tak ve─żk├║ moc a vplyv?

V USA v├Żkonn├Ż pr├şkaz z bieleho domu z m├íju 2020 tvrd├ş, ┼że ÔÇ×Twitter, Facebook, Instagram a YouTube maj├║ obrovsk├║, ak nie bezprecedentn├║ moc formova┼ą interpret├íciu verejn├Żch udalost├ş - cenzurova┼ą, vymaza┼ą alebo necha┼ą zmizn├║┼ą inform├ície a kontrolova┼ą, ─Źo ─żudia vidia alebo nevidia.ÔÇť

Aj ke─Ć je t├íto diskusia v popred├ş politiky USA kv├┤li vysokej adopcii soci├ílnych m├ędi├ş v celej krajine, ide o probl├ęm, ktor├Ż sa roz┼íiruje do cel├ęho sveta.

V├Żsledkom je, ┼że kritici ─Źasto kritizuj├║ tradi─Źn├ę platformy soci├ílnych m├ędi├ş za po─Źetn├ę ├║dajn├ę zneu┼ż├şvania, ktor├ę hrani─Źia s debatami o cenz├║re a protimonopole - napr├şklad ┼ípehovanie pou┼ż├şvate─żov, z├şskavanie d├ít alebo vyh├Żbanie sa zdie─żaniu v├Żnosov s ich hlavn├Żmi ├║─Źastn├şkmi.

Mnoh├ş v s├║─Źasnosti vidia probl├ęm ako v├Żsledok vroden├Żch predsudkov, ktor├ę sprev├ídzaj├║ centraliz├íciu, ─Źo znamen├í, ┼że bez oh─żadu na z├íkladn├ę princ├şpy centralizovanej platformy soci├ílnych m├ędi├ş m├┤┼żu by┼ą iba to─żko nezaujat├ş ako spolo─Źnos┼ą, ktor├í ich vlastn├ş. Mohol by teda blockchain transformova┼ą online komunik├íciu a komunity soci├ílnych m├ędi├ş?

M├┤┼że blockchain chr├íni┼ą slobodu prejavu?

Technol├│gia blockchain vzh─żadom na svoju decentralizovan├║ povahu nemus├ş nevyhnutne podlieha┼ą rovnakej centralizovanej kontrole ako existuj├║ce platformy soci├ílnych m├ędi├ş. Namiesto toho sa decentralizovan├ę platformy soci├ílnych m├ędi├ş a obsahu zameriavaj├║ na vr├ítenie moci sp├Ą┼ą do r├║k pou┼ż├şvate─żov prostredn├şctvom mnoh├Żch iniciat├şv.

Napr├şklad platforma Mastodon zalo┼żen├í na blockchaine, umo┼ż┼łuje pou┼ż├şvate─żom hos┼ąova┼ą na blockchaine osobn├Ż server pomocou pou┼żitia vlastnej infra┼ítrukt├║ry a n├ízvu dom├ęny. Tieto servery s├║ ├║plne pod kontrolou pou┼ż├şvate─ża, ktor├Ż m├┤┼że stanovova┼ą pravidl├í a ur─Źova┼ą smer v├Żvoja.

Mastodon prev├ídzkuje bezplatn├Ż API ekosyst├ęm, pri─Źom aplik├ície na ─Ź├ştanie vytv├íraj├║ a udr┼żiavaj├║ nez├ívisl├ş v├Żvoj├íri. Mastodon tvrd├ş, ┼że uv├ídza iba zoznam komun├şt, ktor├ę sa zaviazali k akt├şvnemu moderovaniu. Preferencie moderovania v┼íak nastavuj├║ samotn├ş tvorcovia komunity, nie platforma Mastodon.

Niektor├ę decentralizovan├ę platformy tie┼ż prid├ívaj├║ prvok odmeny pomocou tokenov zalo┼żen├Żch na blockchaine. Napr├şklad pou┼ż├şvate─żov Steemit m├┤┼żu ostatn├ş pou┼ż├şvatelia odmeni┼ą tokenmi STEEM za produkciu popul├írneho obsahu alebo zanechanie premyslen├Żch koment├írov, ktor├ę maj├║ sekund├írnu trhov├║ hodnotu.

Toto je samo o sebe jednoduch├í a distribuovan├í forma moderovania riaden├ęho komunitou, preto┼że pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu motivova┼ą tvorcov obsahu k vyd├ívaniu ─Źl├ínkov, ktor├ę sl├║┼żia z├íujmom ┼íir┼íej komunity - podobne ako je to s tla─Źidlom ÔÇ×likeÔÇť na in├Żch platform├ích ale navy┼íe a pravdepodobne aj so silnej┼í├şm finan─Źn├Żm prvkom a bez centralizovan├ęho org├ínu.

Ostatn├ę rie┼íenia, ako napr├şklad platforma Minds zalo┼żen├í na Ethereu, je open source str├ínka soci├ílnych m├ędi├ş, ktor├í odme┼łuje pou┼ż├şvate─żov tokenmi pod─ża ich zapojenia a ─Źasu str├íven├ęho na platforme, ─Ź├şm odme┼łuje najakt├şvnej┼í├şch pou┼ż├şvate─żov.

Projekt Minds tie┼ż nazna─Źil, ┼że sk├║ma syst├ęm zalo┼żen├Ż na hlasovan├ş v ktorom m├┤┼żu pou┼ż├şvatelia hlasova┼ą o odstr├ínen├ş obsahu bez centr├ílneho a priameho moderovania t├şmom Minds, ─Źo by z neho urobilo jeden z prv├Żch skuto─Źne decentralizovan├Żch platforiem soci├ílnych m├ędi├ş.

V├í┼żne dotazy k ├║plne decentralizovanej komunik├ícii

Liberalizmus, ┼íiroko uzn├ívan├í filozofia medzi mnoh├Żmi skor├Żmi z├ístancami technol├│gie blockchain ─Źasto tvrd├ş, ┼że pre skuto─Źne spravodliv├║ spolo─Źnos┼ą, kde sa dodr┼żiavaj├║ osobn├ę slobody mus├şme bra┼ą ako to dobr├ę tak aj to zl├ę.

Niektor├ş priaznivci ├║plnej slobody prejavu online to roz┼íiruj├║ do na┼íej online komunik├ície a pr├ştomnosti, mnoho priaznivcov neutrality internetu tvrd├ş, ┼że ne┼żiaduci online obsah je ne┼í┼ąastn├Żm d├┤sledkom ochrany na┼íich pr├ív slobody prejavu, aj ke─Ć sa ho niektor├ş jedinci rozhodn├║ zneu┼żi┼ą.

Napriek tomu musia by┼ą str├ínky soci├ílnych m├ędi├ş inkluz├şvne, aby mohli prosperova┼ą a decentralizovan├ę komunity nie s├║ v├Żnimkou. Online komunity, ktor├ę s├║ ├║plne nemoderovan├ę sa ─Źasto m├┤┼żu zmeni┼ą na miesta, ktor├ę v├Ą─Ź┼íina pou┼ż├şvate─żov webu nebude chcie┼ą nav┼ít├şvi┼ą. Nie je v┼żdy mo┼żn├ę ma┼ą ├║plne bezplatn├║ online platformu bez toho, aby sa niektor├ş pou┼ż├şvatelia c├ştili marginalizovan├ş alebo zameran├ş.

Toto vyvol├íva neuverite─żne zlo┼żit├ę etick├ę ot├ízky. Niekto by mohol namieta┼ą, ┼że ak by sa obsah na konkr├ętnej str├ínke soci├ílnych m├ędi├ş stal ur├í┼żliv├Żm alebo hanliv├Żm pre jednotlivca alebo skupinu ─żud├ş, tak maj├║ samozrejme mo┼żnos┼ą nez├║─Źast┼łova┼ą sa alebo si vytvori┼ą svoju vlastn├║ inkluz├şvnu online komunitu.

In├ş by lobovali za odstr├ínenie problematickej┼í├şch online komun├şt a ├║pln├║ cenz├║ru kontroverzn├Żch jednotlivcov s argumentom, ┼że predstavuj├║ riziko sp├┤sobenia ┼íkody a h─żadali by vlastn├şkov platforiem aby odstr├ínili s├║visiace ├║─Źty a obsah v mene pou┼ż├şvate─żov - in├Żmi slovami, aby sa zapojili v akt├şvnej cenz├║re. To m├┤┼że n├ísledne vies┼ą k pr├şli┼í horlivej moder├ícii v online komunit├ích.

Prostredn├şctvom blockchainu by mohlo existova┼ą lep┼íie rie┼íenie - distribuovan├Ż a komunitou riaden├Ż modera─Źn├Ż proces, ktor├Ż sa nespolieha na cenz├║ru od centralizovan├ęho spr├ívcu s absol├║tnou mocou, ale na starostliv├ę moderovanie prostredn├şctvom demokratick├ęho procesu, ktor├Ż je prostredn├şctvom decentralizovanej technol├│gie spravovan├Ż ka┼żd├Żm pou┼ż├şvate─żom. T├Żmto sp├┤sobom by cel├Ż ekosyst├ęm soci├ílnych m├ędi├ş mohol rozhodova┼ą o smerovan├ş svojej komunity a umo┼ż┼łova┼ą ├║─Źas┼ą dobromyse─żn├Żch jednotlivcov.

Teoreticky by tak├ęto decentralizovan├ę platformy soci├ílnych m├ędi├ş mohli vr├íti┼ą moc sp├Ą┼ą do r├║k pou┼ż├şvate─żov t├Żm, ┼że im umo┼żnia ur─Źi┼ą smer a pravidl├í ich vlastn├Żch online komun├şt a rozhodn├║┼ą sa, ak├Ż druh obsahu publikuj├║ a ─Ź├ştaj├║ pod─ża preferenci├ş zvolen├Żch komunitou - rad┼íej ako by schv├ílenie malo by┼ą v ruk├ích centralizovan├Żch org├ínov.

─îo si mysl├şte o soci├ílnych sie┼ąach, blockchaine a cenz├║re? Prispieva decentralizovan├Ż syst├ęm k lep┼íiemu v├Żstupu? ─îo rizik├í ┼í├şrenia falo┼ín├Żch spr├ív, extr├ęmnych n├ízorov a dezinform├íci├ş? Naopak, decentralizovan├í platforma umo┼ż┼łuje, aby bolo po─Źu┼ą viac hlasov, tak┼że medi├ílne kan├íly s ve─żkou mocou nie s├║ v┼żdy tie, ktor├ę maj├║ kontrolu nad narat├şvom. Povedzte n├ím, ─Źo si mysl├şte - kde vid├şte bud├║cnos┼ą soci├ílnych m├ędi├ş a ako m├┤┼żeme ─Źeli┼ą s├║─Źasn├Żm v├Żzvam?

P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Censorship on social media: how blockchain could be the new norm for unfiltered communications