­čçÁ­čç▒ Kilka pyta┼ä do eksperta Cardano: Dr Lars Br├╝njes

Alexandra Kons z niemieckiego BeInCrypto mia┼éa przyjemno┼Ť─ç przeprowadzi─ç wywiad z czo┼éowym pracownikiem IOHK pracuj─ůcym nad Cardano ÔÇô Larsem Br├╝njesem. Z racji swojego wykszta┼écenia i pasji do orientalistyki, Alexandra w wywiadzie skupia si─Ö nie tylko na technologii blockchain. Przedstawiamy t┼éumaczenie niedawnego wywiadu. Orygina┼é dost─Öpny pod adresem https://beincrypto.de/ein-paar-fragen-an-den-cardano-experten-dr-lars-bruenjes/

Dr. Lars Brünjes bardzo dobrze zna kryptowaluty, zwłaszcza Cardano. Alexandra Kons miała okazję zadać Larsowi kilka pytań. Między innymi o czas jego pobytu w Indiach, o Cardano, pracę w IOHK i języku Haskell.

Lars Br├╝njes uzyska┼é tytu┼é doktora nauk z matematyki na Uniwersytecie w Ratyzbonie. Nast─Öpnie sp─Ödzi┼é kilka lat, prowadz─ůc badania na Uniwersytecie Cambridge w Wielkiej Brytanii, sp─Ödzi┼é troch─Ö czasu w Indiach i pracuje w IOHK od 2016 roku. IOHK zajmuje si─Ö g┼é├│wnie tematem blockchain, zw┼éaszcza pracuj─ůc nad rozwojem sieci Cardano.

Indie s─ů co najmniej tak r├│┼╝norodne jak Haskell

Ale zanim zag┼é─Öbimy si─Ö w ┼Ťwiat kryptowalut Larsa, najpierw chcia┼éam dowiedzie─ç si─Ö, jak to jest w Indiach.

Lars odpowiada:

M├│j czas w Indiach by┼é dla mnie bardzo kszta┼étuj─ůcy i znacz─ůcy. Indie to niesamowite prze┼╝ycie! Kolory, zapachy, krajobraz, w kt├│rym nawet ziele┼ä jest inna, zwierz─Öta na ulicach, ci─Ö┼╝ar├│wki, kt├│re parkuj─ů na pasie szybkiego ruchu, bo kierowca akurat ma ochot─Ö na drzemk─Ö, staro┼╝ytna kultura, ┼Ťwi─ůtynie i kapliczki, d┼║wi─Öki, nieko┼äcz─ůcy si─Ö ruch, czysta masa ludzi.

Ka┼╝dy, kto kiedykolwiek by┼é w Indiach, wie, ┼╝e kraj ten jest szczeg├│lnie fascynuj─ůcy dla odwiedzaj─ůcych ze wzgl─Ödu na wiele kontrast├│w. Lars r├│wnie┼╝ to zauwa┼╝y┼é:

Fascynowa┼éy mnie kontrasty: niesamowita bieda w slumsach w bezpo┼Ťrednim s─ůsiedztwie nowoczesnych hoteli i centr├│w handlowych. Ma┼é┼╝e┼ästwa aran┼╝owane przez rodzic├│w z jednej strony, z drugiej kobiety na stanowiskach kierowniczych znacznie cz─Ö┼Ťciej, ni┼╝ znamy to z Niemiec.

By┼éem g┼é─Öboko poruszony lud┼║mi, ich rado┼Ťci─ů, pozytywnym podej┼Ťciem do ┼╝ycia i ┼éagodno┼Ťci─ů, ich g┼é─Öbok─ů religijno┼Ťci─ů, kt├│ra nigdy nie by┼éa nachalna ani misyjna. Ich mi┼éo┼Ť─ç do muzyki i jedzenia: to naprawd─Ö wzruszaj─ůce, jak moi koledzy sp─Ödzali godziny, ┼╝arliwie rozmawiaj─ůc o zaletach i wadach r├│┼╝nych rodzaj├│w p┼éatk├│w ┼Ťniadaniowych czy chleba. By┼éem pod wra┼╝eniem niesamowitej liczby bollywoodzkich piosenek, kt├│re najwyra┼║niej mo┼╝na by┼éo spotka─ç w ka┼╝dym miejscu.

Ale oczywi┼Ťcie Indie to nie tylko piosenki w stylu Bollywood i p┼éatki ┼Ťniadaniowe

By┼éy te┼╝ aspekty ÔÇ×mniej korzystneÔÇŁ, jak opowiada Lars:

Korupcja to du┼╝y problem. Osobi┼Ťcie widzia┼éem policjant├│w zbieraj─ůcych pieni─ůdze za ochron─Ö od ulicznych sprzedawc├│w. Spo┼éecze┼ästwo indyjskie jest ┼Ťci┼Ťle hierarchiczne. A m┼éodym, utalentowanym ludziom trudno jest przeciwstawi─ç si─Ö starszemu pokoleniu przez utrwalone przyzwyczajenia.

Niepokoi wszechobecna bieda. A jednak by┼éem pod wra┼╝eniem cichej godno┼Ťci, z jak─ů nawet najbiedniejsi Hindusi zdaj─ů si─Ö panowa─ç nad swoim ┼╝yciem. Po moim pobycie w Indiach czasami trudno by┼éo mi zrozumie─ç codzienne narzekania i marudzenie, kt├│rego w Niemczech trzeba codziennie s┼éucha─çÔÇŽ

Chodzi o to, aby uczyni─ç ┼Ťwiat troch─Ö lepszym

Przejd┼║my do Cardano, jednej z najciekawszych kryptowalut dost─Öpnych obecnie na rynku.

Lars, co ci─Ö najbardziej poci─ůga w kryptowalucie Cardano?

Po pierwsze, nasz─ů misj─ů jest zapewnienie dost─Öpu do us┼éug finansowych trzem miliardom ludzi na ca┼éym ┼Ťwiecie, kt├│rzy do tej pory byli wykluczeni [ÔÇ×odbankowieniÔÇŁ]. Praca w szczytnym celu jest bardzo satysfakcjonuj─ůca! Osobi┼Ťcie mam szcz─Ö┼Ťcie by─ç blisko tej spo┼éeczno┼Ťci, kiedy ucz─Ö m┼éodych ludzi w krajach rozwijaj─ůcych si─Ö, takich jak Etiopia czy Mongolia, jako ÔÇ×Dyrektor ds. EdukacjiÔÇŁ. Technologia Blockchain jest fascynuj─ůca tak czy inaczej, ale wszystko nabiera g┼é─Öbi i znaczenia, je┼Ťli chodzi o znacznie wi─Öcej ni┼╝ zwyk┼é─ů prac─Ö in┼╝yniera. Kiedy nie chodzi o pomoc spekulantom w zdobyciu ich Lamborghini, a o uczynienie ┼Ťwiata troch─Ö lepszym.

Jednak aspekt naukowy stoj─ůcy za Cardano jest r├│wnie┼╝ wa┼╝ny dla matematyk├│w i badaczy:

Uwielbiam wag─Ö, jak─ů Cardano przywi─ůzuje do nauki: wszystko, co robimy, opiera si─Ö na publikacjach naukowych, dost─Öpnych w renomowanych czasopismach specjalistycznych, prezentowanych na presti┼╝owych konferencjach i poddawanych rygorystycznym recenzjom. To podej┼Ťcie jest powszechne w ┼Ťwiecie nauki. Obecnie jako Cardano mamy ponad 60 publikacji naukowych i liczba ta stale ro┼Ťnie.

Wreszcie technologia, kt├│rej u┼╝ywa Cardano, jest niesamowita. Jeste┼Ťmy w czo┼é├│wce firm badawczych w naszej bran┼╝y i wyznaczamy nowe standardy w dziedzinie blockchain. Technologia blockchain jest tak r├│┼╝norodna! Obejmuje protoko┼éy konsensusu i teori─Ö gier, cyfrowe wybory i weryfikowalne ÔÇ×smart kontraktyÔÇŁ, a tak┼╝e nowe protoko┼éy sieciowe i kryptografi─Ö ÔÇ×post-kwantow─ůÔÇŁ.

Cardano, IOHK i kilka nast─Öpnych lat

Oczywi┼Ťcie firma stoj─ůca za Cardano i jego zdecentralizowanym, publicznym blockchainem trzeciej generacji ÔÇô IOHK, jest nie mniej wa┼╝na. ADA to kryptowaluta dzia┼éaj─ůca na ┼éa┼äcuchu blok├│w Cardano.

Lars wyja┼Ťnia:

IOHK to firma, kt├│ra opracowa┼éa i wdro┼╝y┼éa Cardano. Cardano to zdecydowanie najwa┼╝niejszy produkt firmy IOHK, ale nie jedyny. IOHK, kierowana przez Charlesa Hoskinsona, to globalnie rozproszona firma zatrudniaj─ůca ponad 200 pracownik├│w mieszkaj─ůcych na ca┼éym ┼Ťwiecie, kt├│ra specjalizuje si─Ö w technologii blockchain.

Chcia┼éam te┼╝ wiedzie─ç, czym w┼éa┼Ťciwie zamierza zajmowa─ç si─Ö niemiecki ekspert od kryptowalut w ci─ůgu najbli┼╝szych pi─Öciu lat:

W nadchodz─ůcych latach, kiedy Cardano zacznie poprawia─ç ┼╝ycie coraz wi─Ökszej liczby ludzi, mam nadziej─Ö, ┼╝e b─Öd─Ö w stanie dotrze─ç z naszymi kursami do coraz wi─Ökszej liczby ludno┼Ťci i pom├│c uczyni─ç nasz─ů technologi─Ö bardziej dost─Öpn─ů i zrozumia┼é─ů.

Z pewno┼Ťci─ů nie jest tajemnic─ů, ┼╝e Lars od jakiego┼Ť czasu podr├│┼╝uje po ┼Ťwiecie, aby przekazywa─ç swoj─ů wiedz─Ö innym entuzjastom kryptowalut. I to jest dok┼éadnie to, co nadal chce robi─ç w nadchodz─ůcych latach:

R├│wnie┼╝ mam nadziej─Ö, ┼╝e cz─Östo b─Öd─Ö mia┼é okazj─Ö prowadzi─ç kursy w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata. Jestem g┼é─Öboko przekonany, ┼╝e nasz ┼Ťwiat mia┼éby mniej problem├│w, gdyby┼Ťmy dzia┼éali nieszablonowo i wymieniali pogl─ůdy z lud┼║mi z innych kultur, aby uczy─ç si─Ö od nich i dzieli─ç si─Ö z nimi nasz─ů wiedz─ů. Uwa┼╝am za wielki zaszczyt, ┼╝e mia┼éem okazj─Ö uczy─ç m┼éodzie┼╝ w Atenach, na Barbadosie i w Etiopii. Nie mog─Ö si─Ö doczeka─ç kolejnych podobnych do┼Ťwiadcze┼ä w ci─ůgu najbli┼╝szych lat.

A propos podr├│┼╝owania: Haskell towarzyszy┼é Larsowi na ca┼éym ┼Ťwiecie

Chcia┼éam wiedzie─ç, jak Haskell towarzyszy Larsowi w jego podr├│┼╝ach i jakie korzy┼Ťci przynosi ten specyficzny j─Özyk programowania. Wyja┼Ťnia mi:

Haskell to pi─Ökny j─Özyk! Prosta i przejrzysta sk┼éadnia, pot─Ö┼╝na baza kodu i niesamowicie wysoki osi─ůgalny poziom abstrakcji.

Sk┼éadnia eliminuje wszystkie nawiasy klamrowe, ┼Ťredniki i zb─Ödne s┼éowa, kt├│re powoduj─ů, ┼╝e kod w innych j─Özykach wymyka si─Ö spod kontroli. Program napisany w Haskellu jest cz─Östo wielokrotnie kr├│tszy ni┼╝ odpowiadaj─ůcy mu program napisany w innym j─Özyku programowania.

Ma to inne pozytywne skutki. Na przyk┼éad umo┼╝liwia ÔÇ×testowanie w oparciu o w┼éa┼Ťciwo┼ŤciÔÇŁ. W przypadku tego typu test├│w nie pisze si─Ö r─Öcznie poszczeg├│lnych ÔÇ×test├│w jednostkowychÔÇŁ, ale opisuje w┼éa┼Ťciwo┼Ťci, jakie powinien posiada─ç testowany kod. Po uruchomieniu takich test├│w setki lub tysi─ůce przypadk├│w testowych s─ů automatycznie generowane losowo, a nast─Öpnie sprawdzane pod k─ůtem ┼╝─ůdanej w┼éa┼Ťciwo┼Ťci. W ten spos├│b cz─Östo mo┼╝na znale┼║─ç b┼é─Ödy, kt├│re by┼éyby trudne do wykrycia za pomoc─ů test├│w odr─Öcznych.

Ale Lars jeszcze wi─Öcej m├│wi o j─Özyku programowania, kt├│ry wydaje si─Ö by─ç ┼é─ůcznikiem mi─Ödzy nauk─ů a kodem:

Wszystkie te w┼éa┼Ťciwo┼Ťci sprawiaj─ů, ┼╝e Haskell jest idealny do naszych cel├│w: nasze oprogramowanie reguluje transakcje warte miliardy, a poprawno┼Ť─ç jest tu niezwykle wa┼╝na. Blockchain to bardzo z┼éo┼╝ony system, kt├│rego poprawna implementacja jest ogromnie uproszczona, je┼Ťli mo┼╝na programowa─ç na tak wysokim poziomie abstrakcji, na jaki pozwala Haskell. Staramy si─Ö stworzy─ç jak najbardziej kompletne po┼é─ůczenie pomi─Ödzy publikacjami naukowymi a rzeczywistym kodem. A Haskell znacznie to u┼éatwia, poniewa┼╝ droga od matematyki do Haskella jest do┼Ť─ç kr├│tka.

Haskell mo┼╝e mie─ç nawet efekt medytacyjny

Lars ju┼╝ od jakiego┼Ť czasu podr├│┼╝uje po ┼Ťwiecie ze swoj─ů wiedz─ů, a Haskell zawsze towarzyszy mu w baga┼╝u podr─Öcznym:

Moja znajomo┼Ť─ç j─Özyka Haskell umo┼╝liwi┼éa mi podr├│┼╝owanie po ca┼éym ┼Ťwiecie, aby uczy─ç obiecuj─ůcych m┼éodych ludzi w tym temacie. Prowadzi┼éem dwumiesi─Öczne kursy Haskella w Atenach, Barbadosie i Etiopii. W tym roku mia┼éem zaplanowan─ů Mongoli─Ö, ale niestety ten kurs odb─Ödzie si─Ö tylko wirtualnie z powodu pandemii. Ka┼╝dy z kurs├│w by┼é dla mnie na sw├│j spos├│b silnym do┼Ťwiadczeniem. Najbardziej wzruszaj─ůcy i satysfakcjonuj─ůcy by┼é prawdopodobnie kurs w Etiopii, na kt├│rym mog┼éem uczy─ç 25 m┼éodych kobiet z Etiopii i Ugandy. To by┼éo mi┼ée uczucie m├│c w ten spos├│b co┼Ť zmieni─ç i uczyni─ç ┼Ťwiat troch─Ö lepszym.

Lars m├│wi mi r├│wnie┼╝, dlaczego Haskell jest dla niego osobi┼Ťcie wa┼╝ny:

Haskell jest dla mnie osobi┼Ťcie bardzo wa┼╝ny. W Haskellu cz─Östo programuj─Ö w wolnym czasie. Rozlu┼║nia mnie. Dla mnie programowanie w Haskell ma charakter niemal medytacyjny. Trudno to opisa─ç, ale Haskell pozwala mi zaimplementowa─ç wirtualne i abstrakcyjne struktury, kt├│re widz─Ö oczami wyobra┼║ni w postaci kodu. Jakbym tworzy┼é rze┼║by matematyczneÔÇŽ

Jak s─ů powi─ůzane matematyka i Cardano

W takim razie chcia┼ébym szybko dowiedzie─ç si─Ö, jak matematyka przygotowa┼éa go do jego obecnej pracy. Lars szybko rozja┼Ťnia spraw─Ö:

Przede wszystkim, oczywi┼Ťcie, bezpo┼Ťrednio: jednym z moich zada┼ä w IOHK by┼éo rozwijanie naszego systemu nagr├│d. Chodzi o to, jak u┼╝ytkownicy Cardano s─ů nagradzani za sw├│j udzia┼é w projekcie, spo┼éeczno┼Ťci. Wa┼╝ne jest, aby takie zach─Öty by┼éy adresowane we w┼éa┼Ťciwym kierunku, aby stabilno┼Ť─ç i bezpiecze┼ästwo sieci wzros┼éy, je┼Ťli wszyscy b─Öd─ů post─Öpowa─ç w celu zdobywania ÔÇ×zach─ÖtyÔÇŁ.

Na przyk┼éad jest to co┼Ť, co nie dzia┼éa w Bitcoinie. Nagrody-zach─Öty do udzia┼éu w pracy sieci s─ů takie, ┼╝e dla g├│rnik├│w Bitcoina op┼éacalne jest ┼é─ůczenie si─Ö w coraz wi─Öksze pule wydobywcze. Co oznacza, ┼╝e ÔÇőÔÇőteraz wi─Ökszo┼Ť─ç rynku jest w r─Ökach czterech lub pi─Öciu du┼╝ych pul. Nie jest to dok┼éadnie to, czego oczekujesz od zdecentralizowanej sieci!

W Cardano od podstaw opracowali┼Ťmy system motywacyjny, aby konflikty mi─Ödzy interesami finansowymi u┼╝ytkownik├│w a decentralizacj─ů nawet si─Ö nie pojawia┼éy. U┼╝yli┼Ťmy do tego du┼╝o matematyki ÔÇô zw┼éaszcza teorii gier.

Porozmawiajmy o niebiańskiej księdze rachunkowej

Lars wyja┼Ťnia mi sw├│j pogl─ůd na blockchain. A przede wszystkim, dlaczego matematyka jest tak wa┼╝na dla zrozumienia tej wci─ů┼╝ tajemniczej technologii:

Generalnie jest tak, ┼╝e uprawianie matematyki polega na znajdowaniu i badaniu nowych, przydatnych abstrakcji. Ta zdolno┼Ť─ç do okre┼Ťlania abstrakcji jest niezwykle przydatna w wielu obszarach, poniewa┼╝ pozwala oddzieli─ç sedno rzeczy lub problemu od tego, co nieistotne. U┼éatwia to zrozumienie i wyja┼Ťnienie z┼éo┼╝onych system├│w i problem├│w, poniewa┼╝ mo┼╝esz skoncentrowa─ç si─Ö na tym, co najwa┼╝niejsze.

Na przyk┼éad dla mnie blockchain jest po prostu ÔÇ×niebia┼äsk─ů ksi─Ög─ů rachunkow─ůÔÇŁ. Mo┼╝esz w niej dokonywa─ç wpis├│w nieusuwalnym atramentem. Ten prosty obraz jest wystarczaj─ůcy do wielu cel├│w. Szczeg├│┼éy, takie jak haszowanie i kryptografia, protoko┼éy sieciowe i drzewa Merkla, podpisy cyfrowe i po┼é─ůczenia peer-to-peer nie s─ů konieczne do zrozumienia natury ┼éa┼äcucha blok├│w. Wszystkie te rzeczy s─ů wa┼╝ne, je┼Ťli chcesz wdro┼╝y─ç blockchain. Ale nie musisz rozumie─ç, czym jest z natury i do czego s┼éu┼╝y ÔÇô lub do czego nie s┼éu┼╝y.

Nauczy┼éem si─Ö tego sposobu my┼Ťlenia z matematyki i cz─Östo okazywa┼é si─Ö on bardzo przydatny w moim ┼╝yciu.

Dzi─Ökujemy, Lars!

//

Po wi─Öcej artyku┼é├│w o Cardano po polsku zapraszamy do polskiej sekcji na forum Cardano . Seri─Ö film├│w edukacyjnych o historii Cardano opublikowa┼é niedawno Andrzej z kana┼éu Dzienna Dawka Dyskomfortu . Chcesz porozmawia─ç, zapyta─ç o Cardano po polsku? Odwied┼║ nasz─ů :poland: spo┼éeczno┼Ť─ç na Telegramie, profil @CardanoPolska na Twitterze oraz Facebooku.