­č窭čç░ Na Cardane vznik├í nov├í digit├ílna ekonomika

Na Cardane vzniká nová digitálna ekonomika

V roku 2015 sa be┼żne hovorilo, ┼że je ┼íkoda, ┼że neexistuj├║ decentralizovan├ę burzy a pieskovisk├í, kde by ─żudia mohli testova┼ą nov├ę koncepty. Na platforme Cardano vznikaj├║ nov├ę protokoly, ktor├ę ─żudia pou┼ż├şvaj├║ na vz├íjomn├║ interakciu. Ako tomu rozumie┼ą a ak├Żm smerom sa to m├┤┼że ubera┼ą?

─Żudia od za─Źiatku chceli decentralizovan├ę slu┼żby

Kr├ítko po vzniku Bitcoinu neexistovala ┼żiadna infra┼ítrukt├║ra. Prv├ę centralizovan├ę burzy u─żah─Źovali n├íkup bitcoinov a ─Ćal┼í├şch vznikaj├║cich kryptomien. Po burz├ích za─Źali vznika┼ą ─Ćal┼íie centralizovan├ę slu┼żby, ktor├ę vyu┼ż├şvali humbuk okolo kryptomien. Za─Źali sa objavova┼ą prv├ę ve─żk├ę hackersk├ę ├║toky. Nieko─żko majite─żov centralizovan├Żch slu┼żieb vyu┼żilo svoje postavenie na kr├íde┼ż vkladov pou┼ż├şvate─żov.

K─ż├║─Źov├Żm princ├şpom odvetvia blockchainu je decentraliz├ícia. Bolo logick├ę, ┼że ─żudia za─Źali vola┼ą po decentralizovan├Żch burz├ích a ─Ćal┼í├şch finan─Źn├Żch produktoch. Ned├ívalo zmysel, aby ─żudia mohli vlastni┼ą kryptomeny a nemohli s nimi ni─Ź rozumn├ę robi┼ą, ak nechceli podst├║pi┼ą riziko ich zverenia tretej strane.

─Żudia chceli peer-to-peer slu┼żby. Open-source algoritmy mali zohr├íva┼ą ├║lohu sprostredkovate─ża zlo┼żitej┼í├şch finan─Źn├Żch transakci├ş. Spo─Źiatku sa to zdalo ako ve─żk├í technologick├í v├Żzva. Jedn├Żm z prv├Żch pokusov v roku 2017 boli at├│mov├ę swapy, ktor├ę umo┼ż┼łovali v├Żmenu tokenov medzi dvoma blockchainmi. T├íto technol├│gia sa v┼íak neujala. Kr├ítko nato sa na platform├ích inteligentn├Żch kontraktov objavili prv├ę DEXy. Od roku 2021 m├┤┼żete na Cardano nasadi┼ą vlastn├║ aplik├íciu. V tom istom roku bol na Cardano spusten├Ż prv├Ż DEX MuesliSwap.

V┼íimnite si, ┼że trvalo pribli┼żne 8 rokov od vzniku Bitcoinu, k├Żm sa uskuto─Źnil prv├Ż pokus o swap. Niekedy v roku 2018 sa za─Źali objavova┼ą prv├ę decentralizovan├ę burzy. Na to, aby sa dva blockchainy prepojili a umo┼żnila sa ich interakcia, je potrebn├Ż blockchainov├Ż most. Ak vlastn├şte bitcoiny a chcete sa z├║─Źastni┼ą na aktivit├ích DeFi v ekosyst├ęme Cardano, blockchainov├Ż most v├ím to umo┼żn├ş bez toho, aby ste museli svoje bitcoiny preda┼ą.

Na Cardano be┼żia DEXy, ktor├ę umo┼ż┼łuj├║ v├Żmenu ADA, USDC, USDT, BTC, ETH a ─Ćal┼í├şch tokenov. V┼íetko je decentralizovan├ę a nie je potrebn├ę d├┤verova┼ą centralizovanej tretej strane so s├║kromn├Żmi k─ż├║─Źmi k va┼íim minciam. Na pr├şstup ku v┼íetk├Żm slu┼żb├ím Defi v├ím sta─Ź├ş pe┼ła┼żenka Cardano.

Cardano rob├ş presne to, ─Źo chceli v┼íetci fan├║┼íikovia kryptomien

V ekosyst├ęme Cardano nemus├ş nikto nikoho ┼żiada┼ą o povolenie na vytvorenie decentralizovanej aplik├ície. Po nasaden├ş aplik├ície ju m├┤┼że ktoko─żvek pou┼ż├şva┼ą bez povolenia. Nikto nemus├ş poskytova┼ą KYC/AML ani in├ę s├║kromn├ę inform├ície. Nez├íle┼ż├ş na tom, odkia─ż ste alebo ak├ę s├║ va┼íe z├ímery. Komunita po┼żaduje, aby aplik├ície tret├şch str├ín boli open source. Odborn├şci m├┤┼żu pos├║di┼ą kvalitu zdrojov├ęho k├│du a upozorni┼ą komunitu, ak maj├║ pochybnosti o kvalite decentraliz├ície alebo bezpe─Źnosti.

Centralizovan├ę burzy vy┼żaduj├║ od pou┼ż├şvate─żov s├║kromn├ę inform├ície, m├┤┼żu sledova┼ą ich ─Źinnos┼ą a zneu┼ż├şva┼ą svoje postavenie. Najv├Ą─Ź┼í├şm rizikom je, ┼że vklady pou┼ż├şvate─żov m├┤┼żu by┼ą ukradnut├ę hackermi alebo gener├ílnym riadite─żom.

Dnes u┼ż toto riziko nie je potrebn├ę podstupova┼ą. Decentralizovan├ę aplik├ície pon├║kaj├║ podobn├ę slu┼żby ako centralizovan├ę. Blockchainov├ę siete zatia─ż nie s├║ dostato─Źne ┼ík├ílovan├ę na to, aby dok├ízali uspokoji┼ą dopyt stoviek mili├│nov pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş maj├║ ├║─Źty v centralizovan├Żch slu┼żb├ích. T├şm IOG v┼íak na ┼ík├ílovate─żnosti protokolu Cardano usilovne pracuje. Nezabudnite sa ├şs┼ą pozrie┼ą na Defi na Cardano.

Defi je presne to, ─Źo chceli ma┼ą bitcoin├íri a ─Ćal┼í├ş fan├║┼íikovia. St├íle chceme vytvori┼ą paraleln├Ż finan─Źn├Ż syst├ęm, ktor├Ż bude ─Źo najviac sebesta─Źn├Ż a v ktorom bud├║ vznika┼ą nov├ę ekonomick├ę modely. Len ─Źo t├şm nasad├ş svoju aplik├íciu, ─żudia okam┼żite prich├ídzaj├║ a pou┼ż├şvaj├║ ju. Vznikaj├║ tak nov├ę komunity, ktor├ę chc├║ vyu┼ż├şva┼ą decentralizovan├ę slu┼żby viac ako tradi─Źn├ę bankov├ę.

Je ├║plne norm├ílne, ┼że niektor├ę pokusy zlyhaj├║. Kryptomeny s├║ nov├Żm prostred├şm, ktor├ę nie je dostato─Źne regulovan├ę. Je logick├ę, ┼że niektor├ş ─żudia sa pok├║sia niekoho podvies┼ą. Podvody sa dej├║ aj v re├ílnej ekonomike bez oh─żadu na z├íkony.

Decentraliz├ícia rie┼íi jeden z├ísadn├Ż probl├ęm. Nez├íle┼ż├ş na charaktere osoby, ktor├í nasadzuje decentralizovan├║ aplik├íciu. Pokia─ż je aplik├ícia dobre nap├şsan├í a komunita si to m├┤┼że sama overi┼ą, ani autor aplik├ície nem├┤┼że zneu┼żi┼ą svoje postavenie a zmeni┼ą z├íkladn├ę pravidl├í v aplik├ícii. Decentralizovan├Ż svet m├í potenci├íl vytvori┼ą pre pou┼ż├şvate─żov lep┼íie podmienky, ne┼ż ak├ę pon├║ka bankov├Ż syst├ęm.

Mnoh├ş bitcoin├íri kritizuj├║ NFT ako ├║plne zbyto─Źn├ę tokeny. Satoshi si ┼żelal, aby sa bitcoiny pou┼ż├şvali v hr├ích. Dokonca navrhol vytvori┼ą virtu├ílny poker, ktor├Ż by bol s├║─Źas┼ąou bitcoinov├ęho protokolu. V skuto─Źnosti nikto nedok├í┼że presne predpoveda┼ą, ─Źo sa v odvetv├ş NFT stane. Ur─Źite by sme sa neodv├í┼żili tvrdi┼ą, ┼że ├║plne zanikn├║. V ka┼żdom pr├şpade, nech u┼ż je ich osud ak├Żko─żvek, v blockchainovom odvetv├ş zohr├ívaj├║ d├┤le┼żit├║ ├║lohu. Vznikaj├║ nov├ę trhy, na ktor├Żch ─żudia obchoduj├║ s tokeny. T├Żm sa zvy┼íuje kvalita t├Żchto slu┼żieb. ─Żudia m├┤┼żu kritizova┼ą veci, ktor├ę nefunguj├║. T├şmy m├┤┼żu nedostatky opravi┼ą a vyle┼íti┼ą. Jedn├ęho d┼ła sa tak dostaneme do ┼ít├ídia, ke─Ć bude existova┼ą decentralizovan├Ż trh s digit├ílnymi predmetmi.

Ak├í je bud├║cnos┼ą Defi

Dnes s├║ tokeny obr├ízky, ale v bl├şzkej bud├║cnosti by mohli predstavova┼ą takmer ─Źoko─żvek. Ani v pr├şpade internetu nikto presne nepredpovedal, ako konkr├ętna technol├│gia zmen├ş svet. Niekedy je potrebn├ę, aby sa spojilo nieko─żko vec├ş, aby vzniklo nie─Źo, ─Źo obr├íti priemysel naruby.

M├íme pocit, ┼że bitcoin├íri z├ívidia, ┼że na Cardano a ─Ćal┼í├şch platform├ích vznikaj├║ decentralizovan├ę slu┼żby. V podstate sa okolo Bitcoinu neobjavilo ni─Ź podstatn├ę, pokia─ż ide o decentraliz├íciu. Ke─Ć ─żudia chceli z├şska┼ą odmenu za poskytnutie bitcoinov a ned├┤verovali Defi, museli ich zveri┼ą centralizovan├Żm slu┼żb├ím, ako je Celsius. Celsius skrachoval a paradoxne nerobil ni─Ź in├ę, len pou┼ż├şval zveren├ę prostriedky v slu┼żb├ích Defi. Keby sa bitcoin├íri neb├íli Defi, st├íle by mali svoje bitcoiny pod kontrolou v slu┼żb├ích, ktor├ę s├║ transparentn├ę.

Bitcoin nie je pre Defi d├┤le┼żit├Ż. Defi nepotrebuje ani mince BTC, ani bezpe─Źnos┼ą PoW protokolu Bitcoin. Ove─ża d├┤le┼żitej┼íiu ├║lohu zohr├ívaj├║ nat├şvne mince r├┤znych protokolov, na ktor├Żch s├║ postaven├ę slu┼żby Defi. ADA sa pou┼ż├şva na ur─Źenie hodnoty a ako platidlo za digit├ílne objekty. V ekosyst├ęme Cardano si m├┤┼żete k├║pi┼ą NFT za ADA, nie za BTC. Je to podobn├ę ako pri v┼íetk├Żch ostatn├Żch platform├ích, ktor├ę spolu pou┼ż├şvaj├║ desiatky mili├│nov ─żud├ş. ─Żudia nakupuj├║ a pred├ívaj├║ veci, po┼żi─Źiavaj├║ si navz├íjom peniaze, poskytuj├║ likviditu a dokonca zakladaj├║ nov├ę decentralizovan├ę organiz├ície. ─Żudia m├┤┼żu dokonca finan─Źne podpori┼ą vznik nov├Żch projektov a sta┼ą sa ich vlastn├şkmi prostredn├şctvom tokenov. Je v┼íetko automaticky podvod len preto, ┼że to nevznik├í okolo Bitcoinu? To je dos┼ą naivn├Ż poh─żad na svet.

Okolo Bitcoinu pravdepodobne nikdy nevznikne defi nit, ktor├Ż by z├şskal potrebn├║ trakciu. Zd├í sa, ┼że komunita to ani nechce, alebo sa spolieha na druh├ę vrstvy, ktor├ę to zatia─ż nevedia. Okolo inteligentn├Żch platforiem ako Cardano vznikaj├║ nov├ę digit├ílne ekonomiky.

Niektor├ş ─żudia neveria, ┼że Defi je re├ílny a ┼żivotaschopn├Ż biznis. Je zdrav├ę by┼ą skeptick├Ż. Je v┼íak potrebn├ę, aby prijali realitu. Pre mnoh├Żch ─żud├ş je popieranie len poz├ęrstvom. Nem├í to ni─Ź spolo─Źn├ę so skepticizmom. S├║ vo f├íze popierania, ktor├í nevyhnutne predch├ídza f├íze prijatia.

Ke─Ć si uvedom├şte, ┼że Defi je tu len nieko─żko rokov, miera prijatia je neuverite─żne r├Żchla. Dokonca si mysl├şme, ┼że prijatie je r├Żchlej┼íie ako prijatie Bitcoinu. Nemysl├şme si, ┼że zo d┼ła na de┼ł cel├ę toto odvetvie bezd├┤vodne zanikne. Technologick├Ż pokrok je badate─żn├Ż ka┼żd├Ż rok. Na Cardano pracuj├║ stovky ─żud├ş. Ne─Źakajte, ┼że sa nov├ę decentralizovan├ę banky objavia zajtra alebo pozajtra. Za pribli┼żne 10 rokov tu bud├║ takmer ur─Źite. ─Żudia maj├║ m├ílo trpezlivosti a chceli by v┼íetko hne─Ć. V├Żvoj a prijatie technol├│gi├ş trv├í r├ídovo roky, nie mesiace.

─Żudia v Defi s├║ nau─Źen├ş pou┼ż├şva┼ą mince ADA, ktor├ę maj├║ pevn├║ menov├║ politiku a nepodliehaj├║ nekone─Źnej infl├ícii. Ot├ízkou je, ak├║ ├║lohu v tom bud├║ hra┼ą stablecoiny. Pokia─ż ide o algoritmick├Ż stablecoin, ako podkladov├ę akt├şvum sa bud├║ pou┼ż├şva┼ą kryptomeny vr├ítane ADA. To znamen├í, ┼że v┼íetci pou┼ż├şvatelia bud├║ ma┼ą nad nimi kontrolu. ┼Żiadne ─Ćal┼íie stablecoiny nebud├║ vytvoren├ę, pokia─ż nebude zablokovan├ę potrebn├ę mno┼żstvo minc├ş ADA. ─Żudstvo e┼íte nikdy nemalo tak├ę transparentn├ę a spravodliv├ę pe┼ła┼żn├ę syst├ęmy, ak├ę pon├║ka odvetvie blockchain.

Defi nit├şvne je to st├íle mal├ę odvetvie v porovnan├ş s tradi─Źn├Żm svetom financi├ş. St├íle ─Źak├íme na k─ż├║─Źov├Ż moment, mo┼żno na nieko─żko men┼í├şch momentov, ktor├ę k Defi pritiahnu masy. Po┼żi─Źiavanie na decentralizovanej platforme mus├ş by┼ą pou┼żite─żnou alternat├şvou pre be┼żn├Żch ─żud├ş na ulici. To sa m├┤┼że sta┼ą s pomocou s├║─Źasn├Żch finan─Źn├Żch in┼ítit├║ci├ş, ktor├ę si navz├íjom konkuruj├║, tak┼że s├║ motivovan├ę sk├║┼ía┼ą nov├ę veci. Konven─Źn├í banka a decentralizovan├í slu┼żba nie s├║ dve navz├íjom sa vylu─Źuj├║ce veci. Aj banka m├┤┼że nasadi┼ą inteligentn├Ż kontrakt, ktor├Ż nikto nem├┤┼że n├ísledne zmeni┼ą. Bank├íri tak m├┤┼żu by┼ą u┼żito─Źn├Żmi pomocn├şkmi, ktor├ş nebud├║ m├┤c┼ą zneu┼żi┼ą svoje postavenie.

Cardano m├í ur─Źit├║ v├Żhodu, preto┼że kladie ve─żk├Ż d├┤raz na bezpe─Źnos┼ą aplik├íci├ş. Nau─Źi┼ą sa Haskell/Plutus m├┤┼że by┼ą pre niekoho prek├í┼żkou, ale ak chceme vytv├íra┼ą spo─żahliv├ę slu┼żby, form├ílne overovanie je nevyhnutnos┼ąou. Pre finan─Źn├ę in┼ítit├║cie je kvalita zdrojov├ęho k├│du aplik├ície absol├║tnou prioritou. Cardano oslov├ş ka┼żd├ęho, kto chce vytv├íra┼ą bezpe─Źn├ę a spo─żahliv├ę aplik├ície pre masy. M├┤┼żu to by┼ą banky a FinTech startupy, ale m├┤┼żete to by┼ą aj vy.

Sme ve─żk├Żmi fan├║┼íikmi kryptomien. Napriek tomu k nim bu─Ćme trochu kritick├ş a pozrime sa na to, ─Źi je naozaj tak├ę jednoduch├ę vytvori┼ą digit├ílne zlato Viac inform├íci├ş .

Záver

Peer-to-Peer interakcia medzi pou┼ż├şvate─żmi je koncept, ktor├Ż je v z├ísade nez├ívisl├Ż od blockchainu. Ke─Ć si dvaja ─żudia vymie┼łaj├║ hotovos┼ą za tovar tv├írou v tv├ír, ide o interakciu Peer-to-Peer. Blockchain prin├í┼ía tento model do digit├ílneho sveta, tak┼że funguje na dia─żku a nevy┼żaduje sa, aby sa uskuto─Ź┼łoval tv├írou v tv├ír. M├┤┼że dokonca fungova┼ą do zna─Źnej miery anonymne. Blockchain je sprostredkovate─ż, ktor├Ż funguje ako d├┤veryhodn├Ż prostredn├şk medzi ├║─Źastn├şkmi. Tento princ├şp sa neobmedzuje len na Bitcoin.

Z h─żadiska funk─Źnosti je Bitcoin v podstate len transak─Źn├í sie┼ą, ktor├í ni─Ź in├ę nedok├í┼że. Cardano umo┼ż┼łuje budova┼ą finan─Źn├ę slu┼żby na b├íze transak─Źnej siete, ktor├í m├┤┼że fungova┼ą bez sprostredkovate─ża. Ak na v├Żmenu ADA za USDC pou┼żijete DEX na Cardano, je to bezpe─Źnej┼í├ş sp├┤sob ako pou┼żitie burzy Binance. Na to u┼ż pri┼ílo ve─ża ─żud├ş. ─îoskoro sa pridaj├║ ─Ćal┼í├ş. Decentraliz├ícia je bud├║cnos┼ąou financi├ş bez oh─żadu na konkr├ętny protokol.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: The new digital economy is emerging on Cardano | Cardanians