­č窭čç░ Pochopenie interakcie medzi peermi

Pochopenie interakcie medzi peermi

Pre nov├í─Źikov vysvetl├şme, ─Źo je to Peer-to-Peer komunik├ícia a ako sa l├ş┼íi priamy prenos bankovky z ruky do ruky od interakcie pou┼ż├şvate─ża prostredn├şctvom blockchainu.

Alica a Bob

Ak Alica stretne Boba a odovzd├í mu desa┼ądol├írov├║ bankovku, do┼ílo k interakcii Peer-to-Peer (P2P). Obaja ├║─Źastn├şci sa vidia tv├írou v tv├ír. Ide teda o najjednoduch┼íiu formu vz├íjomnej interakcie.

Desa┼ądol├írov├í bankovka je fyzick├Ż predmet, a preto bol na prenos hodnoty potrebn├Ż fyzick├Ż kontakt. Alica musela vytiahnu┼ą bankovku zo svojej pe┼ła┼żenky a poda┼ą ju Bobovi, ktor├Ż ju vlo┼żil do svojej pe┼ła┼żenky.

Peniaze v┼íak maj├║ aj digit├ílnu podobu. Alica a Bob si m├┤┼żu zriadi┼ą bankov├ę ├║─Źty, ktor├ę s├║ v podstate digit├ílnymi pe┼ła┼żenkami. Alica m├┤┼że posla┼ą Bobovi 10 dol├írov zo svojej digit├ílnej pe┼ła┼żenky do Bobovej digit├ílnej pe┼ła┼żenky prostredn├şctvom bankov├ęho prevodu. T├íto forma komunik├ície funguje na dia─żku. Alica a Bob m├┤┼żu by┼ą od seba vzdialen├ş tis├şce kilometrov.

V┼íimnite si, ┼że banka (alebo viacero b├ínk) p├┤sob├ş ako sprostredkovate─ż medzi Alicou a Bobom. Banky poskytuj├║ slu┼żby svojim klientom a maj├║ pln├║ moc nad peniazmi, ktor├ę si u nich klienti ulo┼żili. M├┤┼żu zhroma┼ż─Ćova┼ą ├║daje o transakci├ích, zneu┼ż├şva┼ą ├║daje klientov alebo dokonca blokova┼ą transakcie a zmrazi┼ą ├║─Źet.

Interakcia prostredn├şctvom b├ínk sa pova┼żuje za centralizovan├║. Do interakcie medzi Alicou a Bobom vstupuje sprostredkovate─ż, ktor├Ż m├í mo┼żnos┼ą zabr├íni┼ą prevodu hodnoty alebo ho skomplikova┼ą.

Blockchain je decentralizovan├í sie┼ą, v ktorej m├┤┼żu existova┼ą mince a tokeny s ur─Źitou hodnotou. Dol├íre m├┤┼żu by┼ą tokenizovan├ę. T├íto forma pe┼łaz├ş sa naz├Żva stablecoins.

Alica a Bob m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą blockchain a pren├í┼ía┼ą hodnotu sp├┤sobom P2P. Na vz├íjomn├║ interakciu nepotrebuj├║ tretiu stranu ani sprostredkovate─ża. Alica a Bob m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą blockchain na vytv├íranie a overovanie transakci├ş, ktor├ę s├║ zaznamenan├ę v distribuovanej ├║─Źtovnej knihe, ktor├║ zdie─ża a udr┼żiava sie┼ą uzlov. Ka┼żd├Ż uzol v sieti m├┤┼że vystupova┼ą ako odosielate─ż aj pr├şjemca transakci├ş, ako aj ako valid├ítor a propag├ítor blokov.

Alica pou┼ż├şva blockchainov├║ pe┼ła┼żenku a vytvor├ş transakciu, ktor├║ potom odo┼íle do blockchainovej siete. Sie┼ą, t. j. v┼íetky uzly v sieti, transakciu overia a ak je platn├í, natrvalo sa ulo┼ż├ş do distribuovanej ├║─Źtovnej knihy prostredn├şctvom nov├ęho bloku. Prostredn├şctvom transakcie bola preveden├í hodnota. Ak sa Bob pozrie do svojej vlastnej blockchainovej pe┼ła┼żenky, zist├ş, ┼że dostal hodnotu (tokeny) od Alice.

Sie┼ą blockchain mo┼żno pova┼żova┼ą za podobn├║ slu┼żbu alebo n├ístroj poskytovan├Ż bankami, preto┼że umo┼żnila prevod hodnoty medzi Alicou a Bobom. Uzly, najm├Ą uzly tvorcov blokov, sa po─Źas komunik├ície P2P medzi Alicou a Bobom nepova┼żuj├║ za sprostredkovate─żov, preto┼że nemaj├║ ├║pln├║ kontrolu nad transakciou a nem├┤┼żu ju nijako zmeni┼ą, zru┼íi┼ą ani zvr├íti┼ą. Do bloku sa v┼żdy dostan├║ v┼íetky platn├ę transakcie. Uzly tvorcovia blokov s├║ jednoducho zodpovedn├ę za overovanie a ┼í├şrenie transakci├ş a blokov do siete pod─ża pravidiel konsenzu, na ktor├Żch sa dohodli v┼íetky uzly.

Uzly producentov blokov nie s├║ sprostredkovate─żmi, ale sk├┤r facilit├ítormi siete P2P. Siete blockchain s├║ decentralizovan├ę a bezpe─Źn├ę, pokia─ż je v ekosyst├ęme dostato─Źn├í rozmanitos┼ą, ├║─Źas┼ą a inov├ície.

─î├şm viac nez├ívisl├Żch uzlov v├Żrobcov blokov je v sieti, t├Żm je sie┼ą decentralizovanej┼íia a bezpe─Źnej┼íia. S klesaj├║cou rozmanitos┼ąou a ├║─Źas┼ąou kles├í kvalita k─ż├║─Źov├Żch vlastnost├ş siete. O niektor├Żch budeme hovori┼ą nesk├┤r.

Blockchain zjednodu┼íuje vz├íjomn├║ interakciu medzi Alicou a Bobom v porovnan├ş s tradi─Źn├Żm finan─Źn├Żm syst├ęmom. Blockchain umo┼ż┼łuje vz├íjomn├║ digit├ílnu formu interakcie Peer-to-Peer medzi ├║─Źastn├şkmi. V┼íimnite si, ┼że banky nem├┤┼żu fungova┼ą sp├┤sobom Peer-to-Peer, preto┼że medzi ├║─Źastn├şkmi je v┼żdy centralizovan├Ż sprostredkovate─ż, ktor├Żch je ─Źasto viac.

Ako sa ─żudia prip├íjaj├║ k blockchainu

Alica a Bob m├┤┼żu komunikova┼ą P2P len vtedy, ak obaja prev├ídzkuj├║ svoje vlastn├ę plnohodnotn├ę uzly. V pr├şpade Cardano by museli spusti┼ą pe┼ła┼żenku Daedalus, ktor├í je nain┼ítalovan├í na po─Ź├şta─Źoch pou┼ż├şvate─żov spolu s uzlom Cardano.

V├Ą─Ź┼íina pou┼ż├şvate─żov v┼íak nespust├ş vlastn├Ż pln├Ż uzol, preto┼że je to pou┼ż├şvate─żsky nepr├şvetiv├ę a n├íro─Źn├ę na zdroje po─Ź├şta─Źa (hlavne ├║lo┼żisko). Ak si pou┼ż├şvatelia spustia pe┼ła┼żenku (spolu s pln├Żm uzlom) sk├┤r, ako ju chc├║ pou┼ż├şva┼ą, mus├ş sa synchronizova┼ą s blockchainom. Uzol stiahne a over├ş v┼íetky novo pridan├ę bloky vr├ítane transakci├ş. To m├┤┼że nejak├Ż ─Źas trva┼ą.

Kv├┤li v├Ą─Ź┼íiemu komfortu pou┼ż├şvatelia rad┼íej pou┼ż├şvaj├║ tzv. ─żahk├ę pe┼ła┼żenky. Tieto pe┼ła┼żenky s├║ ─Źasto len roz┼í├şrenia prehliada─Źa, ktor├ę sa prip├íjaj├║ k serverom prev├ídzkovan├Żm tret├şmi stranami. Tieto servery s├║ pripojen├ę k sieti blockchain. ─Żahk├ę pe┼ła┼żenky nie s├║ priamo pripojen├ę k sieti blockchain, tak┼że nemaj├║ pri sebe vlastn├║ k├│piu ├║─Źtovnej knihy. Preto sa naz├Żvaj├║ ─żahk├ę.

Ak pou┼ż├şvate hardv├ęrov├ę pe┼ła┼żenky Trezor a Ledger be┼żn├Żm sp├┤sobom (bez vlastn├ęho plnohodnotn├ęho uzla), tie┼ż sa prip├íjate k serverom prev├ídzkovan├Żm dod├ívate─żmi.

Alica a Bob u┼ż nekomunikuj├║ priamym sp├┤sobom P2P, preto┼że musia d├┤verova┼ą serverom tret├şch str├ín. Obetovali komunik├íciu P2P v prospech vy┼í┼íieho pou┼ż├şvate─żsk├ęho komfortu a musia d├┤verova┼ą tretej strane, pokia─ż ide o pripojenie k sieti blockchain.

Tretie strany s├║ teoreticky slab├Żm miestom decentraliz├ície, preto┼że ak vypn├║ server, pou┼ż├şvatelia stratia pripojenie k sieti blockchain. Ich digit├ílne akt├şva s├║ v bezpe─Ź├ş, pokia─ż pou┼ż├şvatelia vlastnia s├║kromn├ę k─ż├║─Źe pou┼ż├şvan├ę na podpisovanie transakci├ş. M├┤┼żu sa pripoji┼ą k sieti blockchain in├Żm sp├┤sobom (prostredn├şctvom inej pe┼ła┼żenky) a integrova┼ą sa s ostatn├Żmi pou┼ż├şvate─żmi.

Je mo┼żn├ę komunikova┼ą sp├┤sobom P2P a z├írove┼ł neby┼ą n├║ten├Ż prev├ídzkova┼ą plnohodnotn├Ż uzol? Je mo┼żn├ę ma┼ą ─żahk├║ pe┼ła┼żenku so zabezpe─Źen├şm pln├ęho uzla? ├üno, technol├│gia Mithril umo┼żn├ş vytvori┼ą ned├┤veryhodn├║ ─żahk├║ pe┼ła┼żenku s pln├Żm uzlov├Żm zabezpe─Źen├şm.

Ke─Ć bude mo┼żn├ę implementova┼ą ─żahk├ę pe┼ła┼żenky Mithril, Alice a Bob sa nebud├║ musie┼ą spolieha┼ą na servery tret├şch str├ín. Bud├║ schopn├ş P2P komunik├ície z u┼ż├şvate─żsky pr├şvetiv├Żch pe┼ła┼żeniek, ktor├ę m├┤┼żu be┼ża┼ą na mobilnom telef├│ne. V┼íimnite si, ┼że obr├ízok s pe┼ła┼żenkami Daedalus vyzer├í ve─żmi podobne ako obr├ízok s pe┼ła┼żenkami Mithril.

Komunikácia P2P a decentralizácia

Stupe┼ł decentraliz├ície, najm├Ą po─Źet uzlov produkuj├║cich bloky, priamo ovplyv┼łuje kvalitu komunik├ície P2P medzi pou┼ż├şvate─żmi. Okrem in├Żch vlastnost├ş pou┼ż├şvatelia od decentralizovanej siete o─Źak├ívaj├║ inkl├║ziu (nie je potrebn├ę nikoho ┼żiada┼ą o povolenie pou┼ż├şva┼ą sie┼ą), odolnos┼ą vo─Źi cenz├║re a spravodlivos┼ą (v┼íetci pou┼ż├şvatelia s├║ si rovn├ş).

Tieto vlastnosti sa dosahuj├║ najm├Ą vysokou ├║─Źas┼ąou v├Żrobcov blokov a ich rozmanitos┼ąou. To znemo┼ż┼łuje, aby sa v┼íetci v├Żrobcovia blokov navz├íjom poznali. S├║ z r├┤znych geografick├Żch lokal├şt a maj├║ r├┤zne motiv├ície. Zvy─Źajne je najv├Ą─Ź┼íou motiv├íciou odmena zo siete. Ak sa jeden alebo nieko─żko v├Żrobcov blokov odch├Żli od o─Źak├ívan├ęho v├Żkonu svojej funkcie, pou┼ż├şvatelia o─Źak├ívaj├║, ┼że to bude ma┼ą len minim├ílny vplyv na celkov├ę fungovanie siete. Ak v├Ą─Ź┼íina v├Żrobcov blokov vykon├íva svoje ─Źinnosti v s├║lade s o─Źak├ívaniami pou┼ż├şvate─żov, sie┼ą bude ├║spe┼ín├í a pou┼ż├şvan├í.

Najv├Ą─Ź┼íou hrozbou pre blockchainov├ę siete je klesaj├║ca decentraliz├ícia. Ak je po─Źet producentov blokov n├şzky alebo ak nieko─żko z nich v├Żrazne dominuje, kvalita funkci├ş, ktor├ę pou┼ż├şvatelia o─Źak├ívaj├║, sa m├┤┼że zn├ş┼żi┼ą.

Ak napr├şklad dominantn├Ż v├Żrobca blokov s 30 % podielom za─Źne cenzurova┼ą transakcie niektor├Żch pou┼ż├şvate─żov, bud├║ na tom hor┼íie ako ostatn├ş, preto┼że ich transakcie m├┤┼żu by┼ą spracovan├ę nesk├┤r. In├Ż men┼í├ş v├Żrobca blokov m├┤┼że do bloku zahrn├║┼ą tie transakcie, ktor├ę dominantn├Ż v├Żrobca cenzuruje, ale spravodlivos┼ą bude poru┼íen├í.

V ide├ílnom pr├şpade by malo by┼ą v sieti to─żko producentov blokov, ┼że aj ke─Ć po┼ílete jednu transakciu ka┼żd├║ min├║tu po─Źas 1 hodiny, do bloku ju (takmer) zaka┼żd├Żm zarad├ş in├Ż producent blokov. Ak to tak je, znamen├í to, ┼że ┼żiadny subjekt nem├í v sieti dominantn├ę postavenie.

Hoci v sieti Cardano p├┤sob├ş viacero prev├ídzkovate─żov, Cardano sp─║┼ła po┼żiadavky na vysok├Ż stupe┼ł decentraliz├ície. Cardano produkuje nov├Ż blok ka┼żd├Żch 20 sek├║nd, teda 180 blokov za hodinu. Existuje 1100 akt├şvnych poolov, ktor├ę produkuj├║ bloky. Cardano by malo ┼íancu prejs┼ą na┼í├şm testom decentraliz├ície.

Samozrejme, toto je len nar├Żchlo vymyslen├í metrika na meranie decentraliz├ície. D├║fam, ┼że ste pochopili pointu. Decentraliz├ícia by bola e┼íte lep┼íia, keby ste ka┼żd├║ min├║tu po─Źas 24 hod├şn poslali transakciu a zaka┼żd├Żm by ju do bloku zaradil in├Ż producent. Cardano by t├Żmto testom nepre┼ílo, preto┼że tak├íto po┼żiadavka je pre s├║─Źasn├ę blockchainov├ę siete pr├şli┼í ambici├│zna. Vy┼żadovalo by to minim├ílne 1440 nez├ívisl├Żch producentov blokov v sieti (a samozrejme trochu ┼í┼ąastia).

Pozrite si, ktor├ę subjekty vyprodukovali posledn├Żch 20 blokov v rade v 3 najv├Ą─Ź┼í├şch decentralizovan├Żch sie┼ąach v prvej desiatke (Bitcoin m├í priemern├Ż ─Źas bloku 10 min├║t a Ethereum 12 sek├║nd).

Inov├ície s├║ ─Ćal┼íou nevyhnutnou s├║─Źas┼ąou blockchainov├Żch projektov, preto┼że umo┼ż┼łuj├║ udr┼ża┼ą decentraliz├íciu na vysokej ├║rovni. V┼íetky siete bud├║ ─Źasom prirodzene smerova┼ą k centraliz├ícii. T├şmy spolu s komunitou bud├║ ma┼ą ve─ża pr├íce, aby udr┼żali siete decentralizovan├ę a dlhodobo ekonomicky udr┼żate─żn├ę. Niekedy sa hovor├ş, ┼że decentraliz├ícia je ako demokracia. Je potrebn├ę sa o ┼łu stara┼ą, inak o ┼łu m├┤┼żeme pr├şs┼ą.

Záver

Sie┼ą blockchain m├┤┼że zn├ş┼żi┼ą po─Źet ├║─Źastn├şkov medzi Alicou a Bobom na minimum, najm├Ą ak pou┼ż├şvaj├║ vlastn├Ż plnohodnotn├Ż uzol. V takomto pr├şpade s├║ medzi ├║─Źastn├şkmi len ├║─Źastn├şci siete blockchain (v├Żrobcovia blokov) a ┼żiadne tretie strany. S├║─Źasn├í infra┼ítrukt├║ra v├Ą─Ź┼íiny siet├ş je z├ívisl├í od serverov tret├şch str├ín, preto┼że ─żudia chc├║ pou┼ż├şva┼ą ─żahk├ę pe┼ła┼żenky alebo centralizovan├ę slu┼żby (burzy). Technol├│gia ako Mithril m├┤┼że zabezpe─Źi┼ą komunik├íciu P2P a z├írove┼ł kvalitn├Ż pou┼ż├şvate─żsk├Ż komfort. Na pou┼ż├şvanie Mithrilu v pe┼ła┼żenk├ích si budeme musie┼ą e┼íte chv├ş─żu po─Źka┼ą.


P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Understanding Peer-to-Peer Interaction | Cardano Explorer (cexplorer.io)