­č窭čç░ Budovanie novej ekonomiky na Cardane

Budovanie novej ekonomiky na Cardane

Fan├║┼íikovia kryptomien veria, ┼że blockchain m├í potenci├íl naru┼íi┼ą banky a vytvori┼ą nov├║ formu zdrav├Żch pe┼łaz├ş. Medzi n├írodn├Żmi menami a vl├ídami existuje ├║zky vz┼ąah. V skuto─Źnosti nie je mo┼żn├ę nahradi┼ą n├írodn├ę meny bez toho, aby sme mali technol├│gie, ktor├ę nahradia funkcie vl├íd alebo pom├┤┼żu vytvori┼ą nov├║ formu vl├ídy.

N├írodn├ę meny a n├ístroje na udr┼żanie ich stability

N├írodn├í mena je z├íkonn├ę platidlo, ktor├ę vyd├íva centr├ílna banka alebo menov├Ż org├ín krajiny. N├írodn├ę org├íny zaru─Źuj├║ prijatie meny ako prostriedku v├Żmeny. N├írodn├ę meny sa teda pou┼ż├şvaj├║ aj ako ofici├ílne ├║─Źtovn├ę jednotky. Meny sa pou┼ż├şvaj├║ na n├íkup tovarov a slu┼żieb a pou┼ż├şvaj├║ sa aj na v├Żber dan├ş. D├┤vera k men├ím je podporen├í vierou a kreditom vl├ídy. D├┤vera nie je kon┼ítantn├í a v priebehu ─Źasu sa m├┤┼że meni┼ą. D├┤vera v meny alebo vl├ídy m├┤┼że klesa┼ą po─Źas dom├ícich hospod├írskych turbulenci├ş a glob├ílnych finan─Źn├Żch kr├şz. Centr├ílne menov├ę banky a vl├ídy sa sna┼żia dosiahnu┼ą menov├║ stabilitu a prekona┼ą finan─Źn├ę kr├şzy. Je to jeden z najd├┤le┼żitej┼í├şch cie─żov n├írodn├Żch org├ínov. D├┤vera sa udr┼żiava vtedy, ke─Ć sa to org├ínom podar├ş. Ak sa im to nepodar├ş, ─żudia sa m├┤┼żu za─Źa┼ą b├║ri┼ą.

Hospod├írsku ─Źinnos┼ą ┼ít├ítu zvy─Źajne ovplyv┼łuj├║ dva hlavn├ę n├ístroje. Je to menov├í politika a fi┼ík├ílna politika. Menov├í politika a fi┼ík├ílna politika s├║ typick├ę n├ístroje, ktor├ę sa pou┼ż├şvaj├║ na ovplyv┼łovanie n├írodn├ęho hospod├írstva. ┼Ąa┼żiskom menovej politiky s├║ ├║rokov├ę sadzby a celkov├í ponuka pe┼łaz├ş v obehu. Za riadenie menovej politiky s├║ zvy─Źajne zodpovedn├ę centr├ílne banky. Fi┼ík├ílna politika je n├ístroj, ktor├Ż pou┼ż├şvaj├║ vl├ídy na v├Żber dan├ş a riadenie v├Żdavkov.

Menov├í politika je n├ístroj, ktor├Ż m├┤┼że stimulova┼ą ekonomiku. Jednotlivci a podniky m├┤┼żu by┼ą bu─Ć motivovan├ş po┼żi─Źiava┼ą si a m├ş┼ła┼ą peniaze, alebo sa v├Żdavky m├┤┼żu obmedzi┼ą, ─Źo vedie k ┼íetreniu pe┼łaz├ş. Menov├í politika m├┤┼że bu─Ć stimulova┼ą ekonomiku, alebo obmedzi┼ą jej rast. T├Żm je mo┼żn├ę riadi┼ą ├║rove┼ł infl├ície.

Fi┼ík├ílna politika sa zaober├í zda┼łovan├şm a vl├ídnymi v├Żdavkami. Vl├ídy sa zameriavaj├║ na ├║rove┼ł zdanenia, celkov├║ ├║rove┼ł v├Żdavkov a ich ┼ítrukt├║ru. Uskuto─Ź┼łuje sa prostredn├şctvom legislat├şvneho procesu. Vl├ída mus├ş vybera┼ą dane, aby mohla efekt├şvne m├ş┼ła┼ą. V├Żber dan├ş od─Źerp├íva peniaze z ekonomiky. Ak s├║ dane pr├şli┼í vysok├ę, m├┤┼że to spomali┼ą podnikate─żsk├║ aktivitu. Vl├ídy m├┤┼żu tie┼ż zn├ş┼żi┼ą dane alebo pon├║knu┼ą da┼łov├ę ├║─żavy v snahe podpori┼ą hospod├írsky rast. ─Äal┼í├şm fi┼ík├ílnym n├ístrojom vl├íd na povzbudenie hospod├írskej aktivity s├║ stimula─Źn├ę v├Żdavky. Vl├ídy m├┤┼żu rozhodn├║┼ą, ktor├ę odvetvia je potrebn├ę stimulova┼ą, aby sa podporil hospod├írsky rast. Ak nie je dostatok pe┼łaz├ş na v├Żdavky, je potrebn├ę po┼żi─Źa┼ą si peniaze vydan├şm dlhov├Żch cenn├Żch papierov. Tento postup sa ozna─Źuje ako deficitn├ę v├Żdavky. O─Źak├íva sa, ┼że dlhy bud├║ splaten├ę nesk├┤r.

Fi┼ík├ílna politika sa zvy─Źajne pomerne ─Źasto men├ş. Vl├ídy rozhoduj├║ o da┼łovej politike a v├Żdavkoch. Vl├ídy sa zameriavaj├║ na konkr├ętne komunity, podniky, priemyseln├ę odvetvia, invest├şcie a komodity, aby bu─Ć zv├Żhodnili, alebo odradili od hospod├írskej ─Źinnosti. Je potrebn├ę spomen├║┼ą, ┼że pri zmen├ích fi┼ík├ílnej politiky sa nezoh─żad┼łuj├║ len ekonomick├ę h─żadisk├í. Vl├ídy musia bra┼ą do ├║vahy dlhodob├║ prosperitu, mier, zdravie, vedu, bezpe─Źnos┼ą, politick├║ situ├íciu, environment├ílne ot├ízky a mnoh├ę ─Ćal┼íie aspekty, ktor├ę sa dot├Żkaj├║ ka┼żdodenn├ęho ┼żivota ─żud├ş.

Za menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku s├║ v┼żdy zodpovedn├ş ─żudia. Preto sa o ich rozhodnutiach horlivo diskutuje s ostatn├Żmi ─żu─Ćmi.

Menová a fiškálna politika v kontexte kryptomien

V s├║vislosti s kryptomenami s├║ n├írodn├ę meny ─Źasto kritizovan├ę za ich hor┼íie schopnosti, pokia─ż ide o ich pou┼żitie ako uchov├ívate─ża hodnoty. N├írodn├ę meny s├║ takmer v┼żdy infla─Źn├ę. To znamen├í, ┼że ─Źasom str├ícaj├║ hodnotu a miera degrad├ície sa v jednotliv├Żch men├ích l├ş┼íi. Z kr├ítkodob├ęho h─żadiska infl├ícia a┼ż tak nevad├ş, ak je predv├şdate─żn├í a mierna. V niektor├Żch krajin├ích to v┼íak tak nie je a potom m├┤┼że by┼ą skuto─Źn├Żm probl├ęmom, preto┼że ─żudia nie s├║ schopn├ş ┼íetri┼ą peniaze, aby sa dobre pripravili na bud├║cnos┼ą.

Menov├í politika kryptomien je pevn├í a nepru┼żn├í. Vo v├Ą─Ź┼íine pr├şpadov je stanoven├í na za─Źiatku a o─Źak├íva sa, ┼że sa nikdy nezmen├ş. V├Ą─Ź┼íina kryptomien m├í stanoven├Ż maxim├ílny po─Źet minc├ş, ktor├ę protokol postupne uvo─ż┼łuje. Pr├şpadne je nastaven├í pevn├í nikdy nekon─Źiaca infl├ícia minc├ş. V d├┤sledku toho s├║ kryptomeny vo v┼íeobecnosti ve─żmi volatiln├ę. Neexistuje ┼żiadna autorita, ktor├í by bola zodpovedn├í za stabiliz├íciu ceny. Cenu ovplyv┼łuje len ponuka a dopyt na trhu. T├íto vlastnos┼ą m├┤┼że by┼ą dobr├í pri tvorbe vz├ícnych zdrojov. Vysok├Ż dopyt po vz├ícnom zdroji m├┤┼że dlhodobo udr┼ża┼ą hodnotu minc├ş na vysokej ├║rovni. Ako ├║lo┼żisko hodnoty m├┤┼żu by┼ą kryptomeny ve─żmi dobr├ę. Ako prostriedok v├Żmeny alebo ├║─Źtovn├í jednotka s├║ v┼íak zl├ę.

Podstata decentraliz├ície spo─Ź├şva v nez├ívislosti od rozhodnut├ş, ktor├ę by prijali jednotlivci alebo org├íny. Nikto nem├┤┼że centr├ílne ovplyv┼łova┼ą menov├║ politiku kryptomien. D├┤vera v meny v kontexte v├Żmenn├Żch prostriedkov a z├║─Źtovac├şch jednotiek s├║vis├ş s cenovou stabilitou. Miera d├┤very vo fiat meny je v porovnan├ş s kryptomenami vysok├í. V┼íimnite si, ┼że ─żudia d├┤veruj├║ fiat men├ím napriek ich centraliz├ícii a org├ínom, ktor├ę o nich rozhoduj├║. Dalo by sa dokonca poveda┼ą, ┼że ─żudia nemusia ├║plne d├┤verova┼ą autorit├ím, ale st├íle d├┤veruj├║ n├írodn├Żm men├ím. D├┤vera v meny s├║vis├ş so stabilitou cien, preto┼że umo┼ż┼łuje ─żu─Ćom plati┼ą za tovar, investova┼ą, spori┼ą peniaze at─Ć. Ke─Ć je infl├ícia n├şzka a kompenzovan├í tak, ┼że sa ─żudia c├ştia relat├şvne bohat├ş, potom to mo┼żno pova┼żova┼ą za stabiln├ę ekonomick├ę prostredie.

Cenov├í stabilita alebo ekonomika ako celok nie s├║ jedin├Żm faktorom, na ktorom z├íle┼ż├ş. ┼á┼ąastie ─żud├ş sa ned├í mera┼ą len ekonomicky, ale je to hlavne ekonomika, ktor├í m├┤┼że zabezpe─Źi┼ą ┼í┼ąastie v danej lokalite. In├Żmi slovami, ─żudia o─Źak├ívaj├║, ┼że si bud├║ m├┤c┼ą n├íjs┼ą pr├ícu, k├║pi┼ą kvalitn├ę potraviny, bud├║ m├┤c┼ą posla┼ą deti do dobrej ┼íkoly, ┼żi┼ą v kr├ísnych zelen├Żch mest├ích s rozvinutou infra┼ítrukt├║rou. Mus├ş to plati┼ą nielen pre v├ís, ale aj pre va┼íich susedov. Nielen pre mesto, v ktorom ┼żijete, ale aj pre in├ę mest├í v okol├ş. Ke─Ć to tak nie je, m├┤┼żete o─Źak├íva┼ą probl├ęmy. Na zabezpe─Źenie ┼í┼ąastia ─żud├ş alebo aspo┼ł na zabezpe─Źenie ─Źo najlep┼í├şch podmienok mus├ş existova┼ą mechanizmus, ktor├Ż sa o to v┼íetko postar├í. Na vn├║tro┼ít├ítnej ├║rovni sa vr├ítime k fi┼ík├ílnej politike. V├Żber dan├ş a rozumn├ę v├Żdavky s├║ u┼ż dlh├ę roky najlep┼í├şm rie┼íen├şm, ako vytvori┼ą stabiln├ę prostredie a relat├şvne ┼í┼ąastn├ę obyvate─żstvo.

Doteraz sme v s├║vislosti s kryptomenami hovorili len o nepru┼żnej menovej politike. Ke─Ć trv├íme na ├║plnej decentraliz├ícii kryptomien, pokia─ż ide o menov├║ politiku, sme schopn├ş vytvori┼ą len jej rigidn├║ verziu. Okrem toho vo svete kryptomien neexistuje ni─Ź tak├ę ako fi┼ík├ílna politika. V s├║─Źasnosti kryptomeny nie s├║ schopn├ę reagova┼ą na ekonomick├ę turbulencie, kr├şzy, pr├şrodn├ę katastrofy alebo dokonca vojny. Okrem toho neexistuje sp├┤sob, ako na┼ítartova┼ą ekonomiku. D├┤vody s├║ zrejm├ę. S├║─Źasn├í gener├ícia kryptomien nie je ur─Źen├í na rie┼íenie t├Żchto probl├ęmov. ┼Żiadny n├írod ani ┼ít├ít neprijal kryptomeny, aby ich pou┼żil na rie┼íenie t├Żchto typov probl├ęmov.

Decentraliz├ícia v podstate znamen├í, ┼że sa dodr┼żiavaj├║ len pevn├ę pravidl├í protokolov a rozhodnutia jednotlivcov sa neber├║ do ├║vahy. Dokonca sa to ani neo─Źak├íva. Protokoly nevedia ni─Ź o ekonomickej situ├ícii ─żud├ş, politike alebo ┼żivotnom prostred├ş. Protokoly nemaj├║ ┼żiadne sp├┤soby, ako pozorova┼ą n├í┼í svet, a preto nemaj├║ ┼żiadne n├ízory. Protokoly nem├┤┼żu prija┼ą ┼żiadne rozhodnutie, ktor├ę by pomohlo vyrie┼íi┼ą pr├şpadn├Ż probl├ęm. Slep├ę dodr┼żiavanie pravidiel protokolov je prospe┼ín├ę len pre vytvorenie digit├ílneho vz├ícneho zdroja. Je ot├ízne, ─Źi je to dobr├Ż atrib├║t pre menov├║ politiku. Pre fi┼ík├ílnu politiku je to pravdepodobne zl├Ż atrib├║t.

V s├║─Źasnosti je prij├şmanie menov├Żch a fi┼ík├ílnych rozhodnut├ş na n├írodnej ├║rovni v├Ą─Ź┼íinou spojen├ę s ur─Źitou mierou centraliz├ície. Org├íny s├║ zodpovedn├ę za uskuto─Ź┼łovanie pozorovan├ş, ich vyhodnocovanie a prij├şmanie vhodn├Żch rozhodnut├ş. M├íme tu dva svety, ktor├ę stoja proti sebe. Centralizovan├Ż svet fiat mien a nov├Ż svet kryptomien. Tieto dva svety sa stretn├║. Je ot├ízkou, ─Źi to bude pozit├şvne alebo negat├şvne.

Bolo by mo┼żn├ę prepoji┼ą kryptomeny s n├írodnou menovou a fi┼ík├ílnou politikou? Mohli by sme technologicky nahradi┼ą ├║lohu ├║radov alebo ich rozhodnutia viac decentralizova┼ą? Po─Ćme o tom diskutova┼ą.

D├í sa blockchain pou┼żi┼ą na vybudovanie nov├ęho finan─Źn├ęho syst├ęmu?

Ekon├│movia roky diskutuj├║ o s├║─Źasnom finan─Źnom syst├ęme a nevedia, ─Źi je najlep┼í├ş mo┼żn├Ż. Fi┼ík├ílna politika ─Źasto ─Źel├ş kritike, ┼że mus├ş pracova┼ą s dlhom a nie je schopn├í ho spl├íca┼ą. Cie─żom tohto ─Źl├ínku nie je vyrie┼íi┼ą ┼ąa┼żk├ę ot├ízky, na ktor├ę ekon├│movia nevedia odpoveda┼ą. O s├║─Źasnej situ├ícii nechceme pr├şli┼í diskutova┼ą. Zameriame sa sk├┤r na bud├║cnos┼ą.

─Żudia m├┤┼żu ma┼ą r├┤zne n├ízory na menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku ┼ít├ítu, ale jedno je ist├ę. Rozsah funkci├ş, ktor├ę sa za ┼łou skr├Żvaj├║, je v├Ą─Ź┼í├ş ako to, ─Źo dok├í┼że pr├şsna menov├í politika kryptomien. ├Üplne prvou ot├ízkou by bolo, ─Źi ju naozaj potrebujeme. Potrebujeme komplexn├║ fi┼ík├ílnu politiku a mohla by n├ím sta─Źi┼ą len rigidn├í menov├í politika, ktor├║ m├┤┼żu pon├║knu┼ą kryptomeny? Mohli by sme existova┼ą bez v├Żberu dan├ş alebo tvorby rezerv na hor┼íie ─Źasy? Odpove─Ć znie nie. Je prirodzen├ę, ┼że z ─Źasu na ─Źas nastan├║ zl├ę ─Źasy a mus├şme by┼ą na to pripraven├ş.

Kryptomeny nemaj├║ tri kritick├ę funkcie, ktor├ę by mali stabiln├ę menov├ę re┼żimy plni┼ą: ochranu pred rizikom ┼ítruktur├ílnej defl├ície, schopnos┼ą pru┼żne reagova┼ą na do─Źasn├ę ┼íoky v dopyte po peniazoch, a tak vyhladzova┼ą hospod├írsky cyklus, a schopnos┼ą fungova┼ą ako verite─ż poslednej in┼ítancie.

Bez schopnosti ma┼ą dostato─Źn├ę rezervy alebo vyd├íva┼ą nov├ę mince by nebolo mo┼żn├ę prekona┼ą probl├ęmy ak├ęhoko─żvek druhu na n├írodnej ├║rovni. Ka┼żd├í rezerva sa m├┤┼że jedn├ęho d┼ła vy─Źerpa┼ą, ─Źo by sa teda malo robi┼ą v pr├şpadoch, ┼że ┼ąa┼żkosti pretrv├ívaj├║? Ke─Ć zlyh├í fi┼ík├ílna politika, potom by situ├íciu mohla zachr├íni┼ą menov├í politika. Rie┼íen├şm by mohlo by┼ą aj zadl┼żovanie, ale to z├ívis├ş od ochoty verite─żov poskytova┼ą p├┤┼żi─Źky. Zd├í sa, ┼że schopnos┼ą pracova┼ą s dlhmi je tie┼ż d├┤le┼żitou po┼żiadavkou re├ílnej ekonomiky.

V┼íimnite si, ┼że nejde len o pre┼żitie turbulentn├Żch ─Źasov. ─Żudia ako jednotlivci vyu┼ż├şvaj├║ verejn├ę slu┼żby a infra┼ítrukt├║ru. Financuje sa kolekt├şvne. ├Ürady s├║ zodpovedn├ę za v├Żber dan├ş, aby mali financie na tieto slu┼żby. Je mo┼żn├ę zmeni┼ą finan─Źn├║ infra┼ítrukt├║ru, ale tento typ mechanizmu mus├ş by┼ą zachovan├Ż.

Ako by to v┼íetko mohlo fungova┼ą vo svete blockchainu? Na vytvorenie rezervy mus├ş existova┼ą nejak├Ż inteligentn├Ż mechanizmus, ktor├Ż bude pravidelne vybera┼ą peniaze od ─żud├ş na z├íklade definovan├Żch pravidiel. Vo fi┼ík├ílnej politike tomu hovor├şme zda┼łovanie. Pr├şpadne by mohol existova┼ą nejak├Ż protokol├írny mechanizmus, ktor├Ż by v pr├şpade naliehavej potreby alebo pravidelne odr├ítaval dan├ę mno┼żstvo minc├ş zo v┼íetk├Żch adries. Bolo by to v┼íak rovnak├ę ako vyd├ívanie nov├Żch minc├ş. Vyd├ívanie minc├ş je v skuto─Źnosti lep┼íie rie┼íenie. Jedinou ot├ízkou je, kto by bol zodpovedn├Ż za prij├şmanie rozhodnut├ş s├║visiacich so zmenami v menovej politike alebo v pravidl├ích protokolu. Mohli by to by┼ą t├şmy v├Żvoj├írov v spolupr├íci s ban├şkmi alebo zainteresovan├Żmi stranami? Z h─żadiska d├┤very by to nebolo najlep┼íie mo┼żn├ę rie┼íenie. ─Żudia m├┤┼żu syst├ęmu d├┤verova┼ą len vtedy, ak s├║hlasia s pravidlami a maj├║ pocit, ┼że sa m├┤┼żu podie─ża┼ą na rozhodnutiach.

Komu by sme vlastne mali d├┤verova┼ą, ke─Ć za─Źneme pou┼ż├şva┼ą technol├│gie blockchain? Znamen├í to, ┼że nebude existova┼ą ┼żiadna centr├ílna autorita? Ako by sme potom mohli pre┼żi┼ą turbulentn├ę ─Źasy alebo zabezpe─Źi┼ą prosperitu dan├ęho regi├│nu? Pou┼ż├şvanie technol├│gi├ş blockchain rozhodne neznamen├í, ┼że sa m├┤┼żeme zbavi┼ą schopnosti prij├şma┼ą kritick├ę rozhodnutia. M├┤┼że nasta┼ą v├í┼żny spolo─Źensk├Ż alebo pr├şrodn├Ż probl├ęm a liekom m├┤┼że by┼ą len dostato─Źn├ę mno┼żstvo pe┼łaz├ş. V s├║─Źasnosti sa n├í┼í svet to─Ź├ş okolo pe┼łaz├ş vo v┼íetk├Żch aspektoch n├í┼ího ┼żivota. Je rozumnej┼íie akceptova┼ą miernu infl├íciu, ako ma┼ą nepokoje v uliciach. Ot├ízkou zost├íva. Kto a ako by mal rozhodova┼ą vo svete, kde sa blockchain stane finan─Źnou chrbticou?

Objavila sa ─Ćal┼íia ┼ąa┼żk├í ot├ízka. Ide o slobodn├ę rozhodnutie jednotlivcov, ─Źi sa pripoja ku glob├ílnej decentralizovanej sieti, alebo z nej vyst├║pia. Mo┼żno ste fan├║┼íikom kryptomien, ale ─Źo va┼íi susedia? Va┼íi susedia m├┤┼żu ma┼ą radi in├ę blockchainov├ę projekty ako vy alebo ich nemaj├║ radi v├┤bec. M├┤┼żu uprednost┼łova┼ą fiat menu. Ke─Ć je v danej lokalite potrebn├ę ma┼ą flexibiln├║ menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku, o─Źak├íva sa, ┼że ─żudia bud├║ pou┼ż├şva┼ą jednu menu. Nez├íle┼ż├ş ve─żmi na tom, ─Źi ide o fiat menu alebo kryptomenu. Ide v┼íak sk├┤r o s├║bor pravidiel ne┼ż len o menu. ─Żudia musia s├║hlasi┼ą s pravidlami a musia ich dodr┼żiava┼ą v┼íetci v danej lokalite. Nikdy to nem├┤┼że fungova┼ą tak, ┼że ─żudia pou┼ż├şvaj├║ci fiat menu bud├║ povinn├ş plati┼ą dane a pou┼ż├şvatelia kryptomeny nie. ─Żudia ┼żij├║ci v danej oblasti s├║ ─Źlenmi komunity a maj├║ zodpovednos┼ą nielen za svoj ┼żivot, ale aj za prosperitu komunity a lokality.

Pod─ża n├í┼ího n├ízoru m├┤┼żu ─żudia pou┼ż├şva┼ą r├┤zne meny, ale musia dodr┼żiava┼ą rovnak├ę pravidl├í na n├írodnej ├║rovni. Mo┼żno poveda┼ą, ┼że pravidl├í s├║ d├┤le┼żitej┼íie ako mena. V s├║─Źasnom nastaven├ş vl├ídy diktuj├║ pravidl├í a s├║ zodpovedn├ę za fi┼ík├ílnu politiku. Probl├ęmom je, ┼że kryptomeny a ich menov├ę politiky s├║ decentralizovan├ę a glob├ílne, zatia─ż ─Źo m├íme mnoho dom├ícich fi┼ík├ílnych polit├şk, ktor├ę s├║ centralizovan├ę. Je mo┼żn├ę tieto dva svety spoji┼ą?

Predstavili sme nieko─żko n├íro─Źn├Żch ot├ízok t├Żkaj├║cich sa vyu┼żitia blockchainu na vn├║tro┼ít├ítnej ├║rovni. N├írod je ve─żk├í skupina ─żud├ş, ktor├ş ob├Żvaj├║ ur─Źit├ę ├║zemie a sp├íja ich hist├│ria, kult├║ra alebo in├í spolo─Źn├í ─Źrta. Uviedli sme nieko─żko d├┤vodov, pre─Źo si mysl├şme, ┼że n├írody potrebuj├║ nejak├Ż s├║bor pravidiel pre menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku. Medzi n├írodom, hospod├írstvom a vl├ídou existuj├║ ├║zke vz┼ąahy. N├írod rozhodne potrebuje ma┼ą funguj├║ce hospod├írstvo. Je ┼ąa┼żk├ę dosiahnu┼ą to bez vl├ídy. Je ot├ízkou, ako by mala alebo mohla vyzera┼ą modern├í vl├ída.

Prijatie kryptomien na n├írodnej ├║rovni nevyhnutne s├║vis├ş s vl├ídami. Vl├ídy pou┼ż├şvaj├║ fiat meny najm├Ą z da┼łov├Żch d├┤vodov, ke─Ć┼że ide o s├║─Źas┼ą fi┼ík├ílnej politiky. Okrem toho centr├ílne banky pou┼ż├şvaj├║ rovnak├║ menu ako vl├ída na riadenie menovej politiky. V oboch pr├şpadoch ide o kontrolu, ktor├║ maj├║ centr├ílne banky a vl├ídy nad fiat menami. Vl├ída mus├ş zabezpe─Źi┼ą v├Żber dan├ş a to sa pri kryptomen├ích, ktor├ę s├║ mimo jej kontroly, dosahuje len ┼ąa┼żko.

Ma┼ą kontrolu znamen├í prij├şma┼ą rozhodnutia. Vraciame sa k probl├ęmu, ktor├ęmu sme ─Źelili v celej ─Źasti. Ktor├ę pravidl├í by mali by┼ą decentralizovan├ę a mimo kontroly a ktor├ę by mali by┼ą kontrolovan├ę? Kto alebo ─Źo by malo ma┼ą kontrolu a ako prij├şma┼ą kolekt├şvne rozhodnutia?

Ako vybudova┼ą viac decentralizovan├║ ekonomiku

Zd├í sa, ┼że rigidn├í menov├í politika kryptomien nie je schopn├í nahradi┼ą s├║─Źasn├║ n├írodn├║ menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku. Cardano je na┼í┼ąastie navrhnut├ę tak, aby sa stalo glob├ílnym soci├ílnym a finan─Źn├Żm opera─Źn├Żm syst├ęmom. K dispoz├şcii tak bud├║ vhodn├ę mo┼żnosti, ktor├ę nahradia alebo doplnia potrebn├ę funkcie n├írodn├Żch polit├şk. K─ż├║─Źov├Żmi vlastnos┼ąami Cardano bude schopnos┼ą vyd├íva┼ą tokeny, pou┼ż├şva┼ą inteligentn├ę zmluvy, pracova┼ą so skuto─Źn├Żmi identitami ─żud├ş a ma┼ą zabudovan├Ż hlasovac├ş syst├ęm. V bud├║cnosti by sa mohli hodi┼ą aj schopnosti vyu┼ż├şva┼ą umel├║ inteligenciu. Po─Ćme presk├║ma┼ą, ─Źo by sme s t├Żm mohli robi┼ą.

Cardano m├í obmedzen├ę riziko infl├ície, preto┼że ponuka minc├ş ADA je obmedzen├í. Ako sme u┼ż povedali, obmedzen├Ż po─Źet minc├ş je skvel├Ż pre tvorbu vz├ícneho zdroja, ale neznamen├í to, ┼że je to dobr├Ż atrib├║t pre ┼ít├ítnu menov├║ politiku. Mince ADA by sa mohli pou┼żi┼ą ako z├íbezpeka meny, ktorej cena alebo emisia by sa algoritmicky upravovala. Bolo by mo┼żn├ę vytvori┼ą nie─Źo ako algoritmicky riaden├ę centr├ílne bankovn├şctvo. Vo vzdialenej bud├║cnosti by pravidl├í emisie minc├ş mohla riadi┼ą umel├í inteligencia.

Niektor├ş ─żudia ─Źasto tvrdia, ┼że volatilita kryptomien sa v bud├║cnosti stabilizuje. Aj keby sa to mohlo sta┼ą, probl├ęmom je, ┼że potrebujeme vytvori┼ą menu, ktor├í by v dom├ícom kontexte fungovala dobre. Menov├í politika ADA sa pravdepodobne nikdy nezmen├ş. Ak sa zmen├ş, bude to rozhodnutie, ktor├ę sa prijme v glob├ílnom kontexte. Zmena by sa dotkla v┼íetk├Żch zainteresovan├Żch str├ín. Dom├íca komunita by mohla navrhn├║┼ą zmenu menovej politiky Cardano s cie─żom vyrie┼íi┼ą dom├íce ┼ąa┼żkosti, ale probl├ęmom je, ┼że zainteresovan├ę strany s├║ roztr├║sen├ę po celom svete a so zmenou by pravdepodobne nes├║hlasili. Dom├íce potreby sa v danom ─Źase m├┤┼żu l├ş┼íi┼ą od glob├ílneho kontextu. Zd├í sa, ┼że je rozumn├ę vyd├íva┼ą tokeny Cardano, ktor├ę sa bud├║ pou┼ż├şva┼ą lok├ílne ako mena. Dom├íce zmeny v menovej politike teda neovplyv┼łuj├║ glob├ílnu menov├║ politiku spolo─Źnosti Cardano. Bude mo┼żn├ę vyrie┼íi┼ą dom├íce ┼ąa┼żkosti a ADA zostane vz├ícnym zdrojom.

Dom├íca ekonomika potrebuje ma┼ą vlastn├║ menu, aby bolo zabezpe─Źen├ę, ┼że menov├í a fi┼ík├ílna politika je ├║─Źinn├í a dok├í┼że rie┼íi┼ą dom├íce probl├ęmy. Okrem toho sa n├írod pova┼żuje za auton├│mny, ke─Ć m├í menu pod vlastnou kontrolou. Ma┼ą jednu menu pre cel├Ż svet sa zd├í by┼ą v kontexte n├írodov aspo┼ł v s├║─Źasnosti nemo┼żn├Żm cie─żom. Predstavme si, ┼że bohatstvo n├íroda by sa ur─Źovalo pod─ża v├Ż┼íky vlastn├şctva glob├ílnej meny. Ak by to bol Bitcoin, potom by nieko─żko ve─żr├Żb bolo bohat┼í├şch ako mnoh├ę n├írody. N├írody si potrebuj├║ zachova┼ą svoju suverenitu a pr├ívo vyd├íva┼ą vlastn├║ menu je jedn├Żm zo symbolov suverenity.

S├║─Źasn├í dolariz├ícia v niektor├Żch rozvojov├Żch ekonomik├ích poskytuje anal├│giu. Ke─Ć ve─żk├í ─Źas┼ą dom├íceho finan─Źn├ęho syst├ęmu operuje so zahrani─Źnou menou, menov├í politika dom├ícej meny sa odpoj├ş od dom├ícej ekonomiky. Predstavte si, ┼że nastane hyperinfl├ícia a ─żudia za─Źn├║ namiesto dom├ícej meny pou┼ż├şva┼ą dol├íre. ─Żudia maj├║ z kr├ítkodob├ęho h─żadiska prospech zo stabilnej┼íej meny, ale z dlhodob├ęho h─żadiska m├┤┼że d├┤js┼ą ku kolapsu ┼ít├ítu. D├┤vodom je, ┼że fi┼ík├ílna politika nem├┤┼że dobre fungova┼ą, ke─Ć nefunguje menov├í politika. Vl├ída nem├┤┼że financova┼ą verejn├ę slu┼żby a ├║dr┼żbu infra┼ítrukt├║ry. Je ot├ízkou ─Źasu, kedy absencia kritick├Żch slu┼żieb a infra┼ítrukt├║ry povedie ku kolapsu.

Bolo by u┼żito─Źn├ę ma┼ą glob├ílne nadn├írodn├ę kryptomeny? Mysl├şme si, ┼że to st├íle m├í zmysel a Bitcoin by mohol by┼ą dobr├Żm kandid├ítom. Tieto meny by sa napr├şklad mohli pou┼ż├şva┼ą ako ─Źiasto─Źn├ę zabezpe─Źenie dom├ícich mien. Bohat├ş ─żudia by ich mohli pou┼ż├şva┼ą ako ├║lo┼żisko hodnoty. Ur─Źite je u┼żito─Źn├ę ma┼ą glob├ílnu menov├║ politiku, ktor├í sa nikdy nemen├ş. Oddelen├şm glob├ílnych a n├írodn├Żch mien m├┤┼żeme dosiahnu┼ą menov├║ flexibilitu v dom├ícom kontexte, ale ma┼ą stabiln├║ glob├ílnu menov├║ politiku.

V bud├║cnosti bud├║ d├┤le┼żit├ę glob├ílne decentralizovan├ę siete. Napr├şklad cezhrani─Źn├ę platby s├║ pre tradi─Źn├Ż bankov├Ż syst├ęm st├íle ve─żk├Żm probl├ęmom. Cardano je v tomto oh─żade lep┼íou vrstvou z├║─Źtovania. Z├║─Źtovacia vrstva Cardano dok├í┼że zaobch├ídza┼ą so v┼íetk├Żmi vydan├Żmi tokeny rovnako ako s mincami ADA. Tokeny vydan├ę na Cardane mo┼żno posla┼ą na druh├Ż koniec sveta v priebehu nieko─żk├Żch sek├║nd. Akcie, dlhopisy, dlhy, akt├şva a v┼íetko, ─Źo sa d├í tokenizova┼ą, sa tak d├í previes┼ą jednoducho, r├Żchlo a lacno. Okrem toho bude jednoduch├Ż a r├Żchly proces v├Żmeny jedn├ęho tokenu za in├Ż. Inteligentn├ę zmluvy n├ím umo┼ż┼łuj├║ vytv├íra┼ą decentralizovan├ę burzy.

V─Ćaka Cardanu m├┤┼żu by┼ą dom├íce ekonomiky ─żahko glob├ílne dostupn├ę. D├í sa o─Źak├íva┼ą, ┼że prostredn├şctvom tokeniz├ície sa v├Ą─Ź┼íina ekonomick├Żch aktiv├şt presunie do blockchainov├Żch siet├ş. V s├║─Źasnosti existuje v ekonomike ve─ża informa─Źn├Żch s├şl a finan─Źn├ę syst├ęmy nie s├║ dobre prepojen├ę. Glob├ílne siete t├║to neefekt├şvnos┼ą pekne vyrie┼íia. Vyu┼żitie je v┼íak ot├ízkou regul├ície. Nie je to v├Żlu─Źne z├íle┼żitos┼ą vo─żby ─żud├ş.

V predch├ídzaj├║cej ─Źasti sme ─Źelili mnoh├Żm ot├ízkam t├Żkaj├║cim sa rozhodovania. Cardano bude ma┼ą odpove─Ć aj na to. Cardano bude ma┼ą zabudovan├Ż hlasovac├ş syst├ęm. Spolu s Atala Prysm, decentralizovanou spr├ívou ident├şt, bude jednoduch├ę vytvori┼ą hlasovac├ş syst├ęm v glob├ílnom aj dom├ícom kontexte. Projekt Catalyst je pekn├Żm funguj├║cim pr├şkladom. Zainteresovan├ę strany ADA m├┤┼żu hlasova┼ą o projektoch, ktor├ę bud├║ financovan├ę z projektovej pokladnice Cardano. T├║to my┼ílienku mo┼żno ─żahko replikova┼ą a mo┼żno ju pou┼żi┼ą aj v dom├ícom kontexte. V dom├ícom kontexte to m├┤┼że by┼ą e┼íte lep┼íie, preto┼że hlasovacie pr├íva nemusia by┼ą spojen├ę s dr┼żbou minc├ş, ale so skuto─Źnou identitou. Pr├şpadne by sa mohla vytvori┼ą ak├íko─żvek hierarchia.

Cardano nie je vytvoren├ę so z├ímerom nevyhnutne nahradi┼ą s├║─Źasn├ę ┼ítrukt├║ry. M├┤┼że pom├┤c┼ą zlep┼íi┼ą s├║─Źasn├ę ┼ítrukt├║ry a urobi┼ą ich efekt├şvnej┼í├şmi, transparentnej┼í├şmi, bezpe─Źnej┼í├şmi, spo─żahlivej┼í├şmi, lacnej┼í├şmi, decentralizovanej┼í├şmi at─Ć. Prij├şmanie technol├│gi├ş blockchain bude postupn├Ż proces. Nestane sa tak v jednom okamihu. Je dokonca mo┼żn├ę, ┼że rozvojov├ę krajiny si ju osvoja sk├┤r ako rozvinut├ę krajiny. T├şm, ktor├Ż stoj├ş za spolo─Źnos┼ąou Cardano, m├í strat├ęgiu prijatia pre Afriku. Existuje vysok├í pravdepodobnos┼ą, ┼że sa to podar├ş. Tento pr├şstup je ve─żmi d├┤le┼żit├Ż, preto┼że technol├│giu Cardano bude v celom ┼ít├íte pou┼ż├şva┼ą v├Ą─Ź┼íina ─żud├ş.

Vl├ídy a regula─Źn├ę org├íny m├┤┼żu ma┼ą otvoren├Ż pr├şstup ku kryptomen├ím, ale to neznamen├í, ┼że ich v├Ą─Ź┼íina obyvate─żstva prijme a bude pou┼ż├şva┼ą. Navy┼íe prijatie kryptomien neznamen├í, ┼że vl├ídy nebud├║ potrebn├ę. Zd├í sa, ┼że vl├ídy sa musia akt├şvne podie─ża┼ą na prijat├ş blockchainov├Żch technol├│gi├ş, aby sa zabezpe─Źilo, ┼że ich ─żudia bud├║ pou┼ż├şva┼ą ako prevl├ídaj├║cu a preferovan├║ infra┼ítrukt├║ru. Je pravdepodobn├ę, ┼że centr├ílne banky a vl├ídy si bud├║ chcie┼ą udr┼ża┼ą kontrolu nad menovou a fi┼ík├ílnou politikou napriek tomu, ┼że Cardano sa bude pou┼ż├şva┼ą na vyd├ívanie dom├ícich mien. Cardano je platforma a emitent si m├┤┼że ponecha┼ą kontrolu nad emitovan├Żmi menami. V├Żhodou je, ┼że v bud├║cnosti ju bude mo┼żn├ę ─żahko zmeni┼ą alebo upravi┼ą. Kontrola je nie─Źo, ─Źo m├┤┼że by┼ą v bud├║cnosti viac decentralizovan├ę. M├┤┼że by┼ą potrebn├ę upravi┼ą ├║rokov├ę sadzby a ─żudia na to m├┤┼żu ma┼ą ve─ża n├ízorov. D├┤le┼żitej┼íie v┼íak je, kto bude rozhodova┼ą o sadzb├ích a pr├şpadne o ─Ćal┼í├şch podmienkach s├║visiacich s ├║pravou. Rozhodovanie m├┤┼że ma┼ą v bud├║cnosti mnoho pod├┤b a m├┤┼żu sa v├Żrazne l├ş┼íi┼ą od s├║─Źasnej podoby. Vieme si predstavi┼ą situ├íciu, ┼że kontrola menovej a fi┼ík├ílnej politiky bude rozdelen├í medzi d├┤veryhodn├ę subjekty a hlavn├Żm motorom zmien bude transparentn├ę hlasovanie.

Zhrnutie

Mnoho ─żud├ş si neuvedomuje, ┼że v mnoh├Żch krajin├ích m├┤┼że by┼ą platba za tovar predmetom dane. Platby s├║ teda s├║─Źas┼ąou da┼łovej politiky. Rovnak├í da┼ł sa mus├ş plati┼ą bez oh─żadu na menu a mechanizmus mus├ş fungova┼ą rovnako pre v┼íetk├Żch platite─żov. Platitelia sa o to zvy─Źajne nestaraj├║ a platia len cenu tovaru, ale obchodn├şci sa o to musia stara┼ą. Na┼í┼ąastie to nie je zlo┼żit├Ż technologick├Ż probl├ęm a je mo┼żn├ę plati┼ą kryptomenami. Zda┼łovanie je v s├║vislosti s kryptomenami zlo┼żitej┼íia t├ęma. Ned├í sa poveda┼ą, ┼że by sme sa mohli vyhn├║┼ą zdaneniu len preto, ┼że za─Źneme pou┼ż├şva┼ą kryptomeny. V podstate by to znamenalo, ┼że sa zbav├şme da┼łovej politiky alebo dokonca vl├ídy.

Bola by ┼íkoda, keby kryptomeny zostali len ┼ípekulat├şvnym akt├şvom a platby by boli atrakt├şvne len pre t├Żch, ktor├ş maj├║ v nich ulo┼żen├Ż majetok. Nemie┼íajme finan─Źn├║ slobodu ┼í┼ąastn├Żch jednotlivcov s ├║lohou n├írodn├Żch ekonom├şk a potrebami obyvate─żstva. Ide o dve rozdielne veci. Prijatie volatiln├Żch kryptomien by bolo pravdepodobne na ├║rovni zlata a nemalo by ┼żiadny transforma─Źn├Ż vplyv na vl├ídy. Aj keby bola adopcia vy┼í┼íia, st├íle by tu bola ot├ízka: ─Źo maj├║ vl├ídy robi┼ą s kryptomenami alebo ─Źo maj├║ ─żudia robi┼ą s vl├ídami. Technol├│gia blockchain spolu s inteligentn├Żmi zmluvami a inou decentralizovanou infra┼ítrukt├║rou sa m├┤┼że sta┼ą z├íkladom finan─Źn├ęho sveta. Ver├şme, ┼że s ─Ćal┼í├şmi inov├íciami to bude technologicky mo┼żn├ę a vyu┼żitie bude pre vl├ídy v├Żhodn├ę. ┼át├íty potrebuj├║ ur─Źit├║ formu menovej a fi┼ík├ílnej politiky. M├┤┼żeme diskutova┼ą o ├║rovni decentraliz├ície, rozhodovan├ş at─Ć.

O─Źak├ívame, ┼że s ─Ćal┼í├şm rozvojom blockchainov├Żch technol├│gi├ş m├┤┼żu vl├ídy za─Źa┼ą uva┼żova┼ą o vyu┼żit├ş pre menov├║ a fi┼ík├ílnu politiku. Mohlo by to ma┼ą vplyv na kvalitu vl├íd, ak by sa to implementovalo spr├ívnym sp├┤sobom. O─Źak├ívame, ┼że m├┤┼że trva┼ą desiatky rokov, k├Żm sa to stane realitou a je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą, ako to bude vyzera┼ą. Na druhej strane, v rozvojov├Żch krajin├ích m├┤┼że by┼ą prijatie r├Żchlej┼íie a d├║fame, ┼że Afrika by mohla by┼ą pekn├Żm pr├şkladom. Cardano bude pravdepodobne l├şdrom inov├íci├ş a t├şmy diskutuj├║ so z├ístupcami podnikov, priemyseln├Żch odvetv├ş a vl├íd o nasaden├ş. Neznamen├í to, ┼że Cardano je menej decentralizovan├ę len preto, ┼że ─żudia diskutuj├║ o pou┼ż├şvan├ş. V s├║─Źasnosti existuj├║ ─żudia, ktor├ş s├║ ─Źlenmi vl├íd a zodpovedaj├║ za zmeny vo finan─Źnej infra┼ítrukt├║re na n├írodn├Żch ├║rovniach. To sa z├ízra─Źne nezmen├ş zo d┼ła na de┼ł. V┼żdy to bude o diskusi├ích.


(Nap├şsal cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Building a new economy on Cardano | Cardanians