­č窭čç░ Cardano dok├í┼że rie┼íi┼ą probl├ęmy re├ílneho sveta

Cardano dok├í┼że rie┼íi┼ą probl├ęmy re├ílneho sveta

Technol├│gia blockchain m├┤┼że prinies┼ą finan─Źn├Ż rozvrat, ale bude bezv├Żznamn├í, ak nep├┤jde ruka v ruke so soci├ílnym rozvratom. Spolo─Źnos┼ą je ├║zko prepojen├í so svetom financi├ş a nie je mo┼żn├ę naru┼íi┼ą jedno bez druh├ęho. Pozrime sa na to, ─Źo m├┤┼żeme o─Źak├íva┼ą od kryptomien.

Vo svete existuje nieko─żko v├í┼żnych probl├ęmov, ktor├ę sa daj├║ rie┼íi┼ą a aspo┼ł ─Źiasto─Źne napravi┼ą pomocou technol├│gie blockchain. Bude to ┼ąa┼żk├ę, pomal├ę a ur─Źite potrv├í dlho, k├Żm sa dostavia v├Żsledky. Napriek tomu m├í technol├│gia blockchain s okolitou infra┼ítrukt├║rou potenci├íl skuto─Źne pom├┤c┼ą ─żu─Ćom a ver├şme, ┼że je vysoko pravdepodobn├ę, ┼że vyu┼żijeme ┼íancu zlep┼íi┼ą n├í┼í ┼żivot. Pozrime sa na nieko─żko re├ílnych probl├ęmov a rozve─Ćme, ako m├┤┼że rodiaca sa technol├│gia blockchain pom├┤c┼ą.

Probl├ęmy re├ílneho sveta a ich z├íkladn├í pr├ş─Źina

Ak sa op├Żtate be┼żn├Żch ─żud├ş na ulici po celom svete, ak├ę s├║ najv├Ą─Ź┼íie probl├ęmy, s ktor├Żmi sa denne stret├ívaj├║, vymenuj├║ veci ako napr:

  • N├şzka zodpovednos┼ą vl├ídy za svoju pr├ícu, n├şzka transparentnos┼ą a korupcia.
  • Nedostatok ekonomick├Żch pr├şle┼żitost├ş a nezamestnanos┼ą.
  • Nerovnos┼ą pr├şjmov.
  • Nespravodliv├ę rozdelenie odmien za predaj v├Żrobkov a slu┼żieb.
  • Chudoba.

Toto ur─Źite nie je ├║pln├Ż zoznam probl├ęmov, ktor├Żm ─Źel├şme, ale tieto probl├ęmy s├║ viac ─Źi menej pr├ştomn├ę vo v┼íetk├Żch krajin├ích sveta. Pok├║sme sa n├íjs┼ą hlavn├║ pr├ş─Źinu t├Żchto probl├ęmov. Nebude pre v├ís prekvapen├şm, ┼że zdroj probl├ęmov mo┼żno n├íjs┼ą v soci├ílnej oblasti. Hlavnou pr├ş─Źinou je vlastne chamtivos┼ą. Mnoh├ę rozhodnutia s├║ veden├ę chamtivos┼ąou a t├í je z├íkladnou ─żudskou vlastnos┼ąou. Nechceme tu ┼ípekulova┼ą, ─Źi je to dobr├í alebo zl├í vlastnos┼ą. Chceme len analyzova┼ą v├Żsledky, ktor├ę vid├şme okolo seba. Chamtivos┼ą stoj├ş za t├║┼żbou uchopi┼ą viac moci. Chamtivos┼ą stoj├ş za korupciou, ktor├í umo┼ż┼łuje jednotlivcom presadi┼ą rozhodnutia, ktor├ę s├║ finan─Źne v├Żhodn├ę len pre mal├║ skupinu ─żud├ş. Chamtivos┼ą stoj├ş za t├║┼żbou uchmatn├║┼ą si viac pe┼łaz├ş ako ostatn├ş napriek tomu, ┼że peniaze si nezasl├║┼żia a men┼íiny m├┤┼żu trpie┼ą. Chamtivos┼ą m├┤┼żeme vidie┼ą v┼íade vo v┼íetk├Żch vrstv├ích spolo─Źenskej ┼ítrukt├║ry. M├┤┼żeme vidie┼ą chamtiv├Żch zamestn├ívate─żov, ktor├ş nie s├║ ochotn├ş spravodlivo rozdeli┼ą zisk medzi zamestnancov. M├┤┼żeme vidie┼ą chamtiv├Żch obchodn├şkov, ktor├ş nev├íhaj├║ stanovi┼ą vysok├║ mar┼żu, ak m├┤┼żu. M├┤┼żeme vidie┼ą chamtiv├ę korpor├ície z rozvinut├Żch kraj├şn, ktor├ę dok├í┼żu zneu┼ż├şva┼ą ─żud├ş a zdroje v rozvojov├Żch krajin├ích. Nen├ísytn├ę korpor├ície s├║ ─Źasto tak├ę siln├ę, ┼że sa dok├í┼żu spol─Źi┼ą s vl├ídami a monopolizova┼ą cel├ę odvetvia na ├║kor spotrebite─żov. ─îo je asi najhor┼íie, m├┤┼żeme vidie┼ą chamtiv├Żch ─Źlenov vl├íd, ktor├Żm nez├íle┼ż├ş na ─żu─Ćoch a chc├║ v prvom rade uspokoji┼ą svoje potreby.

─îel├şme syst├ęmov├ęmu probl├ęmu, ktor├Ż je sk├┤r probl├ęmom vlastn├Żm cel├ęmu syst├ęmu, ne┼ż probl├ęmom sp├┤soben├Żm konkr├ętnymi, individu├ílnymi, izolovan├Żmi faktormi. S├║─Źasn├ę probl├ęmy nemo┼żno ch├ípa┼ą izolovane, preto┼że s├║ navz├íjom prepojen├ę a z├ívisl├ę. Za s├║─Źasn├Żmi svetov├Żmi probl├ęmami je dlh├Ż v├Żvoj. V─Ćaka nemu by sme mohli n├íjs┼ą chyby v z├íkonoch a pravidl├ích, v konan├ş ├║radov, v rozhodnutiach politikov, ved├║cich predstavite─żov, bank├írov, zamestn├ívate─żov a na mnoh├Żch ─Ćal┼í├şch miestach. Na┼íli sme hlavn├║ pr├ş─Źinu, ale to neznamen├í, ┼że m├┤┼żeme ─żahko n├íjs┼ą a uplatni┼ą rie┼íenie. Ako technologicky odstr├íni┼ą chamtivos┼ą? Snaha o maximaliz├íciu zisku je leg├ílna. Je leg├ílne lacno nakupova┼ą komodity a pri ich predaji si stanovi┼ą vysok├║ mar┼żu. Je leg├ílne zad├íva┼ą v├Żrobu do lacn├Żch kraj├şn. Je leg├ílne ma┼ą vysok├Ż plat bez oh─żadu na platy ostatn├Żch. Je leg├ílne by┼ą zvolen├Ż a potom nesl├║┼żi┼ą ─żu─Ćom v ich najlep┼íom mo┼żnom z├íujme. Je leg├ílne by┼ą bankou a rozhodova┼ą, komu po┼żi─Źa┼ą peniaze. Je leg├ílne stanovova┼ą vysok├ę dane. Je svoj├şm sp├┤sobom leg├ílne spr├íva┼ą sa chamtivo. M├┤┼żete si myslie┼ą, ┼że to nie je mor├ílne alebo prijate─żn├ę, ale je ┼ąa┼żk├ę to zmeni┼ą. Samozrejme, niektor├Żch chamtiv├Żch jednotlivcov mo┼żno v mnoh├Żch pr├şpadoch potresta┼ą. Napr├şklad ke─Ć niekto ukradne peniaze na ulici alebo sfal┼íuje podpis, m├┤┼że by┼ą prichyten├Ż a pravdepodobne aj ods├║den├Ż. Je pravda, ┼że v niektor├Żch pr├şpadoch m├┤┼żu by┼ą ods├║den├ş a potrestan├ş aj chamtiv├ş politici, bank├íri, zamestn├ívatelia a in├ş. Probl├ęm je v tom, ┼że v mnoh├Żch pr├şpadoch nie.

M├┤┼że blockchain napravi┼ą chamtivos┼ą?

Prevratn├í zmena by mohla zmierni┼ą syst├ęmov├Ż probl├ęm. Syst├ęmov├ę rie┼íenia menia z├íkladn├Ż sp├┤sob fungovania syst├ęmu t├Żm, ┼że menia samotn├║ z├íkladn├║ ┼ítrukt├║ru syst├ęmu. Ako sme u┼ż povedali, chamtivos┼ą je prirodzenou ─żudskou vlastnos┼ąou. M├┤┼że sa zda┼ą, ┼że je ┼ąa┼żk├ę napravi┼ą chamtivos┼ą technologick├Żm sp├┤sobom. Na┼í┼ąastie, chamtivos┼ą nemus├şme rie┼íi┼ą priamo. Nie sme schopn├ş napravi┼ą z├íkladn├║ pr├ş─Źinu syst├ęmov├ęho probl├ęmu, preto┼że nie je mo┼żn├ę zmeni┼ą z├íkladn├ę ─żudsk├ę spr├ívanie. Na┼í┼ąastie na tom nez├íle┼ż├ş. Sta─Ź├ş zmeni┼ą ┼ítrukt├║ru syst├ęmu. Je to mo┼żn├ę, ke─Ć┼że ─żudstvo smeruje k digitaliz├ícii spolo─Źnosti. Internet so v┼íetk├Żmi protokolmi a slu┼żbami, ktor├ę s├║ na nich postaven├ę, s├║ z roka na rok d├┤le┼żitej┼íie. Digitalizovala sa komunik├ícia, nakupovanie, platby, z├íbava, bankov├ę slu┼żby, pr├íca a mnoho ─Ćal┼í├şch vec├ş. Blockchain nie je ni─Ź in├ę ako distribuovan├í sie┼ą. Presnej┼íie povedan├ę, je to ─Ćal┼í├ş sie┼ąov├Ż protokol. Mo┼żno ho vn├şma┼ą ako pokra─Źovanie digitaliz├ície. Medzi s├║─Źasnou sie┼ąovou infra┼ítrukt├║rou a blockchainov├Żmi protokolmi je v┼íak d├┤le┼żit├Ż rozdiel. Siete blockchain sa zameriavaj├║ na decentraliz├íciu. Pr├íve preto maj├║ potenci├íl naru┼íi┼ą s├║─Źasn├Ż digit├ílny svet. V s├║─Źasnosti je spolo─Źnos┼ą prepojen├í s digit├ílnym svetom. Nevid├şme tendenciu odde─żova┼ą tieto svety. Opak je pravdou. M├íme tendenciu k vy┼í┼íej ├║rovni digitaliz├ície. Preto bude ma┼ą digit├ílna infra┼ítrukt├║ra v bud├║cnosti postupne v├Ą─Ź┼í├ş v├Żznam a bude ma┼ą v├Ą─Ź┼í├ş vplyv na spolo─Źnos┼ą. Znamen├í to tie┼ż, ┼że spolo─Źensk├í zmluva bude ├║zko prepojen├í a previazan├í s digit├ílnym svetom.

Vysvetlime si, ─Źo m├íme na mysli pod spolo─Źenskou zmluvou. Te├│ria spolo─Źenskej zmluvy hovor├ş, ┼że ─żudia ┼żij├║ spolu v spolo─Źnosti v s├║lade s dohodou, ktor├í stanovuje mor├ílne a politick├ę pravidl├í spr├ívania. V┼íeobecne sa predpoklad├í, ┼że ak ─żudia ┼żij├║ v s├║lade so spolo─Źenskou zmluvou, potom m├┤┼żu ┼żi┼ą mor├ílne a racion├ílne na z├íklade vlastn├Żch rozhodnut├ş re┼ípektuj├║cich pr├íva ostatn├Żch. Nevyhnutn├Żm predpokladom je, aby spolo─Źensk├║ zmluvu prijala v├Ą─Ź┼íina. V├Ą─Ź┼íina bude prirodzene dodr┼żiava┼ą spolo─Źensk├║ zmluvu, ak je mor├ílna, racion├ílna a pre ┼łu v├Żhodn├í. Spolo─Źensk├í zmluva je v podstate s├║bor pravidiel a podmienok, ktor├ę s├║ bu─Ć explicitn├ę, alebo implicitn├ę. Pr├şkladom explicitnej spolo─Źenskej zmluvy m├┤┼żu by┼ą z├íkony, ktor├ę m├┤┼żu kontrolova┼ą a presadzova┼ą vl├ídy. Implicitn├í spolo─Źensk├í zmluva je o─Źak├ívan├ę spr├ívanie zalo┼żen├ę na mor├ílke, spravodlivosti a zdravom rozume. Vo v┼íeobecnosti nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi je spolo─Źensk├í zmluva explicitn├í alebo implicitn├í. Poskytuje cenn├Ż r├ímec, ktor├Ż n├ím umo┼ż┼łuje ┼żi┼ą v harm├│nii.

Blockchain je mo┼żn├ę vn├şma┼ą ako syst├ęmov├ę rie┼íenie, ktor├ę n├ím umo┼ż┼łuje nanovo definova┼ą, kontrolova┼ą a dokonca aj vykon├íva┼ą spolo─Źensk├║ zmluvu. Ke─Ć sa stane nie─Źo, ─Źo je v rozpore so zdrav├Żm rozumom, mor├ílkou, logikou alebo verejn├Żm prospechom, potom je to miesto, kde m├┤┼że blockchain pom├┤c┼ą. Ak s├║hlas├şte, ┼że spolo─Źensk├í zmluva bola na mnoh├Żch miestach poru┼íen├í a spolo─Źnos┼ą h─żad├í n├ípravu, potom sme pravdepodobne na┼íli technologick├ę rie┼íenie. Decentraliz├ícia je k─ż├║─Źov├Żm atrib├║tom, ktor├Ż zabra┼łuje jednotlivcom poru┼íova┼ą spolo─Źensk├║ zmluvu. Pravidl├í, ktor├ę s├║ definovan├ę v zdrojovom k├│de protokolu blockchain, sa spolu s inteligentn├Żmi zmluvami m├┤┼żu sta┼ą nov├Żm s├║borom pravidiel spolo─Źenskej zmluvy. Ot├ízkou je, ─Źi ─żudia tieto nov├ę pravidl├í prijm├║ a za─Źn├║ ich pou┼ż├şva┼ą.

**Ako m├┤┼że blockchain vyrie┼íi┼ą probl├ęmy re├ílneho sveta?

Je potrebn├ę d├┤verova┼ą spolo─Źenskej zmluve. Blockchain je stroj na vytv├íranie d├┤very. Je mo┼żn├ę d├┤verova┼ą technol├│gii a veri┼ą, ┼że zabr├íni jednotlivcom poru┼íova┼ą spolo─Źensk├║ zmluvu. Technol├│gia blockchain sa tak m├┤┼że sta┼ą nevyhnutnou s├║─Źas┼ąou spolo─Źenskej zmluvy v digit├ílnej ├ęre. Jej prijatie si v┼íak vy┼żiada ur─Źit├Ż ─Źas. V├Ą─Ź┼íina s├║─Źasn├Żch spolo─Źensk├Żch zml├║v sa vyv├şjala mnoho rokov. ─Żudia vo v┼íeobecnosti nemaj├║ d├┤vod prij├şma┼ą nov├ę spolo─Źensk├ę zmluvy, ke─Ć im vyhovuj├║ tie s├║─Źasn├ę. Na druhej strane, ke─Ć ─żudia nie s├║ spokojn├ş alebo potrebuj├║ nejak├║ z├ísadn├║ zmenu, potom bud├║ ur─Źite h─żada┼ą alternat├şvy. Blockchainov├ę siete mo┼żno vn├şma┼ą ako re├ílnu alternat├şvu.

─îo je to digit├ílna soci├ílna zmluva, ktor├í je zakotven├í v blockchaine? Je to zmluva medzi t├şmom a pou┼ż├şvate─żmi projektu blockchain. T├şm definoval s├║bor pravidiel a o─Źak├íva, ┼że tieto pravidl├í bud├║ ─żudia akceptova┼ą. Medzi t├şmom a pou┼ż├şvate─żmi teda existuje soci├ílna zmluva. Zmluva sa nach├ídza v zdrojovom k├│de protokolu. T├şm zost├íva zodpovedn├Ż za udr┼żiavanie pravidiel a za udr┼żiavanie protokolu v chode. ─Żudia o─Źak├ívaj├║, ┼że t├şm pravidl├í nezmen├ş, ak si to nebude ┼żela┼ą v├Ą─Ź┼íina. ─Żudia tie┼ż o─Źak├ívaj├║, ┼że ekonomick├Ż model protokolu je dlhodobo udr┼żate─żn├Ż a t├şm je schopn├Ż udr┼ża┼ą jeho fungovanie. Na rozdiel od s├║─Źasn├Żch soci├ílnych zml├║v s├║ digit├ílne soci├ílne zmluvy z├ívisl├ę od existencie siet├ş. Projekty so siln├Żmi t├şmami bud├║ pravdepodobne d├┤veryhodnej┼íie, preto┼że ─żudia ich bud├║ pova┼żova┼ą za spo─żahlivej┼íie. Projekty s modelom riadenia bud├║ ma┼ą tie┼ż zna─Źn├║ v├Żhodu oproti ostatn├Żm. ─Żudia si musia by┼ą ist├ş, ┼że t├şm nebude meni┼ą pravidl├í pod─ża svojich predst├ív a ┼że v├Ą─Ź┼íina pou┼ż├şvate─żov bude nies┼ą zodpovednos┼ą a zodpoveda┼ą za zmeny. V decentralizovanom prostred├ş existuj├║ vo v┼íeobecnosti tri skupiny ─żud├ş, pokia─ż ide o digit├ílne soci├ílne zmluvy:

  • ─Żudia alebo pou┼ż├şvatelia: T├íto skupina je v ├║lohe prij├şmate─żov zml├║v a m├┤┼że iniciova┼ą ┼żiados┼ą o zmenu alebo ├║pravu pravidiel. T├║to skupinu mo┼żno pova┼żova┼ą za str├í┼żcov pravidiel, preto┼że nikto nie je technicky schopn├Ż zmeni┼ą pravidlo.
  • T├şm: T├şm udr┼żiava zdrojov├Ż k├│d protokolu. T├şm vykon├íva mal├ę zmeny ka┼żd├Ż de┼ł, ale ve─żk├ę zmeny by sa mali robi┼ą len na ┼żiados┼ą v├Ą─Ź┼íiny pou┼ż├şvate─żov alebo z nejak├ęho z├íva┼żn├ęho d├┤vodu. V├Ą─Ź┼íinou len nieko─żko v├Żvoj├írov m├í pr├ívo vytvori┼ą ofici├ílnu verziu klienta.
  • V├Żrobcovia blokov: V├Żrobcovia blokov s├║ v mnoh├Żch pr├şpadoch prev├ídzkovatelia poolov. Rozhoduj├║ o tom, ─Źi bud├║ aktualizova┼ą svoje uzly a prij├şma┼ą nov├ę release verzie klientov. M├┤┼żu teda prij├şma┼ą zmeny, ktor├ę vykonal t├şm. Prev├ídzkovatelia poolu s├║ z├írove┼ł str├í┼żcami pravidiel s ove─ża v├Ą─Ź┼íou mocou ako ─żudia. Kvalita decentraliz├ície okolo v├Żrobcov blokov je teda najkritickej┼íia.

Vysvetlili sme rozdelenie moci v s├║vislosti s defin├şciou digit├ílnych soci├ílnych zml├║v. Teraz je ─Źas pozrie┼ą sa na nieko─żko projektov a zisti┼ą, ─Źi dok├í┼żu rie┼íi┼ą re├ílne probl├ęmy.

Za─Źnime Bitcoinom. Digit├ílna spolo─Źensk├í zmluva je v kryptografickej komunite jasn├í a v┼íeobecne zn├íma. Vyd├í sa len 21 000 000 minc├ş BTC. Polovi─Źn├Żm zn├ş┼żen├şm sa odmeny zn├ş┼żia po pridan├ş 210 000 nov├Żch blokov. Bitcoin m├┤┼że pou┼ż├şva┼ą ka┼żd├Ż bez povolenia. M├┤┼że spolo─Źensk├í zmluva Bitcoinu nie─Źo vyrie┼íi┼ą v re├ílnom svete? Ur─Źite ├íno. Bitcoin je skvel├Ż projekt na uchov├ívanie hodnoty. Pova┼żuje sa za poistku proti nekone─Źn├ęmu tla─Źeniu pe┼łaz├ş. Kto ho ocen├ş? Hlavne bohat├ş ─żudia a investori, ktor├ş zvy─Źajne investuj├║ do zlata, veria, ┼że Bitcoin sa v bud├║cnosti m├┤┼że sta┼ą lep┼íou alternat├şvou zlata. V chudobn├Żch krajin├ích a dokonca ani v z├ípadn├Żch krajin├ích do zlata neinvestuje ve─ża ─żud├ş. Je skvel├ę, ┼że kryptomeny si m├┤┼że k├║pi┼ą takmer ka┼żd├Ż a je to jednoduch┼íie ako kupova┼ą a skladova┼ą zlato. Bitcoin tu teda bude pre pr├şpad, ┼że sa ekonomiky zr├║tia. Na druhej strane, ak by sa tak stalo, transak─Źn├ę poplatky by mohli dosiahnu┼ą ├║rove┼ł, ktor├í by chudobn├Żm ─żu─Ćom zabr├ínila kupova┼ą bitcoiny. Op├Ą┼ą plat├ş, ┼że Bitcoin je u┼żito─Źn├Ż sk├┤r pre bohat┼í├şch ─żud├ş a investorov. M├┤┼że Bitcoin vyrie┼íi┼ą nejak├Ż re├ílny probl├ęm, ktor├Ż sme uviedli vy┼í┼íie? Bola to n├şzka transparentnos┼ą, korupcia, nedostatok ekonomick├Żch pr├şle┼żitost├ş, nerovnos┼ą pr├şjmov, nespravodliv├ę rozde─żovanie odmien a chudoba. V s├║─Źasnosti Bitcoin nie je schopn├Ż vyrie┼íi┼ą tieto probl├ęmy najm├Ą z d├┤vodov n├şzkej ┼ík├ílovate─żnosti a vysokej volatility. V pr├şpade, ┼że by cena bitcoinov v├Żrazne napumpovala, urobilo by to zop├ír ─żud├ş bohat├Żmi. ─Żud├ş, ktor├ş s├║ u┼ż v├Ą─Ź┼íinou dos┼ą bohat├ş. Pomohlo by to len nieko─żk├Żm ─żu─Ćom zo skupiny skor├Żch pou┼ż├şvate─żov. Aj keby sa cena bitcoinov stabilizovala, potom by to ─żu─Ćom ve─żmi nepomohlo. Mohli by len zmeni┼ą s├║─Źasn├║ fiat menu za alternat├şvnu menu. Obmedzen├í ponuka by bola ur─Źite v├Żhodou, ale rozdiel medzi chudobn├Żmi a bohat├Żmi ─żu─Ćmi by bol st├íle svetov├Żm probl├ęmom, rovnako ako n├şzka transparentnos┼ą, korupcia a ─Ćal┼íie probl├ęmy.

Ver├şme, ┼że blockchain m├í potenci├íl vyrie┼íi┼ą alebo aspo┼ł zmen┼íi┼ą niektor├ę z re├ílnych probl├ęmov. Cardano to m├┤┼że dosiahnu┼ą, preto┼że t├şm vyrie┼íil mno┼żstvo naozaj n├íro─Źn├Żch technick├Żch probl├ęmov a vo v├Żvoji bude pokra─Źova┼ą. Jedna vec je celkom jasn├í. Bez vyrie┼íenej ┼ík├ílovate─żnosti nebude re├ílne vyu┼żitie. Ke─Ć verejn├Ż protokol nie je ┼ík├ílovate─żn├Ż, potom poplatky za transakcie m├┤┼żu vzr├ís┼ą 10x alebo dokonca 100x. Transak─Źn├ę poplatky musia zosta┼ą lacn├ę v r├ímci prvej vrstvy, inak je cel├ę rie┼íenie pre v├Ą─Ź┼íinu ─żud├ş nepou┼żite─żn├ę. Je v poriadku, ┼że sa nat├şvne mince pren├í┼íaj├║ do vysoko ┼ík├ílovate─żn├ęho rie┼íenia druhej vrstvy, ale napriek tomu je potrebn├ę, aby bolo mo┼żn├ę mince pren├í┼ía┼ą do prvej vrstvy a mus├ş to by┼ą lacn├ę. Najd├┤le┼żitej┼íia digit├ílna zmluva medzi t├şmom a pou┼ż├şvate─żmi sa t├Żka maxim├ílnej ponuky minc├ş. T├║ dok├í┼że str├í┼żi┼ą len prv├í vrstva, preto┼że bude v┼żdy najbezpe─Źnej┼íou vrstvou. Rie┼íenia druhej vrstvy s├║ ┼ík├ílovate─żn├ę, ale spravidla menej bezpe─Źn├ę a decentralizovan├ę. Vyrie┼íen├í ┼ík├ílovate─żnos┼ą sama o sebe e┼íte ve─żmi nepom├íha pri rie┼íen├ş re├ílnych probl├ęmov. M├┤┼że len vytvori┼ą dostupnej┼íie ├║lo┼żisko hodnoty, a ako sme u┼ż povedali, to pr├şli┼í nepom├íha zlep┼íi┼ą ┼żivot v├Ą─Ź┼íiny ─żud├ş na plan├ęte.

Na rie┼íenie skuto─Źn├Żch probl├ęmov potrebujeme inteligentn├ę zmluvy a infra┼ítrukt├║ru umo┼ż┼łuj├║cu pr├ícu s fyzick├Żm svetom. Maxim├ílna ponuka minc├ş, a je jedno, ─Źi hovor├şme o Bitcoine alebo Cardane, je glob├ílna spolo─Źensk├í zmluva. Je fajn ma┼ą glob├ílnu zmluvu, ale jej vyu┼żitie je obmedzen├ę, pokia─ż ide o pomoc pri rie┼íen├ş lok├ílnych probl├ęmov. Vo v├Ą─Ź┼íine pr├şpadov lok├ílne probl├ęmy s├║visia s poru┼íen├şm spolo─Źenskej zmluvy a poru┼íuj├║ ju jednotlivci. Preto mus├şme h─żada┼ą rie┼íenie, ktor├ę by bolo vhodn├ę pre dan├Ż probl├ęm. Je potrebn├ę definova┼ą nov├ę pravidlo, ktor├ę by sa nedalo tak ─żahko poru┼íi┼ą. Pr├íve to dok├í┼że blockchain spolu s inteligentn├Żmi zmluvami.

N├şzka transparentnos┼ą a korupcia id├║ ruka v ruke. ─îlenovia vl├ídy sa m├┤┼żu ─żahko sta┼ą subjektmi korupcie, preto┼że je ─żahk├ę skry┼ą v├Żsledky ich rozhodnut├ş. Maj├║ na starosti rozhodovanie o bohatstve, ktor├ę patr├ş krajin├ím. Ke─Ć s├║ schopn├ş manipulova┼ą s ├║dajmi v ├║─Źtovn├Żch knih├ích, potom si m├┤┼żu robi┼ą, ─Źo chc├║, na ├║kor ─żud├ş. Blockchain je skvel├Ż n├ístroj na zabezpe─Źenie transparentnosti. Predstavte si, ┼że vybran├ę dane sa transparentne preved├║ na jednu adresu a potom sa prerozdelia ministrom. V┼íetky transakcie, ktor├ę by ministri robili, by boli transparentn├ę. St├íle je tu ve─żk├Ż priestor pre korupciu. Ministri by mohli rad┼íej prideli┼ą nejak├║ transakciu priate─żom a ignorova┼ą lep┼íiu ponuku. St├íle sa to m├┤┼że sta┼ą, ale ─żudia by videli, ko─żko sa na ─Źo vynalo┼żilo a ak├Ż je v├Żsledok. Ministri by nemohli ─żahko ukradn├║┼ą ─Źas┼ą pe┼łaz├ş z verejne dostupnej adresy. Ve─żmi sme to zjednodu┼íili a treba n├íjs┼ą rovnov├íhu medzi s├║krom├şm a transparentnos┼ąou. Napriek tomu ver├şme, ┼że v├Żvoj v tejto oblasti prinesie n├ístroje, ktor├ę to umo┼żnia.

Nedostatok ekonomick├Żch pr├şle┼żitost├ş m├┤┼że aspo┼ł ─Źiasto─Źne vyrie┼íi┼ą aj Cardano. V Afrike je ve─ża talentovan├Żch ─żud├ş, ktor├ş by mohli rozbehn├║┼ą vlastn├Ż biznis. Na za─Źiatok v┼íak nemaj├║ dostatok pe┼łaz├ş. Nemo┼żnos┼ą po┼żi─Źa┼ą si peniaze br├íni talentovan├Żm ─żu─Ćom vytvori┼ą ├║spe┼ín├Ż miestny podnik. T├şto ─żudia ─Źasto nemaj├║ identitu a be┼żn├ę banky im nie s├║ ochotn├ę po┼żi─Źa┼ą peniaze. Pom├┤c┼ą by mohla glob├ílna ├║verov├í platforma, ktor├í by pracovala s digit├ílnou identitou. Atala Prism je projekt, ktor├Ż pracuje s digit├ílnou identitou a ktor├Ż bude prepojen├Ż s Cardanom. Digit├ílna identita je nevyhnutn├Żm predpokladom na prijatie p├┤┼żi─Źky. Ekonomick├ę pr├şle┼żitosti nie s├║ len o po┼żi─Źiavan├ş pe┼łaz├ş. Je to aj o sp├íjan├ş ─żud├ş a vyh├Żban├ş sa zbyto─Źn├Żm sprostredkovate─żom, ktor├ş len ber├║ hodnoty bez toho, aby poskytovali kvalitn├ę slu┼żby. Napr├şklad predaj lok├ílne vypestovan├Żch komod├şt priamo v├Żrobcom tovaru bez sprostredkovate─żov je tie┼ż ve─żmi u┼żito─Źn├í slu┼żba. Decentralizovan├ę komoditn├ę burzy m├┤┼żu v chudobn├Żch krajin├ích ve─żmi pom├┤c┼ą. Pr├şstup na glob├ílny trh je tie┼ż ve─żkou pr├şle┼żitos┼ąou, ktor├║ mnoho ─żud├ş nem├í. Napr├şklad pre jednotlivcov v chudobn├Żch krajin├ích je investovanie do nehnute─żnosti n├íkladn├ę. Ke─Ć bud├║ nehnute─żnosti tokenizovan├ę, bude mo┼żn├ę k├║pi┼ą si ich mal├║ ─Źas┼ą. ─Żudia v chudobn├Żch krajin├ích sa tak m├┤┼żu ─żahko zapoji┼ą do glob├ílneho trhu.

Nerovnos┼ą pr├şjmov je ─Źasto d├┤sledkom nespravodliv├ęho rozdelenia odmeny za pr├ícu a n├şzkej transparentnosti. Zamestnanci musia ─Źasto akceptova┼ą podmienky, ktor├ę mo┼żno pova┼żova┼ą za nespravodliv├ę alebo v├Żhodnej┼íie pre zamestn├ívate─żov ako pre zamestnancov. Blockchain tu m├┤┼że pom├┤c┼ą len vtedy, ak umo┼żn├ş zamestnancom dohodn├║┼ą si alternat├şvne zamestnanie, ktor├ę bude spravodlivej┼íie. V─Ćaka tokeniz├ícii a digit├ílnej identite si vieme predstavi┼ą, ┼że bude mo┼żn├ę zamestn├íva┼ą ─żud├ş na dia─żku. Je to v┼íak pomerne vzdialen├í bud├║cnos┼ą.

Cardano m├┤┼że posilni┼ą postavenie jednotlivcov. Jednotlivci, ktor├ş ─Źelia ┼ąa┼żkostiam, sa ─Źasto spoliehaj├║ na vl├ídy a o─Źak├ívaj├║, ┼że probl├ęmy vyrie┼íia. Cardano m├┤┼że vr├íti┼ą moc do r├║k jednotlivcov a skup├şn. Cardano mo┼żno pova┼żova┼ą za alternat├şvu, ktor├í n├ím umo┼żn├ş definova┼ą nov├ę lok├ílne pravidl├í, sprostredkova┼ą spojenie s cel├Żm svetom a da┼ą ─żu─Ćom nov├ę glob├ílne digit├ílne identity. ─îo je v┼íak nevyhnutn├Żm predpokladom, je schopnos┼ą a ochota ─żud├ş prevzia┼ą zodpovednos┼ą za svoje ┼żivoty.

Jednotlivec a skupiny (ob─Źania, n├írody at─Ć.) s├║ dve odli┼ín├ę entity. Jednotlivci s├║ povinn├ş rie┼íi┼ą v├Żzvy, ktor├Żm ─Źelia, sami, bez o─Źak├ívania pomoci zvonka. Jednotlivci s├║ povinn├ş urobi┼ą to najlep┼íie, ─Źo m├┤┼żu, s t├Żm, ─Źo im bolo dan├ę alebo ─Źo moment├ílne maj├║. Je to v┼íak mo┼żn├ę len do ur─Źitej ├║rovne. V ur─Źitom momente je potrebn├ę spolupracova┼ą s vonkaj┼í├şmi skupinami alebo in├Żmi jednotlivcami. Napr├şklad v pr├şpade ob─Źana v r├ímci ┼ít├ítu m├í ┼ít├ít vo─Źi ob─Źanovi povinnos┼ą vyplni┼ą nedostatok medzi t├Żm, ─Źo mo┼żno od jednotlivcov o─Źak├íva┼ą, ┼że urobia sami, a realitou dostupn├Żch zdrojov. ─îo maj├║ jednotlivci a skupiny spolo─Źn├ę? Obe by mali by┼ą sebesta─Źn├ę, ─Źestn├ę a pracovit├ę. V tomto pr├şpade m├┤┼że Cardano pom├┤c┼ą definova┼ą nov├ę digit├ílne spolo─Źensk├ę zmluvy. Soci├ílne zmluvy s├║ v podstate explicitn├ę alebo implicitn├ę dohody. Technol├│gia inteligentn├Żch zml├║v n├ím umo┼ż┼łuje definova┼ą dohody v digit├ílnej podobe a necha┼ą decentralizovan├║ sie┼ą, aby ich vykon├ívala. To znamen├í, ┼że pravidl├í s├║ nielen definovan├ę, ale sie┼ą m├┤┼że zabezpe─Źi┼ą, aby ich jednotlivci neporu┼íovali. Nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi p├┤jde o kr├ítkodob├║ dohodu medzi dvoma jednotlivcami, alebo o dlhodob├ę dohody pre skupinu ─żud├ş. Cardano sa m├┤┼że sta┼ą ve─żmi siln├Żm n├ístrojom pre ─żud├ş, ktor├ş to potrebuj├║. V r├ímci komunity, banky, spolo─Źnosti, ob─Źanov sa d├í definova┼ą, ─Źo znamen├í nie─Źo vlastni┼ą, s nie─Ź├şm s├║hlasi┼ą alebo dokonca nie─Źo robi┼ą.

Záver

Technol├│gia blockchain bude ├║spe┼ín├í len vtedy, ak bude rie┼íi┼ą probl├ęmy re├ílneho sveta. Bude to dlh├í cesta a technol├│gia mus├ş dozrie┼ą, aby bola schopn├í dosiahnu┼ą cie─ż. D├í sa o─Źak├íva┼ą, ┼że r├┤zne projekty blockchainu rie┼íia r├┤zne probl├ęmy. Ver├şme, ┼że Cardano pom├┤┼że v┼íetk├Żm ─żu─Ćom, ktor├ş to najviac potrebuj├║. Prinajmen┼íom je to kone─Źn├Ż cie─ż projektu a t├şm sa ho bude sna┼żi┼ą splni┼ą.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Cardano is able to solve the real-world problems | Cardanians