­č窭čç░ Metad├íta v transakci├ích Cardana

Metadáta v transakciách Cardana

Cardano m├í by┼ą soci├ílnym a finan─Źn├Żm opera─Źn├Żm syst├ęmom. Ako tak├Ż mus├ş by┼ą viac ne┼ż len transak─Źn├í sie┼ą na blockchaine. Mus├ş sa da┼ą ─żahko roz┼í├şri┼ą z├íkladn├Ż koncept a prida┼ą nov├ę funkcie. Metad├íta transakci├ş to umo┼żnia.

Ka┼żd├í transakcia m├í kontext

Prv├í gener├ícia blockchainov dok├í┼że uklada┼ą transakcie. Ka┼żd├í transakcia v podstate hovor├ş, ko─żko minc├ş bolo prenesen├Żch z adresy A na adresu B a kedy to bolo. Neexistuje ┼żiadny kontext, ktor├Ż by o transakci├ích hovoril nie─Źo viac. Nikto nevie, kto vlastn├ş adresy, d├┤vod, pre─Źo boli transakcie odoslan├ę, a ─Źi bolo v┼íetko v poriadku, pokia─ż ide o interakciu protistr├ín. Kontext poznaj├║ len ├║─Źastn├şci transakcie.

Od transak─Źnej siete by ste asi viac neo─Źak├ívali. PayPal rob├ş v podstate rovnak├║ pr├ícu. Len prev├ídza peniaze z adresy bankov├ęho ├║─Źtu na adresu bankov├ęho ├║─Źtu a nezauj├şma sa o kontext. Rozdiel je v tom, ┼że tretie strany poznaj├║ ├║─Źastn├şkov, ale princ├şp je podobn├Ż.

─Żudia m├┤┼żu vyu┼ż├şva┼ą tradi─Źn├ę finan─Źn├ę slu┼żby tret├şch str├ín pod podmienkou, ┼że im d├┤veruj├║. Ak si chc├║ k├║pi┼ą veci na Amazone, jednoducho po┼íl├║ peniaze a dostan├║ objednan├ę tovary. Ak sa chc├║ poisti┼ą, jednoducho po┼íl├║ peniaze pois┼ąovni a bud├║ poisten├ş. Ak si chc├║ po┼żi─Źa┼ą peniaze, jednoducho po┼żiadaj├║ banku, daj├║ nie─Źo do z├íbezpeky a pravidelne spl├ícaj├║ ├║ver. Ka┼żd├í finan─Źn├í interakcia si vy┼żaduje odosielanie transakci├ş. Medzi stranami sa uzatv├íraj├║ extern├ę dohody a v d├┤sledku toho sa posielaj├║ transakcie. Kontexty transakci├ş poznaj├║ len strany, ktor├ę dohody uzavreli.

Tradi─Źn├ę bankov├ę transakcie s├║ schopn├ę nies┼ą niektor├ę dodato─Źn├ę inform├ície, ktor├ę ┼ípecifikuj├║ ich kontext. Napr├şklad pr├şjemca transakcie m├┤┼że po┼żiada┼ą odosielate─ża, aby do nej vlo┼żil nejak├ę ─Ź├şslo. Toto ─Ź├şslo sl├║┼żi pr├şjemcovi na pochopenie kontextu a spr├ívne spracovanie odosielania pe┼łaz├ş. ─î├şslo m├┤┼że s├║visie┼ą napr├şklad s ID dohody medzi stranami. Je to d├┤le┼żit├ę? Ur─Źite. Ke─Ć do banky pr├şdu aud├ştori, m├┤┼żu chcie┼ą pochopi┼ą v┼íetky transakcie, ktor├ę banka prijala. Mus├ş sa da┼ą ─żahko vysvetli┼ą, pre─Źo a od koho bola dan├í transakcia prijat├í. V niektor├Żch pr├şpadoch s├║ s├║vislosti transakci├ş vn├║tri transakci├ş nevyhnutnos┼ąou. Kontext transakci├ş m├┤┼że by┼ą u┼żito─Źn├Ż medzi priate─żmi alebo obchodn├Żmi partnermi. Ak chc├║ do transakcie vlo┼żi┼ą nejak├ę inform├ície, m├┤┼żu tak ─żahko urobi┼ą. M├┤┼że to by┼ą aj kus textu.

Vlo┼żi┼ą kontextov├ę inform├ície do tradi─Źn├Żch transakci├ş je v skuto─Źnosti ve─żmi jednoduch├ę. Ak je kontext transakcie u┼żito─Źn├Ż v tradi─Źnom finan─Źnom svete, potom by bol u┼żito─Źn├Ż aj v blockchainov├Żch transakci├ích. Okrem toho mus├ş by┼ą pre pou┼ż├şvate─żov jednoduch├ę vklada┼ą kontext prostredn├şctvom blockchainov├Żch pe┼ła┼żeniek.

Vedie┼ą pracova┼ą s transak─Źn├Żmi kontextmi bude d├┤le┼żitej┼íie, ke─Ć ─żudia za─Źn├║ budova┼ą decentralizovan├ę spolo─Źnosti a banky. Teraz to tak nie je, ke─Ć┼że ─żudia v├Ą─Ź┼íinou dr┼żia kryptomeny alebo posielaj├║ mince priate─żom ─Źi na burzy. Ke─Ć budeme chcie┼ą budova┼ą decentralizovan├ę finan─Źn├ę slu┼żby, potom budeme musie┼ą pracova┼ą s kontextom. V podstate sa chceme vyhn├║┼ą d├┤verovaniu tret├şm stran├ím a vlo┼żi┼ą d├┤veru do decentralizovan├Żch technol├│gi├ş. Na to mus├ş by┼ą Cardano technologicky dobre vyzbrojen├ę, aby mohlo poskytova┼ą dobr├ę decentralizovan├ę slu┼żby.

─îo s├║ to metad├íta transakci├ş?

Metad├íta s├║ digit├ílne inform├ície, ktor├ę m├┤┼że odosielate─ż vlo┼żi┼ą do transakcie Cardano. Metad├íta sa ulo┼żia do blockchainu spolu s transakciou. Ka┼żd├Ż m├┤┼że ─żahko n├íjs┼ą ak├║ko─żvek transakciu ulo┼żen├║ v blockchaine Cardano, tak┼że ka┼żd├Ż m├┤┼że vidie┼ą aj metad├íta.

Je d├┤le┼żit├ę spomen├║┼ą, ┼że tieto inform├ície bud├║ nemenn├ę rovnako ako samotn├í transakcia. Okrem toho m├┤┼że transakciu podp├şsa┼ą s├║kromn├Żm k─ż├║─Źom len odosielate─ż, tak┼że ide v podstate o d├┤kaz, ┼że odosielate─ż vlo┼żil kontext do transakcie.

Metad├ítami m├┤┼że by┼ą ─Źoko─żvek, ─Źo odosielate─ż a/alebo pr├şjemca pova┼żuje za zmyslupln├ę. M├┤┼że to by┼ą text, ┼ípecifick├Ż ┼ítrukt├║rovan├Ż text, ─Ź├şslo, hash, ich kombin├ícia at─Ć. Ak m├í kontext metad├ít zosta┼ą utajen├Ż, potom je zodpovednos┼ąou odosielate─ża, aby ho za┼íifroval.

Metad├íta m├┤┼żu ma┼ą v r├ímci jednej transakcie maxim├ílne 16 kB. Do blockchainu teda nemo┼żno ulo┼żi┼ą film. 1 znak m├┤┼że by┼ą reprezentovan├Ż 1 bajtom, tak┼że mo┼żno poveda┼ą, ┼że m├┤┼żete vlo┼żi┼ą 16K znakov. Pre va┼íu predstavu, ┼ítandardn├í strana A4, nap├şsan├í 12-14 znakmi, m├í pribli┼żne 1800 znakov. Do blockchainu Cardano by ste mohli ulo┼żi┼ą biely papier Bitcoinu v ─Źitate─żnej podobe.

Potrebovali by ste ulo┼żi┼ą viac ├║dajov a ma┼ą d├┤kaz, ┼że obsah nikto nezmenil? Napr├şklad by ste chceli ulo┼żi┼ą v┼íetky vedeck├ę ┼ít├║die, ktor├ę uverejnil t├şm IOG. Ide pribli┼żne o 50 dokumentov. Ka┼żd├Ż dokument m├┤┼że ma┼ą desiatky str├ín. Je mo┼żn├ę ulo┼żi┼ą ich v jednej transakcii? Nie, ale be┼żnou praxou je vytvori┼ą digit├ílny odtla─Źok (hash) a ulo┼żi┼ą ho namiesto p├┤vodn├ęho textu. Text sa potom ulo┼ż├ş externe. Digit├ílny odtla─Źok sa d├í nesk├┤r pou┼żi┼ą na overenie, ┼że ─Ź├şta─Źka m├í text, ktor├Ż nebol zmenen├Ż. In├Żmi slovami, ┼że ide o p├┤vodn├║ podobu dokumentu. Digit├ílny odtla─Źok je v skuto─Źnosti ve─żmi kr├ítky, tak┼że je mo┼żn├ę urobi┼ą jeden pre ka┼żd├Ż papier a ulo┼żi┼ą v┼íetky v r├ímci jednej transakcie.

Ko─żko to stoj├ş?

Vlo┼żenie metad├ít do transakcie a ich ulo┼żenie nie─Źo stoj├ş. Transakcia je v├Ą─Ź┼íia, tak┼że spotrebuje viac zdrojov. Preto mus├ş odosielate─ż zaplati┼ą vy┼í┼í├ş poplatok, ke─Ć sa metad├íta vkladaj├║ do transakcie. Minim├ílny poplatok za vlo┼żenie metad├ít je Ôé│0,155381. Poplatok by mal zabr├íni┼ą zneu┼ż├şvaniu funkcie spamermi, ktor├ş by mohli sie┼ą spamova┼ą. Okrem toho existuje minim├ílny poplatok za ulo┼żenie ├║dajov v re┼ąazci. Je stanoven├í na Ôé│0,000043946 za bajt.

V├Żpo─Źet poplatku je pomerne jednoduch├Ż a m├┤┼żete pou┼żi┼ą nasleduj├║ci vzorec:

A+(B├ŚC)=X

P├şsmeno A znamen├í fixn├Ż poplatok za vlo┼żenie metad├ít. Je to Ôé│0,155381. P├şsmeno B znamen├í cenu za ulo┼żenie jedn├ęho bajtu a je Ôé│0,000043946. C znamen├í po─Źet vlo┼żen├Żch Bajtov. X znamen├í celkov├Ż poplatok za vlo┼żenie metad├ít.

Ak v├ís teda pr├şjemca po┼żiada o vlo┼żenie ID ÔÇť4578125478ÔÇŁ do transakcie, zaplat├şte:

Ôé│0.155381 +(Ôé│0.000043946 ├Ś 10) = Ôé│0,15582046.

Ako sa daj├║ pou┼żi┼ą meta├║daje?

Potenci├íl metad├ít je obrovsk├Ż a otv├íra mno┼żstvo n├ístrojov. Niekto by mohol namieta┼ą, ┼że adresy ├║─Źastn├şkov a ID transakcie by mohli sta─Źi┼ą a nepotrebujeme viac inform├íci├ş. My si to nemysl├şme. Napr├şklad spojenie medzi adresou a vlastn├şkom v blockchaine nemus├ş by┼ą dostato─Źn├ę na identifik├íciu odosielate─ża. Pr├şjemca m├┤┼że vygenerova┼ą adresu odosielate─ża a pozn├í kontext. Ale ─Źo ak bude existova┼ą viac transakci├ş pre viac nez├ívisl├Żch pr├şjemcov. ─îo ak by sme chceli vytvori┼ą d├┤veryhodn├║ hist├│riu transakci├ş odosielate─ża? Odosielate─ż m├┤┼że chcie┼ą pou┼ż├şva┼ą viac pe┼ła┼żeniek, ako teda dok├íza┼ą, ┼że v┼íetky transakcie odoslal jeden odosielate─ż? K─ż├║─Źom je kontext transakci├ş. Mohlo by by┼ą jednoduch├ę pou┼żi┼ą extern├║ decentralizovan├║ (alebo centralizovan├║) spr├ívu ident├şt a do transakci├ş vlo┼żi┼ą jedine─Źn├ę ID odosielate─ża. Jedine─Źn├ę ID spojen├ę s odosielate─żom m├┤┼że poskytn├║┼ą len odosielate─ż, ktor├Ż vlastn├ş s├║kromn├Ż k─ż├║─Ź identity. Takto by bolo mo┼żn├ę identifikova┼ą v┼íetky transakcie odosielate─ża. V┼íimnite si, ┼że s├║kromie by mohlo zosta┼ą v ruk├ích odosielate─ża. Odosielate─ż je schopn├Ż dok├íza┼ą, ┼że odoslal ve─ża transakci├ş. Je to u┼żito─Źn├ę? Z├ívis├ş to od kontextu. Ak chcete z├şska┼ą decentralizovan├║ p├┤┼żi─Źku, potom m├┤┼że by┼ą u┼żito─Źn├ę dok├íza┼ą, ┼że ste v minulosti nejak├║ splatili alebo pravidelne plat├şte za elektrinu.

Metad├íta nemusia nevyhnutne s├║visie┼ą so samotnou transakciou. Transakcie m├┤┼żu by┼ą pou┼żit├ę ako nosite─ż inform├íci├ş a sp├┤sob, ako ich ulo┼żi┼ą do blockchainu. In├Żmi slovami, nez├íle┼ż├ş na tom, kto komu transakciu posiela. Odosielatelia m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą svoje vlastn├ę adresy. Ulo┼żen├ę inform├ície maj├║ rovnak├ę vlastnosti ako be┼żn├í transakcia. Je nemenn├í, verejne dostupn├í a overite─żn├í. ─îas ulo┼żenia inform├ície a identitu odosielate─ża (ak nie je kompromitovan├Ż s├║kromn├Ż k─ż├║─Ź) nemo┼żno zmeni┼ą.

T├║to vlastnos┼ą m├┤┼żu vyu┼żi┼ą strany, ktor├ę potrebuj├║ vyda┼ą digit├ílny d├┤kaz o tom, ┼że niekto z├şskal nejak├Ż certifik├ít alebo diplom. Tieto inform├ície m├┤┼żu by┼ą ulo┼żen├ę v blockchaine. Ka┼żd├Ż ju m├┤┼że n├íjs┼ą a overi┼ą si, ┼że ju vydal o─Źak├ívan├Ż vydavate─ż. Vlastn├şk certifik├ítu m├┤┼że ─żahko uk├íza┼ą inform├íciu v blockchaine a dok├íza┼ą ju ostatn├Żm. Nie je potrebn├ę pou┼ż├şva┼ą papierov├ę certifik├íty a diplomy, ktor├ę sa daj├║ ─żahko sfal┼íova┼ą. Pou┼ż├şvanie blockchainu je ove─ża bezpe─Źnej┼íie, d├┤veryhodnej┼íie a m├┤┼że by┼ą lacnej┼íie.

T├íto funkcia je ve─żmi u┼żito─Źn├í aj vtedy, ke─Ć potrebujete dok├íza┼ą, ┼że nie─Źo existovalo v danom ─Źase v minulosti. M├┤┼że to by┼ą zmluva, digit├ílne ├║daje alebo ─Źoko─żvek in├ę. Nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi je ulo┼żen├Ż p├┤vodn├Ż obsah alebo jeho hash. Ak je ulo┼żen├í dohoda vr├ítane digit├ílnych podpisov, nikto nem├┤┼że poprie┼ą jej existenciu. Ak nie─Źo vymysl├şte alebo m├íte nejak├ę tajomstvo, m├┤┼żete vytvori┼ą hash dokumentu a ulo┼żi┼ą ho do blockchainu. Nesk├┤r m├┤┼żete dok├íza┼ą, ┼że ste ho v minulosti poznali.

Záver

V├Żvoj├íri aplik├íci├ş m├┤┼żu vyu┼żi┼ą kryptografiu a spoji┼ą ju s decentralizovan├Żmi slu┼żbami a nemenn├Żm blockchainom. T├íto kombin├ícia je ve─żmi siln├í. Metad├íta m├┤┼żu vyu┼ż├şva┼ą aj inteligentn├ę kontrakty a Atala Prism (decentralizovan├í spr├íva ident├şt). T├şm IOG poskytuje stavebn├ę kamene a je vlastne na v├Żvoj├íroch, aby vytvorili decentralizovan├ę slu┼żby a nov├ę funkcie.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Metadata in Cardano transactions