­č窭čç░ Pochopenie stakingu v Cardane

Pochopenie stakingu v Cardane

V roku 2022 osl├ívi Cardano 2 roky od spustenia Proof-of-Stake. Staking si z├şskal pozornos┼ą od sam├ęho za─Źiatku. V ─Źase p├şsania tohto ─Źl├ínku je zaregistrovan├Żch viac ako 3 100 poolov a viac ako 1,1 mili├│na stakerov. Budeme diskutova┼ą o v├Żzname stakingu z poh─żadu pou┼ż├şvate─żov. Chceme v├ím pon├║knu┼ą r├┤zne uhly poh─żadu na staking a jeho ┼íir┼í├ş v├Żznam pre spolo─Źnos┼ą.

TLDR

  • HODL je v podstate pojem spojen├Ż s investi─Źn├Żm poradenstvom. N├íkup kryptomien je podobn├Ż n├íkupu akci├ş.
  • D├┤vody dr┼żby kryptomien sa takmer ur─Źite bud├║ meni┼ą. Ak sa bitcoiny stan├║ peniazmi, ─żudia bud├║ h─żada┼ą in├ę mo┼żnosti investovania a pas├şvneho pr├şjmu.
  • Bitcoiny negeneruj├║ pas├şvny pr├şjem, neexistuje ┼żiadny pe┼ła┼żn├Ż tok. Cardano m├┤┼że dr┼żite─żov ADA odme┼łova┼ą pravidelne ka┼żd├Żch 5 dn├ş. Staking je siln├Żm ekonomick├Żm stimulom na dr┼żanie minc├ş ADA.
  • Zlat├ę pr├║ty nie s├║ z├ívisl├ę od ┼ąa┼żobnej spolo─Źnosti. Mince bud├║ v┼żdy z├ívisl├ę od funguj├║cich blockchainov├Żch siet├ş. Dr┼żanie kryptomien je pomerne n├íro─Źn├Ż proces, preto┼że si vy┼żaduje pozornos┼ą a hlbok├ę pochopenie technol├│gi├ş.
  • ┼Ąa┼żba bitcoinov je exkluz├şvny biznis pre nieko─żko podnikate─żov. St├ívkovanie je vysoko inkluz├şvne. Pre ─żud├ş bude v┼żdy jednoduch┼íie a menej riskantn├ę k├║pi┼ą si mince ADA ako kupova┼ą ASIC minery a plati┼ą za energiu.
  • Staking je mechanizmus, ktor├Ż vracia moc do r├║k ─żud├ş a je v s├║lade so z├ísadami decentraliz├ície. Majitelia minc├ş ADA s├║ vlastn├şkmi spolo─Źnosti Cardano.
  • Slu┼żby DeFi roz┼íiruj├║ mo┼żnosti pou┼ż├şvania minc├ş ADA bez potreby d├┤verova┼ą tret├şm stran├ím.
  • Greed pomohol t├şmu IOG vytvori┼ą vhodn├Ż ekonomick├Ż model na zaistenie bezpe─Źnosti a decentraliz├ície siete Cardano.
  • ─î├şm viac bud├║ ─żudia chamtiv├ş, t├Żm decentralizovanej┼íia bude sie┼ą Cardano. Na z├íklade decentraliz├ície a prostredn├şctvom inov├íci├ş m├┤┼żeme vybudova┼ą slu┼żby bez d├┤very.
  • Decentraliz├ícia nie je len o konsenze siete, ale o mo┼żnosti vybudova┼ą univerz├ílnu a slobodn├║ infra┼ítrukt├║ru.
  • Staking nie je len o chamtivosti v zmysle t├║┼żby po odmene, ale aj o udr┼żan├ş decentraliz├ície, a t├Żm aj o udr┼żan├ş rovnov├íhy syst├ęmu.

Pre─Źo ─żudia HODLuj├║

Hlavn├Żm d├┤vodom, pre─Źo ─żudia kupuj├║ kryptomeny, je ich rast├║ca hodnota. Nesk├┤r sa niektor├ş z nich za─Źn├║ zauj├şma┼ą o ich filozofiu a poslanie. Niektor├ş ich za─Źn├║ pou┼ż├şva┼ą v re├ílnom ┼żivote. Kryptomeny s├║ v podobnej f├íze, v akej bol internet v 90. rokoch. Trhy poh├í┼ła viera v technol├│gie a ┼ípekul├ície. Technol├│gia blockchain bude pomaly dozrieva┼ą. Drviv├í v├Ą─Ź┼íina projektov upadne do zabudnutia. Pre┼żije len mal├Ż po─Źet blockchainov├Żch projektov.

HODL je strat├ęgia, pri ktorej ─żudia dr┼żia mince a ─Źakaj├║ na vy┼í┼íiu hodnotu. HODL je v podstate term├şn spojen├Ż s investi─Źn├Żm poradenstvom. ─Żudia si musia k├║pi┼ą mince vybran├ęho projektu, ─Źo je podobn├ę n├íkupu akci├ş. Potom po predch├ídzaj├║cich sk├║senostiach o─Źak├ívaj├║ rozpr├ívkov├Ż rast hodnoty. Op├Ą┼ą podobne ako pri akci├ích, ale ove─ża r├Żchlej┼íie. Rast v┼íak v ┼żiadnom pr├şpade nie je zaru─Źen├Ż.

Je d├┤le┼żit├ę si uvedomi┼ą, ┼że ka┼żd├Ż rast m├í svoj strop. Ni─Ź nebude r├ís┼ą donekone─Źna. ─Żudia by si mali uvedomi┼ą, ┼że sa pravdepodobne nedo─Źkaj├║ tis├şcn├ísobn├ęho zhodnotenia. Bitcoin to dosiahol, preto┼że jeho hodnota za─Ź├şnala doslova na nule. Mo┼żno sa to podar├ş in├ęmu projektu. Bitcoin m├í pomerne vysok├║ trhov├║ kapitaliz├íciu, tak┼że ─żudia m├┤┼żu o─Źak├íva┼ą desa┼ąn├ísobn├ę zhodnotenie za pomerne dlh├ę obdobie. Netr├║fame si odhadn├║┼ą, kam a┼ż m├┤┼że kapitaliz├ícia r├┤znych projektov nar├ís┼ą. Ist├ę v┼íak je, ┼że po pr├şpadnom po─Źiato─Źnom r├Żchlom raste d├┤jde k spomaleniu.

Ke─Ć sa rast Bitcoinu spomal├ş, bude sa skuto─Źne spr├íva┼ą ako zlato. Jeho hodnota sa za 10 rokov posunie o nieko─żko percent. ┼Ąa┼żko poveda┼ą, ─Źi sa toho na┼ía gener├ícia do─Źk├í, ale stabiliz├ícia hodnoty je jednou z mo┼żnost├ş, ktor├ę n├ím komunita predklad├í. Stabiln├í hodnota umo┼żn├ş, aby sa mince kryptomien pou┼ż├şvali ako platidlo, preto┼że sa v├Żrazne zn├ş┼żi riziko spojen├ę s vysokou volatilitou. Bu─Ćte opatrn├ş. M├┤┼że sa sta┼ą, ┼że hodnota bitcoinov za─Źne klesa┼ą, preto┼że sa stane popul├írnym nie─Źo in├ę. To nikto nevie.

Je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą, ─Źi sa s├║─Źasn├ę kryptomeny bud├║ pou┼ż├şva┼ą na ka┼żdodenn├ę platenie v obchode. D├í sa o─Źak├íva┼ą, ┼że d├┤vody dr┼żby kryptomien sa takmer ur─Źite zmenia. Moment├ílne ide najm├Ą o ┼ípekul├ície. Ke─Ć sa hodnota stabilizuje a ┼ípekul├ície na vy┼í┼íie zhodnotenie prestan├║ by┼ą zauj├şmav├ę, zmen├ş sa aj ┼ítrukt├║ra ─żud├ş, ktor├ş mince dr┼żia. D├┤vody s├║ jednoduch├ę. ─Żudia bud├║ chcie┼ą na─Ćalej ┼ípekulova┼ą. Rovnak├Ż d├┤vod, pre ktor├Ż ─żudia dr┼żia kryptomeny dnes, ich bude n├║ti┼ą h─żada┼ą nie─Źo nov├ę. Dokonca ich to bude n├║ti┼ą vymyslie┼ą nie─Źo nov├ę. Tento cyklus je prirodzen├Ż a vypl├Żva z na┼íej prirodzenej povahy inovova┼ą a zlep┼íova┼ą. Inov├ície sa bud├║ dia┼ą aj v oblasti digit├ílnych pe┼łaz├ş a nikto na svete v├ím nem├┤┼że poveda┼ą, ktor├Żm smerom sa bud├║ ubera┼ą.

Prijmime my┼ílienku, ┼że svet ovl├ídnu kryptomeny a ich nemenn├í menov├í politika. Nemenn├í menov├í politika umo┼żn├ş vytv├íra┼ą peniaze, ktor├ę nestratia hodnotu. Tak├í je te├│ria. Ani ekon├│movia nemaj├║ ├║plne jasno v tom, ┼że je mo┼żn├ę vybudova┼ą funguj├║cu ekonomiku na peniazoch s obmedzen├Żm po─Źtom digit├ílnych minc├ş. Tak├íto ekonomika by nemusela pre┼żi┼ą v├í┼żne kr├şzy a mohla by vies┼ą k ob─Źianskym nepokojom. V USA sa upustilo od zlat├ęho ┼ítandardu s cie─żom stimulova┼ą ekonomiku.

Ako v├Żhoda sa jav├ş, ┼że funkcia uchov├ívate─ża hodnoty a prostriedku v├Żmeny je oddelen├í, preto┼że v pr├şpade kr├şzy si ─żudia m├┤┼żu k├║pi┼ą in├ę akt├şvum a na─Ćalej pou┼ż├şva┼ą peniaze. Ak by peniaze plnili funkciu uchov├ívate─ża hodnoty a neexistovala by alternat├şva, ─żudia by neboli ochotn├ş m├ş┼ła┼ą a ekonomika by ├║plne uviazla. S├║─Źasn├Ż finan─Źn├Ż syst├ęm je vhodn├Ż na rie┼íenie kr├şz, ale politici ho zneu┼ż├şvaj├║. M├┤┼że vies┼ą k vysokej infl├ícii, ktor├í m├í tendenciu znev├Żhod┼łova┼ą v├Ą─Ź┼íinu obyvate─żstva. Ur─Źite je dobr├ę h─żada┼ą rie┼íenia tohto probl├ęmu a koncept decentraliz├ície m├┤┼że zohra┼ą d├┤le┼żit├║ ├║lohu. S─żubn├Ż je najm├Ą v├Żvoj algoritmick├Żch stabiln├Żch minc├ş.

Pod─ża n├í┼ího n├ízoru, aj ke─Ć pe┼ła┼żn├ę politiky zalo┼żen├ę na decentralizovan├Żch technol├│gi├ích nahradia s├║─Źasn├ę peniaze, ─żudia bud├║ na─Ćalej vyh─żad├íva┼ą invest├şcie a pas├şvne pr├şjmy.

Bitcoin negeneruje pas├şvny pr├şjem. Spr├íva sa presne tak ako zlato. Zlato v s├║─Źasnosti celosvetovo vlastn├ş len nie─Źo vy┼íe 10 % popul├ície. To nie je ve─ża a n├íjs┼ą vysvetlenie nie je ┼ąa┼żk├ę. V├Ą─Ź┼íina popul├ície zlato nepotrebuje. Peniaze v├Ą─Ź┼íinou pou┼ż├şvaj├║ ako ├║lo┼żisko hodnoty. T├ş m├║drej┼í├ş investuj├║. Mnoh├ş chudobn├ş ─żudia na na┼íej plan├ęte nemaj├║ z ─Źoho spori┼ą a ┼żij├║ od v├Żplaty k v├Żplate.

Ak je infl├ícia n├şzka a rast miezd kop├şruje jej trend, ─żudia nemaj├║ d├┤vod uva┼żova┼ą o ├║lo┼żisku hodnoty. V postpandemick├Żch ─Źasoch je infl├ícia vysok├í. ─Żudia to vedia, ale napriek tomu sa do n├íkupu zlata nehrn├║. Sk├┤r sa obzeraj├║ po zauj├şmav├Żch invest├şci├ích vr├ítane kryptomien. A ├íno, m├┤┼żu veri┼ą, ┼że kryptomeny sa m├┤┼żu sta┼ą uchov├ívate─żmi hodnoty.

Kryptomeny m├┤┼żu generova┼ą pas├şvny pr├şjem. Cardano vyu┼ż├şva konsenzus Proof-of-Stake (PoS), ktor├Ż umo┼ż┼łuje ─żu─Ćom z├şska┼ą odmenu ka┼żd├Żch 5 dn├ş. T├íto odmena predstavuje pribli┼żne 5 % ro─Źne z celkov├ęho mno┼żstva dr┼żan├Żch minc├ş ADA. To je rozhodne viac, ako v├ím pon├║kaj├║ banky na sporiacom ├║─Źte. Hovor├şme o po─Źte minc├ş ADA, nie o ich trhovej hodnote. Trhov├║ hodnotu minc├ş ADA je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą a pravdepodobne sa zhodneme na tom, ┼że sk├┤r porastie. Nie je to v┼íak zaru─Źen├ę.

─Żudia m├┤┼żu dr┼ża┼ą mince ADA (alebo mince in├ęho projektu PoS) a za odmenu z├şska┼ą nov├ę mince. Ak odr├ítame prepo─Źet hodnoty minc├ş na trhov├║ hodnotu vyjadren├║ v dol├íroch, po roku dr┼żania 1 BTC mince m├íte st├íle len 1 BTC mincu. Ak budete jeden rok dr┼ża┼ą 50 000 minc├ş ADA, budete ma┼ą 50 000 + pribli┼żne 2 700 nov├Żch minc├ş ADA.

Po─Ćme teraz ┼ípekulova┼ą. Ak by bola hodnota kryptomien stabiln├í po cel├Ż rok, na dr┼żbe Bitcoinu by ste nezarobili. Ak by hodnota ADA bola 2 dol├íre, ako odmenu by ste dostali 5 400 dol├írov.

Pri investovan├ş hr├í d├┤le┼żit├║ ├║lohu ─Źas. Zlo┼żen├ę ├║ro─Źenie rob├ş doslova z├ízraky. Cardano automaticky vyu┼ż├şva odmeny, ktor├ę z├şskate za delegovanie do fondu. Po─Źas sn├şmky medzi epochami sa pou┼ż├şvaj├║ v┼íetky mince ADA vo va┼íej pe┼ła┼żenke. V ka┼żdej epoche sa teda automaticky deleguje ─Źoraz v├Ą─Ź┼í├ş po─Źet minc├ş ADA, ktor├ę sa pou┼ż├şvaj├║ na v├Żpo─Źet odmien.

Ak sa vr├ítime k n├í┼ímu pr├şkladu, ak dr┼ż├şte a vklad├íte 50 000 minc├ş ADA po─Źas 10 rokov, m├┤┼żete z├şska┼ą v priemere 35 000 minc├ş ADA na odmen├ích. Ak je trhov├í hodnota ADA st├íle 2 USD, zarob├şte 70 000 USD. Ak sa v┼íak hodnota zv├Ż┼íi na 10 USD, zarob├şte 350 000 USD. Pri tejto hodnote minc├ş ADA by Cardano malo pribli┼żne rovnak├║ trhov├║ kapitaliz├íciu ako m├í teraz Ethereum. To je ur─Źite realistick├Ż scen├ír. Op├Ą┼ą v┼íak plat├ş, ┼że nikto nem├┤┼że ni─Ź zaru─Źi┼ą. Trhov├║ kapitaliz├íciu kryptomien ovplyvn├ş mnoho faktorov.

Kryptomeny by nemali by┼ą len o ┼ípekul├íci├ích a obchodovan├ş. Staking je nie─Źo nov├ę, ─Źo vystupuje z tie┼ła kryptomien prvej gener├ície a pon├║ka nov├ę mo┼żnosti. Z poh─żadu pou┼ż├şvate─ża je staking silnou ekonomickou motiv├íciou na dr┼żanie minc├ş ADA. Staking je v┼íak k─ż├║─Źov├Ż aj pre protokol Cardano, preto┼że s distrib├║ciou minc├ş ADA medzi pou┼ż├şvate─żmi sa zvy┼íuje decentraliz├ícia a bezpe─Źnos┼ą. Prostredn├şctvom stakingu sa zos├║la─Ćuj├║ z├íujmy protokolu a hodlerov.

─îo dr┼żitelia z├şskaj├║ dr┼żan├şm minc├ş

┼Ąa┼żobn├í spolo─Źnos┼ą ┼ąa┼ż├ş zlato a zlatn├şk ho premie┼ła na zlat├ę pr├║ty, ktor├ę si m├┤┼żete k├║pi┼ą. Tento zlat├Ż kov nie je z├ívisl├Ż od ┼ąa┼żobnej spolo─Źnosti. T├í m├┤┼że skrachova┼ą a zlat├ę pr├║ty bud├║ ma┼ą st├íle rovnak├║ hodnotu. Medzi zlatom a ┼ąa┼żbou zlata nie je ┼żiadna s├║vislos┼ą. Bohat├ę rodiny m├┤┼żu vlastni┼ą ten ist├Ż kus zlata stovky rokov a m├┤┼żu si by┼ą ist├ę, ┼że zlato zo sveta nezmizne kv├┤li probl├ęmom ┼ąa┼żobn├Żch spolo─Źnost├ş.

V pr├şpade blockchainu je existencia minc├ş priamo z├ívisl├í od siete a jej schopnosti vytv├íra┼ą nov├ę bloky. Bez siete by mince neboli likvidn├ę. Vlastn├şk minc├ş je teda z├ívisl├Ż najm├Ą od ekonomick├ęho modelu, bezpe─Źnosti a decentraliz├ície siete. Ak chc├║ majitelia kryptomien chr├íni┼ą svoje bohatstvo, musia na─Ćalej sledova┼ą stav siete, rozumie┼ą z├íkladn├Żm mechanizmom a v pr├şpade nebezpe─Źenstva mince v─Źas preda┼ą. Mo┼żno poveda┼ą, ┼że dr┼żba kryptomien je pomerne n├íro─Źn├Ż proces, preto┼że si vy┼żaduje pozornos┼ą a hlbok├ę pochopenie technol├│gi├ş.

Satoshi si predstavoval, ┼że sie┼ą Bitcoin bud├║ udr┼żiava┼ą v chode pou┼ż├şvatelia, ktor├ş bud├║ hlasova┼ą o v├Żvoji protokolu prostredn├şctvom v├Żkonu svojho procesora. Na za─Źiatku to bolo mo┼żn├ę a na ┼ąa┼żbu sa mohli pou┼ż├şva┼ą aj notebooky. ┼Ąa┼żba bola vysoko inkluz├şvna, preto┼że ka┼żd├Ż, kto vlastnil po─Ź├şta─Ź a mal pripojenie na internet, sa mohol ─żahko pripoji┼ą. Dnes sa ┼ąa┼żba stala centralizovan├Żm podnikan├şm a pre jednotlivcov je ┼ąa┼żk├ę sa pripoji┼ą. ┼Ąa┼żobn├ę stroje ASIC s├║ drah├ę a na niektor├Żch miestach dokonca nedostupn├ę. Navy┼íe cena energie je v niektor├Żch oblastiach tak├í vysok├í, ┼że ┼ąa┼żba je vysoko rizikov├Żm podnikan├şm. ┼Ąa┼żbe dominuj├║ ve─żk├ę ┼ąa┼żobn├ę spolo─Źnosti, ktor├ę maj├║ tis├şce ASICov vo ve─żk├Żch hal├ích v bl├şzkosti zdrojov lacnej energie a ide├ílne v chladnom podneb├ş. To mo┼żno pova┼żova┼ą za obmedzenie mo┼żnosti be┼żn├Żch dr┼żite─żov bitcoinov podie─ża┼ą sa na decentraliz├ícii siete a nemo┼żnos┼ą hlasova┼ą o v├Żvoji protokolu.

Z├ívislos┼ą medzi dr┼żite─żmi minc├ş a sie┼ąou je vysok├í. Pou┼ż├şvatelia decentralizovan├ęho syst├ęmu by mali ma┼ą pod─ża defin├şcie rovnak├ę postavenie. V ide├ílnom pr├şpade by mali ma┼ą v┼íetci pr├ívo rozhodova┼ą o bud├║com v├Żvoji siete. ├Ü─Źas┼ą na ┼ąa┼żbe by preto mala zosta┼ą ─Źo najpr├şstupnej┼íia ┼íirokej verejnosti. V pr├şpade Bitcoinu sa od tohto ide├ílu vz─Ća─żujeme.

Staking je mechanizmus, ktor├Ż vracia moc do r├║k ─żud├ş a je v s├║lade so z├ísadami decentraliz├ície. V ekosyst├ęme Cardano m├┤┼że ka┼żd├Ż dr┼żite─ż mince ADA rozhodn├║┼ą, ktor├Ż pool bude zodpovedn├Ż za vytv├íranie blokov. V├Ą─Ź┼í├ş dr┼żitelia alebo skupiny m├┤┼żu prev├ídzkova┼ą vlastn├Ż pool. Ka┼żd├í minca ADA predstavuje hlasovacie pr├ívo. V projekte Catalyst m├┤┼żu ─żudia hlasova┼ą o tom, ktor├ę projekty by mali by┼ą financovan├ę z projektovej pokladnice. V bud├║cnosti bud├║ ─żudia hlasova┼ą aj o v├Żvoji siete Cardano.

─îo je Cardano Staking

Hlavn├Żm cie─żom konsenzu siete Proof-of-Stake (PoS) je umo┼żni┼ą decentralizovanej sieti dospie┼ą k vz├íjomnej dohode medzi uzlami o jednej verzii pravdy. PoS nie je len o konsenze siete a existuj├║ ve─żmi zauj├şmav├ę soci├ílne a finan─Źn├ę aspekty protokolu Cardano.

Na staking nepotrebujete kupova┼ą drah├Ż hardv├ęr, nemus├şte by┼ą neust├íle pripojen├ş na internet a dokonca nespotrebov├ívate takmer ┼żiadnu elektrick├║ energiu. Ka┼żd├Ż nov├Ż dr┼żite─ż mince ADA automaticky zvy┼íuje decentraliz├íciu siete a t├Żm aj jej bezpe─Źnos┼ą. Staking je potrebn├ę vn├şma┼ą v kontexte distrib├║cie energie, ktor├í v├ím umo┼żn├ş lep┼íie chr├íni┼ą va┼íe mince. Dr┼żitelia minc├ş ADA s├║ vlastn├şkmi infra┼ítrukt├║ry, ktor├║ pou┼ż├şvaj├║. To je ve─żmi siln├Ż koncept.

Predstavte si, ┼że by ste mali podobn├ę pr├íva v spolo─Źnosti Facebook/Meta a mohli by ste rozhodova┼ą o tom, kam bude smerova┼ą ─Ćal┼í├ş v├Żvoj, ako sa bude deli┼ą zisk, alebo by ste mali po┼żiadavky na funkcionalitu. Vad├ş v├ím, ┼że Facebook zneu┼ż├şva va┼íe ├║daje? Pravdepodobne ├íno, ale nem├┤┼żete s t├Żm ni─Ź urobi┼ą, preto┼że v IT spolo─Źnostiach v┼żdy rozhoduje gener├ílny riadite─ż. Soci├ílne siete pou┼ż├şvame dobrovo─żne a nikto n├ís nen├║ti ich pou┼ż├şva┼ą. Facebook m├í v┼íak tak├Ż ve─żk├Ż sie┼ąov├Ż efekt, ┼że prakticky neexistuje alternat├şva. Jedn├Żm z mo┼żn├Żch rie┼íen├ş je rozdelenie moci medzi pou┼ż├şvate─żov. Cardano je platforma, ktor├í nem├í gener├ílneho riadite─ża a rozhodnutia bud├║ robi┼ą ─żudia. K├Żm si jednotlivec nek├║pi 51 % minc├ş ADA, nebude dominantn├Ż.

Ak sa maj├║ zachova┼ą v┼íetky v├Żhody decentraliz├ície vr├ítane odolnosti vo─Źi cenz├║re, vo─żn├ęho pou┼ż├şvania bez povolenia a nemo┼żnosti zabr├íni┼ą m├ş┼łaniu svojich minc├ş, je nevyhnutn├ę, aby infra┼ítrukt├║ru vlastnili samotn├ş pou┼ż├şvatelia. Ke─Ć bude sie┼ą centralizovan├í a bude v nej len nieko─żko prev├ídzkovate─żov poolov, m├┤┼że by┼ą pre vl├ídy relat├şvne jednoduch├ę prin├║ti┼ą ich filtrova┼ą transakcie, niektor├ę preferova┼ą alebo niektor├ę adresy blokova┼ą. Ak sa nie─Źo tak├ę stane, nikdy si nem├┤┼żete by┼ą ist├ş, ┼że sa va┼ía transakcia dostane do bloku. M├┤┼że sa sta┼ą, ┼że mince nebudete m├┤c┼ą min├║┼ą.

Z h─żadiska siete je v├Żhodn├ę, ak je udr┼żiavan├í v chode a rozhoduj├║ o nej t├ş, ktor├ş s├║ k tomu najviac motivovan├ş. ┼Ąa┼żiari PoW s├║ ┼żoldnieri, ktor├ş chc├║ zarobi┼ą. Osud siete im m├┤┼że by┼ą do istej miery ─żahostajn├Ż. V pr├şpade hlasovania je v ich z├íujme prija┼ą rozhodnutie, ktor├ę ich ekonomicky nepo┼íkod├ş. M├┤┼że sa sta┼ą, ┼że uprednostnia svoje z├íujmy pred z├íujmami dr┼żite─żov minc├ş. Staking je pekn├Żm rie┼íen├şm tejto situ├ície, preto┼że v sieti Cardano je ka┼żd├Ż dr┼żite─ż ADA ak├Żmsi ban├şkom s hlasovac├şmi pr├ívami. Medzi ban├şkmi a dr┼żite─żmi neexistuje ┼żiadne oddelenie.

Ak maj├║ mince kryptomien existova┼ą desiatky, mo┼żno stovky rokov, musia existova┼ą aj decentralizovan├ę siete. Na to, aby siete pre┼żili, je absol├║tnou nevyhnutnos┼ąou schopnos┼ą vyv├şja┼ą sa a reagova┼ą na zmeny vonkaj┼íieho prostredia. Siete s├║ v podstate len softv├ęr, ktor├Ż musia t├şmy udr┼żiava┼ą. Mo┼żnos┼ą ovplyv┼łova┼ą v├Żvoj a hlasova┼ą o bud├║cnosti je sp├┤sob, ako udr┼ża┼ą vysok├║ ├║rove┼ł decentraliz├ície a nedovoli┼ą t├şmu ma┼ą pr├şli┼í ve─żk├║ moc.

Bitcoiny s├║ ako zlato. Dr┼ż├şte len tak├║ hodnotu, ktor├║ m├┤┼żete min├║┼ą. Z h─żadiska decentraliz├ície nem├íte ┼żiadne in├ę pr├íva a ani sa na nej nepodie─żate. Pre ─żud├ş bude v┼żdy jednoduch┼íie a menej riskantn├ę kupova┼ą mince ADA ako kupova┼ą hardv├ęr a plati┼ą za energiu. Staking je teda inkluz├şvnej┼í├ş ako ┼ąa┼żba. V pr├şpade minc├ş ADA ste z├írove┼ł dr┼żite─żom ich hodnoty. Okrem toho v┼íak m├íte proporcion├ílnu kontrolu nad sie┼ąou. Samotn├ę mince ADA maj├║ trhov├║ hodnotu rovnako ako BTC. Staking v├ím v┼íak umo┼ż┼łuje t├║to hodnotu zvy┼íova┼ą. Pou┼ż├şvatelia s├║ protokolom Cardano odme┼łovan├ş za delegovanie minc├ş ADA a nez├íle┼ż├ş na tom, ─Źi sa z├║─Źast┼łuj├║ na hlasovan├ş alebo nie.

Dlhodob├ę dr┼żanie minc├ş zni┼żuje ponuku a t├Żm zvy┼íuje trhov├║ hodnotu. Samozrejme za predpokladu, ┼że po minciach existuje dopyt. Cardano m├í podobn├║ menov├║ politiku ako Bitcoin. Po─Źet minc├ş je obmedzen├Ż, v├Ą─Ź┼íina minc├ş je v obehu a zvy┼íok sa bude postupne uvo─ż┼łova┼ą do obehu. Cardano nem├í nekone─Źn├║ infl├íciu minc├ş. Dopyt po minciach z├ívis├ş od hodnoty a u┼żito─Źnosti, ktor├║ pou┼ż├şvatelia z├şskaj├║. Mince ADA poskytuj├║ pou┼ż├şvate─żom kontrolu. Cardano ako platforma pon├║ka ve─ża pr├şle┼żitost├ş pre v├Żvoj├írov, ktor├Żch slu┼żby m├┤┼żu pril├íka┼ą nov├Żch pou┼ż├şvate─żov. V d├┤sledku toho m├┤┼że sie┼ąov├Ż efekt r├Żchlo r├ís┼ą.

Rast sie┼ąov├ęho efektu Bitcoinu je zalo┼żen├Ż najm├Ą na rozpr├ívan├ş o ├║lo┼żisku hodnoty. V mnoh├Żch pr├şpadoch s├║ v┼íak podobne vn├şman├ę aj in├ę kryptomeny. Je be┼żn├ę, ┼że narat├şvy sa menia. Dokonca aj mince ADA m├┤┼żu by┼ą vn├şman├ę ako uchov├ívate─ż hodnoty, ak ich hodnota ─Źasom rastie a potom sa stabilizuje. Narat├şvy sa m├┤┼żu v jednotliv├Żch projektoch l├ş┼íi┼ą a je zrejm├ę, ┼że platformy SC sleduj├║ in├ę poslanie ako Bitcoin. Hist├│ria ukazuje, ┼że krivka prijatia pr├şslu┼ín├Żch blockchainov├Żch siet├ş je ve─żmi podobn├í. Ethereum prinajmen┼íom dobehlo Bitcoin v miere prijatia, ak ho u┼ż neprekonalo. Zd├í sa, ┼że Cardano je na podobnej trajekt├│rii. Ak sa komunita rozhodne presadzova┼ą nejak├Ż pr├şbeh, je pravdepodobn├ę, ┼że ho bude presadzova┼ą. Prijatie blockchainovej siete je poh├í┼łan├ę komunitou zdola nahor.

Z poh─żadu pou┼ż├şvate─ża m├í staking oproti ┼ąa┼żbe dve hlavn├ę v├Żhody. Staking v├ím poskytuje pas├şvny pr├şjem a umo┼ż┼łuje v├ím ─Źiasto─Źne vlastni┼ą infra┼ítrukt├║ru, ktor├║ pou┼ż├şvate. Dr┼żitelia ADA kontroluj├║ nielen svoje bohatstvo, ale aj svoju slobodu prostredn├şctvom decentralizovanej digit├ílnej infra┼ítrukt├║ry. Staking nap─║┼ła Satoshiho v├şziu t├Żm, ┼że umo┼ż┼łuje ─żu─Ćom dr┼ża┼ą decentraliz├íciu a moc vo svojich ruk├ích.

Vysok├í ├║rove┼ł decentraliz├ície na ├║rovni siete aj na ├║rovni v├Żvoja projektov je ve─żkou v├Żzvou. V┼íetky syst├ęmy smeruj├║ k centraliz├ícii. Paretovo pravidlo 80/20 sa vz┼ąahuje aj na kvalitu decentraliz├ície. Je mo┼żn├ę, ┼że 80 % siete bude riadi┼ą 20 % ├║─Źastn├şkov. Neexistuje in├í cesta ako prija┼ą realitu a pok├║si┼ą sa opakovane prich├ídza┼ą s n├ípadmi na rie┼íenie tejto situ├ície.

Odkia─ż poch├ídzaj├║ odmeny?

Ako je mo┼żn├ę, ┼że Cardano m├┤┼że odme┼łova┼ą v┼íetk├Żch stakerov a Bitcoin odme┼łuje len ban├şkov? Cardano, rovnako ako Bitcoin, bude uvo─ż┼łova┼ą nov├ę mince do obehu, k├Żm nedosiahne definovan├Ż limit. N├íklady na bezpe─Źnos┼ą a decentraliz├íciu siete sa hradia z t├Żchto novo uvo─żnen├Żch minc├ş plus z vybran├Żch poplatkov. Ke─Ć┼że po─Źet novo uvo─żnen├Żch minc├ş sa bude ─Źasom zmen┼íova┼ą, o─Źak├íva sa, ┼że bud├║ nahraden├ę v├Żberom poplatkov od pou┼ż├şvate─żov.

Verejn├ę blockchainov├ę siete s├║ v podstate ako spolo─Źnosti. Maj├║ rezervy (nov├ę mince), pr├şjmy (poplatky) a v├Żdavky (odmeny, pokladnica at─Ć.). Ka┼żd├í spolo─Źnos┼ą sa sna┼ż├ş udr┼ża┼ą rovnak├║ kvalitu slu┼żieb a zn├ş┼żi┼ą n├íklady. Zni┼żovanie n├íkladov znamen├í vy┼í┼íie zisky a mo┼żnos┼ą viac odmeni┼ą akcion├írov. Blockchainov├ę siete nie s├║ v├Żnimkou z t├Żchto v┼íeobecn├Żch princ├şpov.

Zabezpe─Źenie bezpe─Źnosti siet├ş PoW je ve─żmi n├íkladn├ę, preto┼że na dosiahnutie konsenzu sa mus├ş spotrebova┼ą ur─Źit├ę mno┼żstvo energie. Ve─żk├í ─Źas┼ą odmeny za vy┼ąa┼żen├Ż blok sa pou┼ż├şva na pokrytie n├íkladov. Men┼íia ─Źas┼ą sa pou┼ż├şva ako odmena pre ┼ąa┼żiarov. Bitcoin nem├í mechanizmus podobn├Ż st├ívkovaniu, ktor├Ż by prerozde─żoval odmenu medzi dr┼żite─żov minc├ş. Nemalo by to ani zmysel, preto┼że dr┼żbou bitcoinov sa dr┼żitelia priamo nepodie─żaj├║ na bezpe─Źnosti ani decentraliz├ícii. Aj keby bitcoin mal mechanizmus na rozde─żovanie odmeny, odmena by nebola vysok├í, preto┼że v prvom rade treba pokry┼ą n├íklady na prev├ídzku siete. V┼íimnite si, ┼że pou┼ż├şvatelia sa pas├şvne podie─żaj├║ na bezpe─Źnosti t├Żm, ┼że dr┼żia mince, ─Źo zvy┼íuje ich trhov├║ hodnotu.

Prev├ídzka siete Cardano je pribli┼żne 50 000-kr├ít efekt├şvnej┼íia ako prev├ídzka siete Bitcoin. Cel├Ż koncept decentraliz├ície je postaven├Ż na in├Żch princ├şpoch ako Bitcoin. Cardano odme┼łuje ka┼żd├ęho, kto sa podie─ża na decentraliz├ícii a bezpe─Źnosti. Na ├║─Źas┼ą sta─Ź├ş, ak pou┼ż├şvatelia deleguj├║ mince do poolu a pr├şpadne zmenia rozhodnutie, ak zvolen├Ż pool nevytv├íra bloky v o─Źak├ívanej kvalite alebo podv├ídza. V─Ćaka ni┼ż┼í├şm prev├ídzkov├Żm n├íkladom sa m├┤┼żu nov├ę mince a vybran├ę poplatky prerozdeli┼ą medzi viac ─żud├ş.

Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że siete s obmedzen├Żm po─Źtom minc├ş bud├║ z├ívisie┼ą predov┼íetk├Żm od poplatkov vybran├Żch za nieko─żko rokov. Novovydan├ę mince (odmeny za epochy/odmeny za bloky) bud├║ hra┼ą v celkovej odmene ─Źoraz men┼íiu ├║lohu. Siete teda musia poskytova┼ą u┼żito─Źn├ę slu┼żby na prv├Żch ├║rovniach, inak nebud├║ ma┼ą dostatok prostriedkov na pokrytie n├íkladov na prev├ídzku.

┼Ąa┼żiari bitcoinov s├║ v podstate zamestnancami siete a dost├ívaj├║ odmeny od prev├ídzkovate─żov poolov, ke─Ć zostavuj├║ bloky a pou┼ż├şvaj├║ svoje adresy na odmeny. Prev├ídzkovatelia poolov si ber├║ podiel z odmien za bloky a zvy┼íok sa rozde─żuje ban├şkom. V sieti Cardano s├║ prev├ídzkovatelia poolov tie┼ż zamestnancami. Okrem toho si odmeny zasl├║┼żia aj v┼íetci dr┼żitelia ADA, ktor├ş mince deleguj├║ na pooly. Sie┼ą Cardano najprv odme┼łuje prev├ídzkovate─żov poolov a potom odme┼łuje v┼íetk├Żch deleg├ítov. Cel├Ż proces rozde─żovania odmien riadi protokol Cardano.

Odmena pre deleg├ítov ADA je d├┤le┼żit├í, preto┼że podporuje dr┼żbu minc├ş. Mince musia ma┼ą trhov├║ hodnotu, preto┼że to poskytuje bezpe─Źnos┼ą (ochranu pred 51% ├║tokom). ─Żudia s├║ motivovan├ş dr┼ża┼ą vz├ícne mince, ak im to prin├í┼ía pas├şvny pr├şjem. Ako u┼ż bolo spomenut├ę, dr┼żanie minc├ş ADA zvy┼íuje trhov├║ hodnotu (je to v podstate princ├şp, ktor├Ż plat├ş pre v┼íetky mince). Odmeny teda nie s├║ zadarmo, ako si ─żudia niekedy myslia. Odmeny s├║ za pr├ícu vykonan├║ pre protokol. Samotn├ę dr┼żanie minc├ş je v sie┼ąach PoS d├┤le┼żitou ─Źinnos┼ąou.

Niektor├ş ─żudia by mohli namieta┼ą, ┼że PoS nie je bezpe─Źn├Ż a ┼że jedin├Ż bezpe─Źn├Ż konsenzus je PoW. V ─Źase p├şsania tohto ─Źl├ínku funguje PoS u┼ż pribli┼żne rok a pol a nedo┼ílo k ┼żiadnemu hacknutiu. Oba mechanizmy s├║ zalo┼żen├ę na kryptografii. Teraz to ve─żmi zjednodu┼í├şm. PoW je postaven├Ż na rie┼íen├ş kryptografick├ęho probl├ęmu, ktor├Ż je energeticky n├íro─Źn├Ż. PoS je postaven├í na distrib├║cii k─ż├║─Źov, ktor├ę autorizuj├║ vytvorenie bloku. ─Äalej je zalo┼żen├Ż na ┼íikovnom mechanizme, ktor├Ż ukazuje na uzol v danom slote, ktor├Ż z├şska pr├ívo vytvori┼ą nov├Ż blok. Kryptografia je v oboch pr├şpadoch bezpe─Źn├í a matematicky overen├í. Vektory ├║toku s├║ odli┼ín├ę. Syst├ęm PoS spolo─Źnosti Cardano prech├ídza d├┤le┼żitou sk├║┼íkou ─Źasu. ─î├şm dlh┼íie funguje, t├Żm viac mu ─żudia m├┤┼żu d├┤verova┼ą. Zatia─ż je to dobr├ę.

Bezpe─Źnos┼ą Cardano rastie s po─Źtom dr┼żite─żov k─ż├║─Źov. To je v┼íak v s├║lade s po┼żiadavkou na vysok├Ż stupe┼ł decentraliz├ície a distrib├║cie minc├ş ADA. In├Żmi slovami, ─Ź├şm vy┼í┼íia je adopcia, t├Żm decentralizovanej┼íie a bezpe─Źnej┼íie bude Cardano.

Na zabezpe─Źenie vysokej bezpe─Źnosti siete Cardano je ┼żiaduce, aby existoval vysok├Ż po─Źet baz├ęnov prev├ídzkovan├Żch nez├ívisl├Żmi subjektmi. To sa doteraz darilo pomerne ├║spe┼íne. ─îasom sa ekonomick├ę po┼żiadavky na prev├ídzku baz├ęnov zn├ş┼żia, ─Źo m├┤┼że zv├Ż┼íi┼ą po─Źet dr┼żite─żov k─ż├║─Źov. Deleg├íti by mali vybera┼ą pooly rozumne, aby podporili decentraliz├íciu. Rozhodne by nemali ponech├íva┼ą mince na centralizovan├Żch burz├ích, preto┼że t├Żm ┼íkodia decentraliz├ícii a vzd├ívaj├║ sa svojich hlasovac├şch pr├ív. Zmyslom decentraliz├ície je vyhn├║┼ą sa d├┤verovaniu tret├şm stran├ím, tak┼że s rastom povedomia a DEXov bude r├ís┼ą aj decentraliz├ícia.

T├║┼żba ─żud├ş ┼ípekulova┼ą, ─żahko z├şska┼ą odmenu, vytv├íra┼ą pas├şvny pr├şjem a rozhodova┼ą o svojej slobode, sk├║┼ía┼ą nov├ę veci alebo dr┼ża┼ą vz├ícne zdroje, to v┼íetko pom├íha sie┼ąam Cardano sta┼ą sa decentralizovanej┼í├şmi a bezpe─Źnej┼í├şmi.

─îo robi┼ą s mincami

St├ívkovanie na Cardano m├í vynikaj├║ce vlastnosti. Mince ADA nie s├║ po─Źas stakingu uzamknut├ę na ur─Źit├Ż ─Źas. Pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu mince kedyko─żvek pou┼żi┼ą na platenie alebo ich pou┼żi┼ą v slu┼żb├ích DeFi. ─Äal┼íou v├Żhodou je, ┼że majitelia nem├┤┼żu pr├şs┼ą o ADA z d├┤vodu nespr├ívneho konania zo strany prev├ídzkovate─żov poolov. Cardano nem├í slashing, t. j. pokutu za podvod alebo nekvalitn├║ produkciu blokov. Majitelia ADA maj├║ ├║pln├║ slobodu, pokia─ż ide o pou┼ż├şvanie minc├ş, aj ke─Ć s├║ mince stakovan├ę.

Na ─Źo sl├║┼żia kryptomenov├ę mince? ─Żudia ich v├Ą─Ź┼íinou pou┼ż├şvaj├║ na dlhodob├ę dr┼żanie. Najm├Ą v pr├şpade bitcoinov je to v s├║─Źasnosti hlavn├ę vyu┼żitie. ─Żudia m├┤┼żu kryptomeny pou┼ż├şva┼ą na platenie za tovar a slu┼żby. Mnoh├ę spolo─Źnosti pon├║kaj├║ kryptografick├ę kreditn├ę karty. Platby s├║ r├Żchle a jednoduch├ę, ale za cenu toho, ┼że mus├şte d├┤verova┼ą tret├şm stran├ím. Ak chcete, m├┤┼żete dnes plati┼ą takmer akouko─żvek kryptomenou, pokia─ż ju tretia strana podporuje.

Staking roz┼íiruje pou┼ż├şvanie minc├ş ADA, ktor├ę poskytuj├║ pravideln├Ż pas├şvny pr├şjem. T├Żm sa to v┼íak nekon─Ź├ş. Cardano je platforma, tak┼że na nej m├┤┼żete vyd├íva┼ą tokeny a vyu┼ż├şva┼ą slu┼żby DeFi. Tieto slu┼żby sa v podstate sna┼żia kop├şrova┼ą mo┼żnosti tradi─Źn├ęho finan─Źn├ęho sveta. T├Żm sa roz┼íiruj├║ mo┼żnosti pou┼ż├şvania minc├ş ADA.

Ak chcete profitova┼ą z dr┼żby minc├ş a tokenov, m├┤┼żete sa sta┼ą poskytovate─żom likvidity a poskytova┼ą ich burz├ím AMM (burzy, ktor├ę pou┼ż├şvaj├║ model automatizovan├ęho tvorcu trhu). Burzy AMM potrebuj├║ likviditu na uspokojenie potrieb obchodn├şkov. Obchodn├şci platia za splnen├ę v├Żmeny. ─îas┼ą poplatkov sa pou┼ż├şva ako odmena pre poskytovate─żov likvidity. Niektor├ę DEX m├┤┼żu pon├║ka┼ą vy┼í┼íie odmeny ako protokol Cardano.

Vy┼í┼íie zisky v┼íak nie s├║ zadarmo. V pr├şpade st├ívkovania d├┤verujete len decentralizovanej sieti a k├│du od t├şmu IOG. Ak mince uzamknete v slu┼żbe DeFi, mus├şte d├┤verova┼ą inteligentn├ęmu kontraktu nap├şsan├ęmu dan├Żm v├Żvojov├Żm t├şmom. Mus├şte veri┼ą, ┼że v k├│de kontraktu nie je chyba a ┼że o svoje mince nepr├şdete. Bezpe─Źnostn├Ż audit je nevyhnutnos┼ąou. Niektor├ę slu┼żby DeFi m├┤┼żu vyu┼ż├şva┼ą va┼íe mince na svoju funkcionalitu a z├írove┼ł m├┤┼żu by┼ą mince stakovan├ę. Nepr├şdete o odmeny za stakovanie a celkov├í odmena m├┤┼że by┼ą v├Żrazne vy┼í┼íia ako 5 % ro─Źne.

Na Cardano vznikn├║ ─Ćal┼íie finan─Źn├ę slu┼żby s├║visiace s p├┤┼żi─Źkami, poisten├şm, investovan├şm, sporen├şm a ─Ćal┼í├şmi podnikmi. Mince mo┼żno pou┼żi┼ą ako z├íbezpeku na vytvorenie stabiln├Żch minc├ş. Vyu┼żitie minc├ş teda bude r├ís┼ą a s n├şm bud├║ r├ís┼ą aj mo┼żnosti zisku.

Vo v┼íetk├Żch slu┼żb├ích DeFi sa najviac pou┼ż├şvaj├║ nat├şvne mince platforiem. V pr├şpade Cardano to bud├║ mince ADA. Tieto mince sa toti┼ż pou┼ż├şvaj├║ na platenie poplatkov za pou┼ż├şvanie siete. Za NFT alebo in├ę tokeny sa plat├ş mincami ADA. Mince ADA s├║ prostriedkom na decentraliz├íciu siete a protokol v nich vypl├íca odmeny. Je nepravdepodobn├ę, ┼że mince ADA bud├║ v ekosyst├ęme Cardano nahraden├ę napr├şklad bitcoinmi.

Realita je tak├í, ┼że ak chcete pou┼ż├şva┼ą bitcoiny v slu┼żbe DeFi, mus├şte ich tokenizova┼ą (zabali┼ą bitcoin) a potom pou┼ż├şva┼ą na platforme. Protokol Bitcoin nepon├║ka na svojej prvej vrstve ┼żiadny in├Ż sp├┤sob pou┼ż├şvania bitcoinov ako ich posielanie z adresy na adresu.

Maj├║ prv├ę vrstvy bud├║cnos┼ą?

Mince je mo┼żn├ę zveri┼ą tret├şm stran├ím, ktor├ę pon├║kaj├║ finan─Źn├ę slu┼żby s├║visiace s odmenami. Prostredn├şctvom tak├Żchto tret├şch str├ín m├┤┼żete po┼żi─Źa┼ą mince ADA alebo BTC a z├şska┼ą odmenu. Ot├ízkou v┼íak je, ─Źi to m├í zmysel. Prv├ę vrstvy bud├║ v┼żdy najbezpe─Źnej┼íie a decentralizovan├ę siete. Na druhej strane je jasn├ę, ┼że e┼íte dlho nebud├║ ma┼ą kapacitu sl├║┼żi┼ą cel├ęmu svetu. Nemysl├şme si, ┼że rezign├ícia na decentraliz├íciu a zverenie kryptomien centralizovan├Żm tret├şm stran├ím je ide├ílnym rie┼íen├şm. T├şmy v┼íetk├Żch ve─żk├Żch projektov pracuj├║ na druh├Żch vrstv├ích, ktor├ę si zachov├ívaj├║ prvky decentraliz├ície a lep┼íie sa ┼ík├íluj├║ za cenu men┼íej bezpe─Źnosti. To je ur─Źite spr├ívny smer.

D├í sa predpoklada┼ą, ┼że v nasleduj├║com desa┼ąro─Ź├ş bude v├Ą─Ź┼íina minc├ş veden├í v r├┤znych druh├Żch vrstv├ích, ktor├ę bud├║ ma┼ą vlastn├ę ekonomick├ę modely. Prev├ídzkovatelia t├Żchto uzlov druhej vrstvy bud├║ ekonomicky profitova┼ą. Ak vlo┼ż├şte BTC do siete Lightning Network (LN), m├┤┼żete vykona┼ą takmer nekone─Źn├ę mno┼żstvo transakci├ş a plat├şte poplatky t├Żm, ktor├ş prev├ídzkuj├║ uzly LN. Sie┼ą Bitcoin m├í poplatky len za otv├íranie a zatv├íranie kan├ílov.

Predstavte si, ┼że by ste vytvorili sie┼ą, v ktorej by ste mohli mince dr┼ża┼ą rok bez toho, aby ste museli pou┼ż├şva┼ą prv├║ vrstvu. Sie┼ą Cardano bude m├┤c┼ą pracova┼ą s tokenizovan├Żmi bitcoinmi, tak┼że je to tie┼ż tak├íto vrstva. V┼íetky prv├ę vrstvy by mohli potenci├ílne ekonomicky utrpie┼ą. Ako sme u┼ż vysvetlili, prv├ę vrstvy bud├║ v nasleduj├║cich rokoch ─Źoraz viac z├ívisl├ę od poplatkov. Snaha o v├Ą─Ź┼íie pohodlie pou┼ż├şvate─żov a ni┼ż┼íie poplatky v┼íak hr├í proti prv├Żm vrstv├ím. ─Żudia chc├║ plati┼ą minim├ílne poplatky za slu┼żby podobn├ę webu. Chc├║ r├Żchle a ÔÇťbezplatn├ęÔÇŁ slu┼żby bez ─Źakania na vyrovnanie v blockchaine. Tak├í je realita.

V┼íimnite si, ┼że mince a tokeny s├║ vytvoren├ę na prv├Żch vrstv├ích a nevyhnutne ich potrebuj├║ ako spr├ívca poslednej in┼ítancie. Tendencia je v┼íak tak├í, ┼że mince sa bud├║ pou┼ż├şva┼ą vo vy┼í┼í├şch vrstv├ích. Druh├ę vrstvy potrebuj├║ prv├ę vrstvy, aby mohli na─Ćalej existova┼ą, ale sebeck├ę ekonomick├ę z├íujmy prev├ídzkovate─żov uzlov m├┤┼żu t├║to potrebu ignorova┼ą. Hoci sme e┼íte len na za─Źiatku a situ├ícia nie je v├í┼żna, je na t├şmoch, aby ju rie┼íili. Zrejm├Żm rie┼íen├şm je prepojenie ekonomick├Żch z├íujmov prvej a druhej vrstvy. Okrem toho je potrebn├ę zv├Ż┼íi┼ą efekt├şvnos┼ą prv├Żch vrstiev (zn├ş┼żi┼ą n├íklady na dlhodob├║ udr┼żate─żnos┼ą pri zachovan├ş rovnakej kvality k─ż├║─Źov├Żch funkci├ş) a roz┼í├şri┼ą funkcionalitu.

Aby prv├ę vrstvy zostali relevantn├ę, musia sa na nich dia┼ą d├┤le┼żit├ę veci, za ktor├ę bud├║ ─żudia ochotn├ş plati┼ą. Cardano je postaven├ę tak, aby si prv├í vrstva zachovala d├┤le┼żit├║ funkciu v r├ímci cel├ęho bud├║ceho ekosyst├ęmu. Vyd├ívanie tokenov, vykon├ívanie skriptov Plutus, mo┼żnos┼ą vyd├íva┼ą certifik├íty, schopnos┼ą fungova┼ą ako decentralizovan├í infra┼ítrukt├║ra verejn├Żch k─ż├║─Źov, interoperabilita, schopnos┼ą by┼ą spo─żahlivou z├íklad┼łou pre ved─żaj┼íie re┼ąazce, to v┼íetko s├║ d├┤le┼żit├ę funkcie pre dlhodob├║ ekonomick├║ udr┼żate─żnos┼ą.

Je ve─żkou nezn├ímou, ─Źi si prv├ę vrstvy vysta─Źia so syst├ęmom zalo┼żen├Żm len na transakci├ích, ktor├Ż sa glob├ílne ne┼ík├íluje, je pomal├Ż a transakcie m├┤┼żu by┼ą drah├ę. Verejn├ę blockchainov├ę siete s├║ nov├ę a nem├íme s nimi ┼żiadne historick├ę sk├║senosti. Preto je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą bud├║cnos┼ą. Nevieme, ─Źi sa siete m├┤┼żu spolieha┼ą na sie┼ąov├Ż efekt zalo┼żen├Ż na viere alebo na skuto─Źn├║ u┼żito─Źnos┼ą zalo┼żen├║ na internetovej komunik├ícii medzi ├║─Źastn├şkmi. Pravdepodobne p├┤jde o kombin├íciu oboch. Pri na┼íich ├║vah├ích sa m├┤┼żeme opiera┼ą o z├íkladn├ę ekonomick├ę princ├şpy. Len u┼żito─Źnos┼ą zabezpe─Źuje ziskovos┼ą. Len ziskovos┼ą m├┤┼że zabezpe─Źi┼ą dlhodob├║ ekonomick├║ udr┼żate─żnos┼ą.

Tak ako m├┤┼że skrachova┼ą nerentabiln├í spolo─Źnos┼ą, m├┤┼że skrachova┼ą aj decentralizovan├í sie┼ą, ak strat├ş svoju bezpe─Źnos┼ą alebo decentraliz├íciu. Stratou t├Żchto k─ż├║─Źov├Żch parametrov sie┼ą strat├ş pou┼ż├şvate─żov a t├Żm aj pr├şjmy.

Prv├ę vrstvy bud├║ v┼żdy najviac decentralizovan├ę a bezpe─Źn├ę. Je na pou┼ż├şvate─żoch, aby sa rozhodli, ─Źi chc├║ decentraliz├íciu a s├║ ochotn├ş za ┼łu plati┼ą. ─Żudia nemaj├║ z├íujem prev├ídzkova┼ą pln├ę uzly a d├í sa predpoklada┼ą, ┼że to nikdy nebude viac ako 1 % popul├ície. Pr├íve tu mus├şme inovova┼ą. ─Żudia potrebuj├║ ─żahk├Żch klientov s bezpe─Źnos┼ąou pln├Żch uzlov. ─Żudia bud├║ ma┼ą svoje pe┼ła┼żenky v prenosn├Żch po─Ź├şta─Źoch a v mobiln├Żch telef├│noch. Bud├║cnos┼ą decentralizovan├Żch slu┼żieb pravdepodobne nebude zalo┼żen├í na stiahnut├ş cel├ęho blockchainu, ale na modernej kryptografii, ktor├í zabezpe─Ź├ş interakciu P2P.

Game-changers s├║ slu┼żby bez d├┤very, nie centralizovan├ę slu┼żby dr┼żiace mince decentralizovan├Żch prv├Żch vrstiev. ─î├şm bli┼ż┼íie sa dostaneme k decentraliz├ícii a ─Ź├şm vy┼í┼íia bude jej miera prijatia, t├Żm lep┼íie. Ak vs├ídzate mince ADA z vlastnej pe┼ła┼żenky, priamo podporujete decentraliz├íciu. Staking mo┼żno vn├şma┼ą ako pr├şle┼żitos┼ą vyjadri┼ą svoj postoj k centralizovan├Żm org├ínom a hlasova┼ą za zmenu paradigmy. Mince ADA s├║ k─ż├║─Źom k slobode. Len ─żudia m├┤┼żu rozhodn├║┼ą o bud├║cnosti prv├Żch vrstiev.

Decentraliz├ícia, d├┤vera a chamtivos┼ą

├Üspech v┼íetk├Żch kryptomien bude zalo┼żen├Ż predov┼íetk├Żm na chamtivosti. Chamtivos┼ą bola hlavnou hnacou silou rastu hodnoty bitcoinov. T├║┼żba ─żud├ş vlastni┼ą mince z ak├ęhoko─żvek d├┤vodu je d├┤le┼żitou zlo┼żkou prijatia. Chamtivos┼ą pomohla t├şmu IOG navrhn├║┼ą vhodn├Ż ekonomick├Ż a bezpe─Źnostn├Ż model siete Cardano. Je rozumn├ę zalo┼żi┼ą decentraliz├íciu a bezpe─Źnos┼ą na adopcii, presnej┼íie na distrib├║cii minc├ş ADA, preto┼że chamtivos┼ą je v├Żznamn├Żm u─żah─Źovate─żom. Tieto k─ż├║─Źov├ę vlastnosti bud├║ r├ís┼ą spolu s adopciou. V┼íimnite si, ┼że v sie┼ąach PoW m├í chamtivos┼ą vplyv len na bezpe─Źnos┼ą, preto┼że trhov├í hodnota minc├ş m├┤┼że r├ís┼ą, ale distrib├║cia minc├ş nehr├í pri decentraliz├ícii ┼żiadnu ├║lohu.

Decentraliz├ícia je siln├Ż koncept, ktor├Ż m├í spolo─Źnosti ─Źo pon├║knu┼ą a nemus├ş nevyhnutne priamo s├║visie┼ą s chamtivos┼ąou. Pr├ívo na v├Ą─Ź┼íie s├║kromie, pr├şstup k finan─Źn├Żm slu┼żb├ím, finan─Źn├í a soci├ílna identita, transparentnos┼ą, spravodliv├ę zaobch├ídzanie, n├şzke poplatky, nemennos┼ą pravidiel hry at─Ć. nemaj├║ ni─Ź spolo─Źn├ę s chamtivos┼ąou. S├║ to legit├şmne po┼żiadavky platn├ę kdeko─żvek na svete a so ┼ípekul├íciou na rast├║cu hodnotu minc├ş nijako nes├║visia. ─Żudia maj├║ tieto po┼żiadavky pri vz├íjomnej interakcii, a to aj pri interakcii s ├║radmi alebo podnikmi. Bohu┼żia─ż, tieto po┼żiadavky nie s├║ stopercentne vyn├║tite─żn├ę, overite─żn├ę ani dosiahnute─żn├ę. ─Żudia m├┤┼żu ve─żmi ─żahko zneu┼żi┼ą svoje mocensk├ę postavenie. Odvetvie blockchainu je o schopnosti zabezpe─Źi┼ą a zlep┼íi┼ą tieto k─ż├║─Źov├ę po┼żiadavky. Aby sme to dosiahli, mus├şme v skuto─Źnosti roz┼í├şri┼ą mo┼żnosti decentraliz├ície. Je potrebn├ę zlep┼íi┼ą komunik├íciu P2P, aby sa viac spoliehala na technol├│giu a menej na ─żud├ş.

Decentraliz├ícia rie┼íi ve─żmi z├íkladn├║ vlastnos┼ą spolo─Źnosti a tou je d├┤vera. ─Żudia str├ícaj├║ d├┤veru v in┼ítit├║cie, vl├ídy, banky a vedenie ve─żk├Żch IT gigantov. K strate d├┤very vedie zneu┼ż├şvanie moci a neschopnos┼ą presadzova┼ą uveden├ę po┼żiadavky. ─Żudia prirodzene h─żadaj├║ rie┼íenia probl├ęmov a ke─Ć┼że ┼żijeme v digit├ílnom veku, h─żad├íme rie┼íenia na ├║rovni sie┼ąov├Żch protokolov. Decentraliz├íciu mo┼żno ch├ípa┼ą ako schopnos┼ą definova┼ą nov├ę pravidl├í, ktor├ę nikto nedok├í┼że zmeni┼ą a na ktor├ę bud├║ siete automaticky a ├║plne spravodlivo dohliada┼ą. ─Żudia ako vlastn├şci siet├ş nedovolia jednotlivcom meni┼ą pravidl├í. D├┤le┼żit├í je aj transparentnos┼ą a mo┼żnos┼ą auditu ├║─Źtovnej knihy. Aj ke─Ć niekto z├şska v syst├ęme v├Ą─Ź┼íinu a pok├║si sa zmeni┼ą pravidl├í alebo zneu┼żi┼ą svoje siln├ę postavenie, v┼íetko sa okam┼żite odhal├ş.

Ak by niekto chcel naru┼íi┼ą d├┤veru, musel by vynalo┼żi┼ą obrovsk├ę mno┼żstvo pe┼łaz├ş na n├íkup ve─żk├ęho po─Źtu minc├ş, aby ovl├ídol v├Ą─Ź┼íinu decentralizovanej siete. ─Żudsk├í chamtivos┼ą a t├║┼żba po pas├şvnom pr├şjme zo st├ívkovania v┼íak ├║to─Źn├şkovi ned├ívaj├║ ve─żk├ę ┼íance. Navy┼íe je ot├ízkou, ─Źi sa t├║┼żba po ovl├ídnut├ş siete oplat├ş, ke─Ć sa podvody daj├║ r├Żchlo odhali┼ą pomocou anal├Żzy na re┼ąazci.

V┼íimnite si, ┼że staking nie je len o chamtivosti v zmysle t├║┼żby po odmene, ale aj o udr┼żan├ş decentraliz├ície, a t├Żm aj o udr┼żan├ş rovnov├íhy syst├ęmu.

V ka┼żdom ekosyst├ęme sa n├íjdu ve─żryby a ─żudia ba┼żiaci po moci. ─î├şm je sie┼ą ekonomicky alebo spolo─Źensky d├┤le┼żitej┼íia, t├Żm v├Ą─Ź┼íia je t├║┼żba ma┼ą ju pod kontrolou. Existencia alternat├şv a mo┼żnos┼ą ─żud├ş prejs┼ą na in├║ sie┼ą bude s├║─Źas┼ąou ochrany pred zneu┼ż├şvan├şm moci. Pou┼ż├şvatelia siete musia ma┼ą mo┼żnos┼ą overi┼ą si, ┼że ju maj├║ pod kontrolou, aby jej mohli d├┤verova┼ą. Na tento ├║─Źel sa bud├║ pou┼ż├şva┼ą ├║daje v sieti.

Ak sa zabezpe─Ź├ş decentraliz├ícia, technologick├Ż pokrok prinesie nov├ę mo┼żnosti vyu┼żitia. Tieto mo┼żnosti m├┤┼żu zabezpe─Źi┼ą vy┼í┼íie uveden├ę a pre ─żud├ş d├┤le┼żit├ę po┼żiadavky. Napr├şklad pr├ívo na finan─Źn├║ identitu a dostupnos┼ą finan─Źn├Żch slu┼żieb. Cardano je glob├ílna sie┼ą a je dostupn├í vo v┼íetk├Żch rozvojov├Żch krajin├ích za predpokladu, ┼że je k dispoz├şcii internet. Z├ípadniari m├┤┼żu by┼ą chamtiv├ş a t├║┼żia vs├ídza┼ą ve─żk├ę sumy minc├ş ADA. ─Żudia v rozvojov├Żch krajin├ích t├║┼żia po vyu┼ż├şvan├ş finan─Źnej infra┼ítrukt├║ry, ktor├║ miestne org├íny nem├┤┼żu zneu┼żi┼ą alebo im v jej vyu┼ż├şvan├ş zabr├íni┼ą.

St├ívkovanie mo┼żno do ur─Źitej miery pova┼żova┼ą za humanit├írne gesto vo─Źi rozvojov├Żm krajin├ím. Samozrejme, aj ─żudia v rozvojov├Żch krajin├ích m├┤┼żu vs├ídza┼ą mince ADA, ak si to m├┤┼żu ekonomicky dovoli┼ą, ale prim├írne ide o existenciu finan─Źnej infra┼ítrukt├║ry. Pre ─żud├ş zo Z├ípadu je d├┤le┼żit├í napr├şklad transparentnos┼ą podnikov├Żch procesov alebo alternat├şvne finan─Źn├ę slu┼żby s ni┼ż┼í├şmi poplatkami ─Źi f├ęrovej┼í├şmi podmienkami.

M├┤┼że sa zda┼ą trochu zvl├í┼ítne, ┼że mus├şme by┼ą chamtiv├ş, aby sme zlep┼íili spom├şnan├ę po┼żiadavky, ale mo┼żno to vn├şma┼ą ako akt prevzatia moci sp├Ą┼ą do vlastn├Żch r├║k. ─î├şm viac ─żud├ş bude chamtiv├Żch, t├Żm viac sa Cardano stane decentralizovan├Żm. Decentralizovan├í sie┼ą je o rozpt├Żlen├ş moci a ekonomickej n├íro─Źnosti z├şskania kontroly. Preto mus├şme budova┼ą blockchainov├ę siete zdola nahor a umo┼żni┼ą ka┼żd├ęmu jednotlivcovi na plan├ęte vlastni┼ą aspo┼ł mal├Ż podiel. Staking nie je len o konsenze siete a v├Żrobe blokov. V ┼íir┼íom zmysle ide o budovanie infra┼ítrukt├║ry, ktor├í m├┤┼że by┼ą ove─ża univerz├ílnej┼íia. Sta─Ź├ş si k├║pi┼ą nieko─żko minc├ş ADA a m├┤┼żete z├şska┼ą tento podiel na rozhodovan├ş.

Ke─Ć bude Cardano dostato─Źne decentralizovan├ę a prijat├ę, je len ot├ízkou ─Źasu, kedy bude ma┼ą v├Ą─Ź┼í├ş finan─Źn├Ż a spolo─Źensk├Ż vplyv. Vo v┼íeobecnosti plat├ş, ┼że ka┼żd├í sie┼ą mus├ş ma┼ą siln├║ z├íklad┼łu v ─żu─Ćoch, teda v komunite, preto┼że len tak m├┤┼że naru┼íi┼ą s├║─Źasn├ę mocensk├ę ┼ítrukt├║ry.

Záver

Je vhodn├ę vidie┼ą staking vo v┼íetk├Żch jeho farb├ích a odtie┼łoch. Za odme┼łovan├şm deleg├ítov prostredn├şctvom stakingu stoj├ş premyslen├Ż dizajn protokolu Cardano. Je prirodzen├ę, ┼że v├Ą─Ź┼íina ─żud├ş chamtivo t├║┼żi po odmen├ích, ale je dobr├ę vedie┼ą, ┼że to s├║vis├ş s decentraliz├íciou a mo┼żnos┼ąou pou┼ż├şvate─żov vlastni┼ą k─ż├║─Źov├║ infra┼ítrukt├║ru. Ak chceme zmeni┼ą na┼íu spolo─Źnos┼ą a viac vyu┼ż├şva┼ą decentralizovan├ę technol├│gie pre na┼íe blaho a v├Ą─Ź┼íiu slobodu, potrebujeme v prvom rade vhodn├║ decentralizovan├║ platformu. Na jej z├íklade m├┤┼żeme roz┼í├şri┼ą mo┼żnosti decentraliz├ície a vybudova┼ą nov├ę slu┼żby P2P.

Staking na Cardano bol z├ímerne navrhnut├Ż tak, aby bol inkluz├şvny. Ka┼żd├Ż mus├ş ma┼ą mo┼żnos┼ą z├şska┼ą odmenu a mo┼żnos┼ą podie─ża┼ą sa na hlasovan├ş o svojej bud├║cnosti. S├║─Źasn├ę finan─Źn├ę slu┼żby s├║ exkluz├şvne, nedostupn├ę alebo nezrozumite─żn├ę pre ┼íirok├║ verejnos┼ą. St├ívkovanie je dostupn├ę v┼íade na svete a nie je potrebn├ę od nikoho ┼żiada┼ą povolenie.

Ke─Ć sme sa vydali na cestu decentraliz├ície, nem├í zmysel robi┼ą kompromisy a zverova┼ą kryptomeny centralizovan├Żm tret├şm stran├ím. Finan─Źn├ę a soci├ílne slu┼żby bud├║cnosti musia by┼ą decentralizovan├ę. Je ─żahk├ę strati┼ą smer v z├íujme lep┼íej pou┼ż├şvate─żskej sk├║senosti, ale hist├│ria ukazuje, ┼że je d├┤le┼żit├ę trva┼ą na princ├şpoch a vr├íti┼ą sa na spr├ívnu cestu.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Understanding Cardano staking