­č窭čç░ Porovnanie stakingu na Cardane a Ethereu

Porovnanie stakingu na Cardane a Ethereu

Niektor├ş ─żudia stavia na Cardano takmer druh├Ż rok. Ethereum prech├ídza z PoW na PoS a ─żudia sa za─Ź├şnaj├║ viac zauj├şma┼ą o rozdiely medzi t├Żmito dvoma PoS sie┼ąami. Po─Ćme si porovna┼ą staking na Cardano a Ethereum.

Ako vn├şma┼ą staking

Cie─żom stakingu je spoji┼ą sebeck├ę ekonomick├ę z├íujmy ─żud├ş s potrebami decentralizovan├Żch siet├ş. Siete finan─Źne odme┼łuj├║ t├Żch, ktor├ş konaj├║ v ich z├íujme. Z├íujmom siete je predov┼íetk├Żm to, aby bola bezpe─Źn├í a decentralizovan├í. Sie┼ą be┼ż├ş na hardv├ęri, ktor├Ż mus├ş niekto udr┼żiava┼ą. Na spracovanie transakci├ş a inteligentn├Żch zml├║v s├║ potrebn├ę po─Ź├şta─Źov├ę zdroje. Tie v┼íak neposkytuje spolo─Źnos┼ą, ale zainteresovan├ş dobrovo─żn├şci.

Kvalita decentraliz├ície a bezpe─Źnosti siete z├ívis├ş od konkr├ętnych parametrov a podmienok stakingu. Decentraliz├ícia spo─Ź├şva v snahe rozdeli┼ą rozhodovaciu pr├ívomoc medzi ─Źo najv├Ą─Ź┼í├ş po─Źet ├║─Źastn├şkov. Decentraliz├ícia je predpokladom zaistenia bezpe─Źnosti, preto┼że s vy┼í┼íou decentraliz├íciou sa zvy┼íuje bezpe─Źnos┼ą.

├Ü─Źastn├şci stakingu

V ide├ílnom pr├şpade by siete mali ma┼ą ─Źo najviac v├Żrobcov blokov. Bolo by pekn├ę, keby ka┼żd├Ż pou┼ż├şvate─ż mohol produkova┼ą svoj vlastn├Ż blok a dost├íva┼ą za to odmenu. V praxi je to v┼íak z mnoh├Żch d├┤vodov nedosiahnute─żn├Ż cie─ż. Producenti blokov musia prev├ídzkova┼ą vlastn├Ż uzol, a aby sa dostali do hry, siete m├┤┼żu vy┼żadova┼ą, aby producenti blokov mali ur─Źit├ę mno┼żstvo minc├ş. V├Żrobcovia blokov by mali by┼ą sk├║sen├ş profesion├íli a z├írove┼ł by mali disponova┼ą ur─Źit├Żm mno┼żstvom zdrojov.

Siete Cardano aj Ethereum s├║ prev├ídzkovan├ę v├Żrobcami blokov a umo┼ż┼łuj├║ ├║─Źas┼ą na stakingu aj ─żu─Ćom, ktor├ş neprev├ídzkuj├║ vlastn├Ż hardv├ęr. T├íto skupina sa naz├Żva deleg├íti, preto┼że ur─Źit├Żm sp├┤sobom deleguj├║ svoju rozhodovaciu pr├ívomoc na niekoho in├ęho. Takto to funguje aj v sieti Bitcoin. Pooly s├║ v├Żrobcovia blokov, na ktor├Żch ban├şci deleguj├║ r├Żchlos┼ą hashovania.

Podobne ako Bitcoin, aj sie┼ą Cardano pracuje s konceptom poolov. V pr├şpade Cardano je to na ├║rovni protokolu. Skupinu deleg├ítov tvoria stakeri, ─żudia, ktor├ş deleguj├║ mince ADA na vybran├Ż pool. Prev├ídzkovatelia poolov s├║ zodpovedn├ş za vytv├íranie blokov a deleg├íti rozhoduj├║, ktor├Żm poolom bud├║ d├┤verova┼ą. Prev├ídzkovatelia poolov m├┤┼żu ma┼ą vlastn├Ż podiel (pledge), ale nie je to podmienkou registr├ície poolu. Z├ílohovanie zvy┼íuje odmeny pre pool a pooly, ktor├ę maj├║ v├Ą─Ź┼í├ş z├íloh, m├┤┼żu by┼ą pre deleg├ítov atrakt├şvnej┼íie.

Na deleg├ítov s├║ kladen├ę minim├ílne po┼żiadavky a ka┼żd├Ż m├┤┼że doslova delegova┼ą nieko─żko minc├ş ADA z vlastnej pe┼ła┼żenky. Je potrebn├ę ma┼ą 2 ADA ako vratn├Ż vklad a 0,17 ADA na transak─Źn├Ż poplatok. Ak chcete vlo┼żi┼ą 1 ADA, mus├şte ma┼ą 3,17 ADA. V├Żber poolu na staking je ve─żmi jednoduch├Ż proces a umo┼ż┼łuje ho ka┼żd├í pe┼ła┼żenka Cardano. Deleg├íti m├┤┼żu kedyko─żvek zmeni┼ą pool prev├ídzkovate─ża, tak┼że prev├ídzkovatelia s├║ motivovan├ş spr├íva┼ą sa f├ęrovo.

Na registr├íciu poolu mus├ş ma┼ą prev├ídzkovate─ż 500 ADA ako vratn├Ż vklad. V ─Źase p├şsania tohto ─Źl├ínku je to pribli┼żne 250 USD. Sie┼ą Cardano kladie na prev├ídzkovate─żov a deleg├ítov poolov minim├ílne finan─Źn├ę po┼żiadavky. T├Żm sa l├ş┼íi od siete Ethereum, ktor├í vy┼żaduje 32 ETH na aktiv├íciu valida─Źn├ęho softv├ęru.

Potreba ma┼ą 32 ETH predstavuje vysok├║ bari├ęru vstupu, ke─Ć┼że v ─Źase p├şsania tohto ─Źl├ínku je to pribli┼żne 55 tis├şc USD. Vstupn├í bari├ęra m├┤┼że klesa┼ą alebo st├║pa┼ą v d├┤sledku volatility ETH, tak┼że ak cena ETH st├║pne, bude ─Źoraz menej ─żud├ş, ktor├ş si m├┤┼żu finan─Źne dovoli┼ą by┼ą valid├ítorom. Existuje riziko, ┼że by┼ą valid├ítorom bude biznis pre bohat├Żch.

Ethereum pon├║ka aj in├ę mo┼żnosti, ako vsadi┼ą ETH. Ak m├í pou┼ż├şvate─ż 32 ETH a nechce prev├ídzkova┼ą vlastn├Ż valid├ítor, m├┤┼że vyu┼żi┼ą mo┼żnos┼ą staking-as-a-services. Valid├ícia sa vykon├íva v mene vlastn├şka ETH, ale je spojen├í s rizikom protistrany. Okrem toho mus├şte plati┼ą poplatky za prev├ídzku uzla (─Źo plat├ş aj v pr├şpade s├│lo stakingu).

T├ş, ktor├ş nemaj├║ 32 ETH a chc├║ stavi┼ą men┼íiu sumu, maj├║ ─Ćal┼íie 2 mo┼żnosti. Pooled staking a staking na centralizovan├Żch burz├ích. Pooled staking je slu┼żba, ktor├í stakerom poskytne ERC-20 tokeny za ETH. Mince ETH sa potom pou┼ż├şvaj├║ na spustenie valid├ítora. Slu┼żba Pooled staking nie je nat├şvnou funkciou Etherea a prev├ídzkuj├║ ju tretie strany v├Ą─Ź┼íinou prostredn├şctvom inteligentn├Żch kontraktov. S t├Żm je spojen├ę riziko protistrany.

Pooled staking, podobne ako staking na centralizovan├Żch burz├ích, je z poh─żadu siete nev├Żhodn├Ż, preto┼że centralizuje moc. Ten, kto vlastn├ş ETH, m├í aj rozhodovaciu pr├ívomoc. In├Żmi slovami, stakeri deleguj├║ moc na tretiu stranu a str├ícaj├║ kontrolu nad t├Żm, ako sa mince ETH pou┼ż├şvaj├║. Napr├şklad je tu ot├ízka, ─Źo sa stane s hodnotou tokenov ERC-20, ak protokol rozre┼że mince ETH valid├ítorov, ktor├ę s├║ prev├ídzkovan├ę zdru┼żenou stakingovou slu┼żbou. V pr├şpade centralizovan├Żch b├║rz vznik├í rovnak├í ot├ízka. Kto nahrad├ş deleg├ítom finan─Źn├║ stratu?

Slashing

Slashing je schopnos┼ą protokolu Ethereum trvalo zabavi┼ą mince a prin├║ti┼ą tak valid├ítorov spr├íva┼ą sa ─Źestne. Cardano nem├í slashing, tak┼że nie je potrebn├ę blokova┼ą mince ADA na ur─Źit├Ż ─Źas. Deleg├íti neriskuj├║ stratu vlastn├Żch minc├ş. Jedin├ę, o ─Źo m├┤┼żu deleg├íti pr├şs┼ą, je odmena, ak prev├ídzkovate─ż poolu zlyh├í vo svojej pr├íci pri v├Żrobe blokov. Odmena je dostato─Źnou finan─Źnou motiv├íciou pre deleg├ítov, aby dohliadali na prev├ídzkovate─żov poolu, a z├írove┼ł pre prev├ídzkovate─żov poolu, ktor├ş si chc├║ deleg├ítov udr┼ża┼ą.

Slashing vy┼żaduje blokovanie minc├ş ETH na ur─Źit├ę obdobie. Na rozdiel od siete Cardano nie s├║ mince po─Źas stakingu likvidn├ę. Slashing m├┤┼że odradi┼ą od stakingu. Pre niektor├Żch ─żud├ş m├┤┼że by┼ą nepr├şjemn├í predstava, ┼że nebud├║ m├┤c┼ą preda┼ą mince ETH na medve─Ćom trhu alebo ich min├║┼ą, ke─Ć bud├║ potrebova┼ą.

Slashing je v┼íak obzvl├í┼í┼ą nepr├şjemn├Ż v kombin├ícii s d├┤verou v tretie strany. Ka┼żd├Ż, kto zver├ş ETH tretej strane, ─Źel├ş riziku slashingu a tretia strana nemus├ş ma┼ą dostatok prostriedkov na pokrytie straty. Ak hodnota tokenov ERC-20 naviazan├Żch na hodnotu ETH klesne, postihne to v┼íetk├Żch dr┼żite─żov tokenov.

Sie┼ą Cardano nevy┼żaduje, aby deleg├íti d├┤verovali tret├şm stran├ím. Pou┼ż├şvatelia maj├║ mince ADA v┼żdy pod vlastnou kontrolou. Je to sp├┤soben├ę t├Żm, ┼że na zapojenie sa do stakingu nie je potrebn├Ż vysok├Ż po─Źet minc├ş. ─Äalej nie je potrebn├ę mince uzamyka┼ą. Stakeri tak neust├íle kontroluj├║ svoju vlastn├║ rozhodovaciu pr├ívomoc, a t├Żm udr┼żiavaj├║ vysok├Ż stupe┼ł decentraliz├ície siete Cardano.

Viac ako 70 % minc├ş v obehu je stakovan├Żch v sieti Cardano. Je to sp├┤soben├ę t├Żm, ak├ę jednoduch├ę a bezrizikov├ę je zapoji┼ą sa do stakingu. Mince ADA m├┤┼żu ─żudia dr┼ża┼ą v HW pe┼ła┼żenke Trezor alebo Ledger a st├íle stakova┼ą. V pr├şpade Etherea je stakovan├Żch pribli┼żne 11 % minc├ş ETH. D├í sa predpoklada┼ą, ┼że mnoho ─żud├ş rad┼íej dr┼ż├ş ETH vo svojich pe┼ła┼żenk├ích, ne┼ż aby sa zapojili do stakingu a riskovali stratu minc├ş.

─î├şm viac minc├ş je stakovan├Żch, t├Żm je to pre sie┼ą bezpe─Źnej┼íie. Nevyzer├í dobre, ak je stakovan├í len men┼íina minc├ş v obehu, preto┼że existuje riziko, ┼że nejak├Ż subjekt m├í v dr┼żbe dostatok minc├ş na to, aby z├şskal v├Ą─Ź┼íinu rozhodovacej moci v sieti.

Digitálny nedostatok

Spolo─Źnos┼ą Cardano obmedzila po─Źet minc├ş na 45 000 000 000 ADA. Ethereum bude ma┼ą po prechode na PoS infla─Źn├Ż model a ka┼żd├Ż de┼ł sa vyd├í 1600 ETH. Je to v┼íak podobn├ę mno┼żstvo ako mno┼żstvo, ktor├ę bude sp├ílen├ę, ke─Ć┼że ETH pou┼ż├şva mechanizmus spa─żovania poplatkov. Je ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą, ─Źi celkov├Ż po─Źet minc├ş ETH bude r├ís┼ą alebo klesa┼ą. Bude to z├ívisie┼ą od vyu┼ż├şvania siete. Ak sa sie┼ą pou┼ż├şva ve─ża a poplatky s├║ vysok├ę, po─Źet minc├ş m├┤┼że ─Źasom klesa┼ą. Naopak, ak s├║ poplatky n├şzke, bude vy┼í┼í├ş pr├şrastok. Je pravdepodobne vecou vkusu, ─Źi je pre pou┼ż├şvate─żov atrakt├şvnej┼íia fixn├í alebo variabiln├í menov├í politika.

Pokia─ż ide o odmeny za staking, RPMN pre Cardano z├ívis├ş od mnoh├Żch faktorov a je pribli┼żne 5 % (m├┤┼że by┼ą ni┼ż┼íia alebo vy┼í┼íia). Ethereum v s├║─Źasnosti pon├║ka pribli┼żne 4,1 %. Odmena v┼íak m├┤┼że by┼ą a┼ż 10 %.

Odmena z├ívis├ş od mnoh├Żch faktorov. Z├ívis├ş od toho, ─Źi ste producentom blokov alebo deleg├ítom. Z├ívis├ş aj od toho, ─Źi delegujete priamo a odmenu z├şskavate priamo z protokolu alebo prostredn├şctvom tretej strany. Ak vklad├íte prostredn├şctvom tretej strany, pravdepodobne si za svoje slu┼żby vezme poplatok. Na druhej strane, niektor├ę tretie strany pon├║kaj├║ v├Ą─Ź┼íie odmeny ako protokol, ─Źo je zvy─Źajne podozriv├ę a rizikov├ę.

Záver

Nie va┼íe k─ż├║─Źe, nie va┼íe mince. V pr├şpade stakingu mo┼żno toto zn├íme pravidlo roz┼í├şri┼ą na nie va┼íe k─ż├║─Źe, nie va┼ía odmena. Ak stakujete na centralizovanej burze, nevlastn├şte ani mince, ani odmenu, k├Żm si v┼íetko nestiahnete do vlastnej pe┼ła┼żenky. V sieti Cardano m├íte len 2 mo┼żnosti. Bu─Ć ste prev├ídzkovate─żom poolu, alebo m├┤┼żete delegova┼ą ADA do vybran├ęho poolu priamo z vlastnej pe┼ła┼żenky. Staking na centralizovanej burze je ├║plne zbyto─Źn├ę, preto┼że t├Żm nez├şskate absol├║tne ni─Ź navy┼íe a len riskujete. V pr├şpade Etherea m├íte viacero mo┼żnost├ş stakingu a mus├şte dobre zv├í┼żi┼ą v┼íetky pre a proti. D├┤vera vo─Źi tretej strane m├┤┼że by┼ą nevyhnutnos┼ąou.

V pr├şpade ka┼żdej siete PoS by stakeri mali zv├í┼żi┼ą nielen svoje vlastn├ę z├íujmy, ale aj decentraliz├íciu siete. Protokol by mal by┼ą navrhnut├Ż tak, aby zos├║ladil z├íujmy oboch str├ín. V pr├şpade Cardano sa to podarilo o nie─Źo lep┼íie ako v pr├şpade Etherea, aspo┼ł z n├í┼ího poh─żadu. D├┤vodom je, ┼że staking na Cardano je inkluz├şvnej┼í├ş a stakeri nemusia d├┤verova┼ą tret├şm stran├ím. Staking je takmer bezrizikov├Ż a mince s├║ likvidn├ę. Blokovanie ETH a hrozba slashingu m├┤┼że niektor├Żch ─żud├ş odradi┼ą.

Stakeri by mali zv├í┼żi┼ą aj v├Żnos z odmien, menov├║ politiku a ─Ćal┼íie faktory, ako je potenci├íl rastu hodnoty minc├ş, prijatie a mnoho ─Ćal┼í├şch vec├ş. Ve─ża ┼í┼ąastia v┼íetk├Żm fan├║┼íikom PoS.

(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Comparison of staking on Cardano and Ethereum | Cardano Explorer (cexplorer.io)