­č窭čç░ Cardano umo┼ż┼łuje nov├ę obchodn├ę modely pre NFT

Cardano umo┼ż┼łuje nov├ę obchodn├ę modely pre NFT

Sektor NFT je jednou z najdiskutovanej┼í├şch t├ęm okolo blockchainu. NFT si pre┼íli hypom, ktor├Ż sa na medve─Ćom trhu vytratil. Boli NFT len experimentom, ktor├Ż zlyhal, alebo sa vr├ítia e┼íte silnej┼íie? Z n├í┼ího poh─żadu je technol├│gia NTF zdrav├í a bude tvori┼ą podstatn├║ ─Źas┼ą webu 3. Pre ├║spech NTF nie s├║ rozhoduj├║ce ani tak jednotliv├ę projekty, ale mo┼żnos┼ą vytv├íra┼ą nov├ę obchodn├ę modely. Cardano je pod─ża n├í┼ího n├ízoru jednou z najlep┼í├şch platforiem na razenie NFT, preto┼że na razenie nie je potrebn├ę pou┼ż├şva┼ą inteligentn├Ż kontrakt a ide o nat├şvne tokeny podobne ako mince ADA. Na Cardano teraz musia vznikn├║┼ą nov├ę platformy, ktor├ę umo┼żnia autorom a vydavate─żom vytvori┼ą nov├ę a lep┼íie obchodn├ę modely, ktor├ę bud├║ pre autorov a pou┼ż├şvate─żov v├Żhodnej┼íie ako tie existuj├║ce. A to je dosiahnute─żn├Ż cie─ż.

TLDR

Kombin├ícia NFT a nov├Żch obchodn├Żch modelov bude hnacou silou prijatia. Prostredn├şctvom NFT si m├┤┼żete k├║pi┼ą a vlastni┼ą digit├ílne dielo s pr├ívami na ─Ćal┼í├ş predaj, nielen licenciu s pr├ívami na pou┼ż├şvanie. Okrem toho m├┤┼żu autori diela dost├íva┼ą honor├íre z ka┼żd├ęho predaja na sekund├írnom trhu.

NFT Hype

Ve─ża ─żud├ş dostalo n├ípad pou┼ż├şva┼ą technol├│giu NFT na vytv├íranie digit├ílneho umenia. Niektor├ę kolekcie NFT s├║ ├║spe┼ín├ę, in├ę menej. Pozrime sa realite do o─Ź├ş a priznajme si, ┼że v├Ą─Ź┼íina obr├ízkov nestoj├ş za to, za ─Źo sa pred├ívaj├║. M├┤┼żeme sa zhodn├║┼ą na tom, ┼że sektor NFT mus├ş pril├íka┼ą seri├│znych autorov, ktor├Żm sa oplat├ş pou┼ż├şva┼ą Cardano alebo in├║ platformu na publikovanie svojich diel. Na to nesta─Ź├ş, aby sme dok├ízali razi┼ą NFT, ktor├ę predstavuj├║ nejak├Ż obsah. Ove─ża d├┤le┼żitej┼íie je poskytn├║┼ą autorom a pou┼ż├şvate─żom konkr├ętne v├Żhody, ktor├ę bud├║ v├Żhodnej┼íie ako existuj├║ce mo┼żnosti.

NFT m├┤┼żu predstavova┼ą nielen statick├ę obr├ízky, ale aj zvukov├Ż a video obsah, knihy a ─Źasopisy, vzdel├ívacie materi├íly a kurzy, vstupenky, hern├ę predmety, identitu, fyzick├ę objekty at─Ć. Zn├ími autori ├║spe┼íne publikuj├║ na existuj├║cich platform├ích a pravdepodobne bud├║ spokojn├ş. Existuj├║ce platformy maj├║ obrovsk├Ż sie┼ąov├Ż efekt. Autori mo┼żno o mo┼żnosti publikova┼ą na blockchaine nepo─Źuli a nevidia v tom ┼żiadne v├Żhody. To sa mus├ş zmeni┼ą.

┼áum okolo NFT bol d├┤le┼żit├Ż, preto┼że upozornil na mo┼żnosti reprezent├ície digit├ílneho obsahu prostredn├şctvom NFT. N├şzka kvalita NFT bola sklaman├şm, ale to bolo sp├┤soben├ę kvalitou autorov. N├şzku kvalitu NFT nemo┼żno sp├íja┼ą s technol├│giou Cardano, ktor├í je neutr├ílna a pon├║ka len mo┼żnosti, ktor├ę m├┤┼że pou┼ż├şva┼ą ktoko─żvek.

Je d├┤le┼żit├ę vidie┼ą pozit├şva. Cardano umo┼żnilo obrovsk├ęmu po─Źtu ─żud├ş razi┼ą vlastn├ę NFT a tokeny, ktor├ę si mohli navz├íjom posiela┼ą. Nedoch├ídzalo k ┼żiadnym hackersk├Żm ├║tokom ani zlyhaniam siete. Cardano pre┼ílo d├┤le┼żit├Żm testom kvality. To je ├║spech, na ktorom sa d├í stava┼ą. Druh├í vlna mus├ş pon├║knu┼ą viac ne┼ż len razenie.

Star├ę obchodn├ę modely nefunguj├║ dobre

S├║─Źasn├ę obchodn├ę modely nie s├║ ide├ílne, preto┼że tretie strany zneu┼ż├şvaj├║ svoje siln├ę postavenie. Uve─Ćme si nieko─żko pr├şkladov.

Ak si k├║pite digit├ílnu knihu (e-knihu) na Amazone, vlastn├şte pr├íva na pr├şstup k digit├ílnemu s├║boru a jeho pou┼ż├şvanie, ale nevlastn├şte samotn├Ż obsah knihy. V pr├şpade elektronickej knihy vlastn├ş pr├ívo na ─Ćal┼í├ş predaj distrib├║tor digit├ílnej knihy (spolo─Źnos┼ą Amazon), nie autor knihy. Autor knihy m├┤┼że pred├íva┼ą svoje autorsk├ę pr├íva k digit├ílnej knihe, ale zvy─Źajne nem├í ┼żiadnu kontrolu nad t├Żm, ako sa digit├ílna k├│pia knihy distribuuje alebo ─Źi sa digit├ílna k├│pia knihy m├┤┼że ─Ćalej pred├íva┼ą. Distrib├║tor digit├ílnej knihy m├┤┼że stanovi┼ą vlastn├ę pravidl├í pre digit├ílny obsah vr├ítane pravidiel ─Ćal┼íieho predaja.

V pr├şpade digit├ílnej hudby pr├ívo na ─Ćal┼í├ş predaj tie┼ż spravidla nie je povolen├ę. Ke─Ć si zak├║pite digit├ílny hudobn├Ż s├║bor na platforme, ako je iTunes alebo Amazon Music, z├şskate pr├ívo pou┼ż├şva┼ą s├║bor, ale samotn├Ż s├║bor nevlastn├şte ani nem├íte pr├ívo ho ─Ćalej pred├íva┼ą. Digit├ílne hudobn├ę s├║bory sa toti┼ż pova┼żuj├║ za ÔÇťlicencovan├ęÔÇŁ, ─Źo znamen├í, ┼że v├ím bolo udelen├ę obmedzen├ę pr├ívo pou┼ż├şva┼ą s├║bor len na osobn├ę, nekomer─Źn├ę pou┼żitie. V licen─Źn├Żch podmienkach sa zvy─Źajne uv├ídza, ┼że s├║bor je ur─Źen├Ż na va┼íe osobn├ę pou┼żitie a nesmie sa ─Ćalej pred├íva┼ą ani distribuova┼ą in├Żm osob├ím.

Na rozdiel od toho, ak si k├║pite fyzick├ę hudobn├ę CD, m├íte pr├ívo ho ─Ćalej pred├íva┼ą, preto┼że vlastn├şte fyzick├║ k├│piu hudby. Toto je zn├íme ako ÔÇťdoktr├şna prv├ęho predajaÔÇŁ, ktor├í umo┼ż┼łuje kupuj├║cemu diela chr├ínen├ęho autorsk├Żm pr├ívom ─Ćalej pred├íva┼ą p├┤vodn├║ k├│piu bez s├║hlasu vlastn├şka autorsk├Żch pr├ív. T├íto doktr├şna sa v┼íak vo v┼íeobecnosti nevz┼ąahuje na licencovan├ę digit├ílne hudobn├ę s├║bory. Je to ve─żmi podobn├ę ako pri knih├ích, ale aj pri videoobsahu alebo videohr├ích.

Vo v┼íeobecnosti plat├ş, ┼że ve─żk├ş vydavatelia zvy─Źajne pred├ívaj├║ digit├ílny obsah ako licenciu na pou┼ż├şvanie obsahu, a nie ako predaj samotn├ęho obsahu. To im umo┼ż┼łuje zachova┼ą si kontrolu nad distrib├║ciou obsahu a zabr├íni┼ą neopr├ívnen├ęmu kop├şrovaniu alebo zdie─żaniu obsahu. Umo┼ż┼łuje im to tie┼ż v pr├şpade potreby ─żahko vykon├íva┼ą aktualiz├ície alebo zmeny obsahu.

V┼íimnite si, ┼że s dielom t├Żch ist├Żch autorov vo fyzickej podobe nie s├║ schopn├ş dosiahnu┼ą rovnak├Ż efekt. Licen─Źn├Ż model obmedzuje pr├íva spotrebite─żov na pou┼ż├şvanie a prenos zak├║pen├ęho obsahu. Pod─ża n├í┼ího n├ízoru by spotrebitelia mali ma┼ą rovnak├ę pr├ívo na ─Ćal┼í├ş predaj alebo po┼żi─Źiavanie digit├ílneho obsahu ako v pr├şpade fyzick├ęho obsahu.

Je mo┼żn├ę naru┼íi┼ą s├║─Źasn├ę obchodn├ę modely ve─żk├Żch vydavate─żov a vytvori┼ą nov├ę, ktor├ę by boli atrakt├şvne pre autorov aj pou┼ż├şvate─żov? Je mo┼żn├ę, aby decentralizovan├ę rie┼íenie na┼ílo dostato─Źne ve─żk├Ż po─Źet pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş by mohli konkurova┼ą s├║─Źasn├Żm ve─żk├Żm hr├í─Źom na trhu? Po─Ćme sa najprv pozrie┼ą na to, ako by mohol nov├Ż obchodn├Ż model vyzera┼ą.

Nov├ę obchodn├ę modely

Z poh─żadu autorov nie je s├║─Źasn├Ż obchodn├Ż model spravodliv├Ż a efekt├şvny, ke─Ć┼że ve─żk├ş vydavatelia si za publikovanie ber├║ desiatky percent. Napr├şklad v pr├şpade Kindle Direct Publishing si Amazon ponech├íva 30 % a autor dost├íva 70 % ako autorsk├Ż honor├ír. Ako sme u┼ż spomenuli, pou┼ż├şvatelia si kupuj├║ len licenciu na ─Ź├ştanie e-knihy, ale so samotnou e-knihou nem├┤┼żu robi┼ą ni─Ź in├ę.

Je mo┼żn├ę vytvori┼ą decentralizovan├║ platformu, ktor├í by mala ni┼ż┼íie prev├ídzkov├ę n├íklady. Autori by mohli ma┼ą v├Żrazne vy┼í┼íie honor├íre. ─îitatelia kupuj├║ci NFT by z├şskali pr├ívo na predaj knihy tak├Żm sp├┤sobom, ┼że autor by v┼żdy dostal honor├ír za ─Ćal┼í├ş predaj NFT na sekund├írnom trhu.

─îasto sa st├íva, ┼że pre─Ź├ştate knihu a viete, ┼że ju u┼ż nebudete chcie┼ą ─Ź├şta┼ą znova. Alebo v├ís omrz├ş hudba ─Źi film. Nem├íte v┼íak pr├ívo na ─Ćal┼í├ş predaj digit├ílneho diela a z├íujemcovia o tieto diela musia vydavate─żom zaplati┼ą pln├║ cenu, ─Źo sa im nemus├ş chcie┼ą. Sekund├írny trh m├í zmysel, preto┼że dielo m├┤┼żete ─Ćalej preda┼ą lacnej┼íie niekomu, kto nemus├ş by┼ą ochotn├Ż zaplati┼ą pln├║ cenu. Autor diela dostane aspo┼ł ─Źiasto─Źn├Ż honor├ír.

V┼íimnite si, ┼że pri fyzickej podobe diel to nie je mo┼żn├ę ani vymo┼żite─żn├ę. V pr├şpade digit├ílnych diel tomu br├ínia vydavatelia.

K├║pou NFT sa ─żudia st├ívaj├║ vlastn├şkmi diela a m├┤┼żu ho ─Ćalej pred├íva┼ą alebo dokonca prenaj├şma┼ą. Vlastn├şk ┼żiadan├ęho digit├ílneho diela tak m├┤┼że profitova┼ą z po┼żi─Źiavania diela za mal├Ż poplatok na ur─Źit├Ż ─Źas. Tento model sa d├í vyu┼żi┼ą najm├Ą pri filmoch, seri├íloch alebo hudbe.

Efekt by sa mohol zn├ísobi┼ą vydan├şm len limitovanej ed├şcie digit├ílneho diela. Mohol by sa vytvori┼ą digit├ílny nedostatok diela, pri ktorom bud├║ majitelia, a teda aj autor, nav┼żdy profitova┼ą z ─Ćal┼íieho predaja diela.

V─Ćaka blockchainu je mo┼żn├ę, aby bolo v┼íetko stopercentne transparentn├ę a ─żahko kontrolovate─żn├ę. Pre be┼żn├Żch pou┼ż├şvate─żov m├┤┼że by┼ą ┼ąa┼żk├ę rozozna┼ą p├┤vodn├║ verziu digit├ílneho diela od falzifik├ítu. Dva s├║bory m├┤┼żu vyzera┼ą ├║plne rovnako. V pr├şpade NFT je pomerne jednoduch├ę rozl├ş┼íi┼ą origin├íl od falzifik├ítu. Autori diel m├┤┼żu ─żahko sledova┼ą, ko─żko sa ich dielo pred├íva a ─Ćalej pred├íva.

─Äal┼íou v├Żhodou m├┤┼że by┼ą, ┼że autor m├í prostredn├şctvom NFT ak├Żsi kontakt so skuto─Źn├Żmi vlastn├şkmi digit├ílneho diela. M├┤┼że to by┼ą len adresa v blockchaine, ale s pr├şchodom decentralizovanej identity (DID) bude mo┼żn├ę zdie─ża┼ą aj ─Ćal┼íie inform├ície. Autor diela m├┤┼że napr├şklad razi┼ą NFT ako dar─Źek pre s├║─Źasn├Żch dr┼żite─żov diela alebo im poskytn├║┼ą z─żavu na nov├ę dielo. To m├┤┼że vies┼ą k vzniku ─Ćal┼í├şch nov├Żch obchodn├Żch modelov.

Autori m├┤┼żu napr├şklad jednoducho zisti┼ą, ┼że niekto vlastn├ş v┼íetky zverejnen├ę diela, a odmeni┼ą majite─żov ┼ípeci├ílnym vydan├şm. To m├┤┼że motivova┼ą ─żud├ş, aby si k├║pili tie diela, ktor├ę ch├Żbaj├║ v kompletnej zbierke majite─żov. Autori bud├║ profitova┼ą zo sekund├írneho predaja. Autori m├┤┼żu pou┼żi┼ą NFT ako vstupenku na videoprenos alebo fyzick├ę podujatie. To je ─Ćal┼í├ş d├┤vod, pre─Źo by ─żudia chceli vlastni┼ą origin├ílne dielo a nie falzifik├ít. NFT u─żah─Źuj├║ autorom diel interakciu s fan├║┼íikmi. D├┤le┼żit├ę je, ┼że autori m├┤┼żu by┼ą kreat├şvni a nepotrebuj├║ spolupr├ícu tretej strany. Predstavte si, ┼że by mal├Ż autor chcel urobi┼ą nie─Źo podobn├ę a potreboval by spolupr├ícu spolo─Źnosti Amazon, ktor├í m├í v┼íetky inform├ície o kupuj├║cich.

Autori diel by mali ma┼ą mo┼żnos┼ą definova┼ą si vlastn├ę podmienky predaja vr├ítane honor├írov za sekund├írny predaj. To dnes rozhodne nie je pravidlom a men┼í├ş autori nemaj├║ ┼íancu diktova┼ą si podmienky pri rokovaniach s ve─żk├Żmi vydavate─żstvami.

Autori sa m├┤┼żu dohodn├║┼ą, ┼że po ich smrti sa nebude vyd├íva┼ą reprint alebo reed├şcia ich diel. Majitelia NFT bud├║ vlastni┼ą dielo a jeho trhov├í hodnota m├┤┼że v─Ćaka tomu r├ís┼ą.

├Üspech sektora NFT ─Ćalej z├ívis├ş od multichain pe┼ła┼żeniek s vynikaj├║cimi pou┼ż├şvate─żsk├Żmi rozhraniami, ako je napr├şklad Lace. Okrem NFT a obchodn├ęho modelu musia ma┼ą pou┼ż├şvatelia jednoduch├Ż pr├şstup k z├şskavaniu a konzum├ícii digit├ílneho obsahu. Predstavte si, ┼że m├íte ADA, stablecoiny a NFT v jednej pe┼ła┼żenke. Bolo by jednoduch├ę k├║pi┼ą si elektronick├║ knihu prostredn├şctvom stablecoinov a pre─Ź├şta┼ą si ju priamo v pe┼ła┼żenke.

─î├şm viac prem├Ż┼í─żame o obchodn├Żch modeloch, t├Żm viac n├ípadov m├íme. Sme presved─Źen├ş, ┼że NFT maj├║ ur─Źite obrovsk├Ż potenci├íl, ak sa bud├║ pou┼ż├şva┼ą inteligentne.

Nebude ─żahk├ę uspie┼ą

Cie─żom decentraliz├ície je umo┼żni┼ą peer-to-peer komunik├íciu medzi pou┼ż├şvate─żmi a odstr├íni┼ą z procesu drah├ęho a neefekt├şvneho sprostredkovate─ża. Na Cardano m├┤┼żu vznikn├║┼ą platformy, ktor├ę bud├║ poskytova┼ą digit├ílnym autorom podobn├ę slu┼żby ako existuj├║ce ve─żk├ę vydavate─żstv├í a pon├║knu lep┼íie podmienky a nov├ę mo┼żnosti.

Neo─Źak├ívajte, ┼że k naru┼íeniu d├┤jde z roka na rok alebo v ─Ćal┼íom b├Ż─Źom obdob├ş. Existuj├║ce slu┼żby maj├║ obrovsk├Ż sie┼ąov├Ż efekt a autori zvy─Źajne nemaj├║ chu┼ą meni┼ą veci, ktor├ę relat├şvne dobre funguj├║. Napriek tomu ver├şme, ┼że aspo┼ł niektor├ş z nich pochopia v├Żhody, ktor├ę im decentralizovan├ę rie┼íenie m├┤┼że pon├║knu┼ą. Na za─Źiatku bud├║ nov├ę rie┼íenia vyu┼ż├şva┼ą menej zn├ími autori. Ak sa osved─Ź├ş, postupne sa m├┤┼żu prida┼ą aj hviezdy.

Z n├í┼ího poh─żadu samotn├í NFT nemala ┼íancu na ├║spech. ─îo je d├┤le┼żit├ę rie┼íi┼ą, s├║ predpisy t├Żkaj├║ce sa autorsk├Żch pr├ív s├║visiacich s NFT. Je to prv├Ż nevyhnutn├Ż krok, ktor├Ż umo┼żn├ş vznik nov├Żch obchodn├Żch modelov.

NFT spolu s nov├Żmi obchodn├Żmi modelmi postaven├Żmi na inteligentn├Żch kontraktoch maj├║ ove─ża v├Ą─Ź┼íiu ┼íancu na ├║spech. Okrem tokenu, ktor├Ż predstavuje hodnotu, pridaj├║ decentralizovan├ę aplik├ície ─Ćal┼íiu hodnotu. T├íto kombin├ícia umo┼ż┼łuje ekonomick├ę a soci├ílne prepojenie autorov a spotrebite─żov digit├ílnych diel priamo, bez sprostredkovate─żov.

Je to obrovsk├í pr├şle┼żitos┼ą pre v┼íetk├Żch, tak pre t├şmy, ktor├ę vytv├íraj├║ nov├ę trhovisk├í a platformy, ako aj pre autorov, ktor├ş chc├║ robi┼ą viac ne┼ż len pred├íva┼ą svoje diela prostredn├şctvom zaveden├Żch tret├şch str├ín.

Web3 bude o schopnosti vlastni┼ą hodnotu. Ka┼żd├Ż, kto dr┼ż├ş ADA alebo BTC, pochop├ş rozdiel medzi centraliz├íciou a decentraliz├íciou a medzi vlastn├şctvom custodial a self-custody. Ak sa decentraliz├ícia podar├ş, ─żudia bud├║ ma┼ą v├Ą─Ź┼íiu t├║┼żbu vlastni┼ą origin├ílne diela, rovnako ako bud├║ vlastni┼ą stablecoiny a volatiln├ę kryptomeny. Zmena vn├şmania hodnoty ovplyvn├ş mnoh├ę odvetvia, nielen peniaze. Ver├şme, ┼że to u─żah─Ź├ş prijatie NFT.

Záver

V skuto─Źnosti sme v┼żdy pova┼żovali za ve─żmi hl├║pe tvrdenie, ┼że NFT s├║ len odkazy na obr├ízok. NFT m├┤┼żu reprezentova┼ą takmer ─Źoko─żvek digit├ílne. V├Ą─Ź┼íinu obsahu dnes ─żudia konzumuj├║ na internete a neefekt├şvni a drah├ş sprostredkovatelia sa sna┼żia udr┼ża┼ą si svoje v├Żhodn├ę postavenie. To zvy─Źajne plat├ş dovtedy, k├Żm to nenaru┼í├ş technologick├Ż pokrok. Blockchain a NFT maj├║ potenci├íl to zmeni┼ą, ale je to len potenci├íl. Pou┼ż├şvatelia aj autori musia chcie┼ą, aby sa to stalo. K tomu bude e┼íte dlh├í cesta. Mnoho ─żud├ş ver├ş, ┼że kryptomeny m├┤┼żu naru┼íi┼ą centr├ílne banky a ┼że DeFi m├┤┼że naru┼íi┼ą komer─Źn├ę banky. Ver├şme, ┼że Cardano bude jedn├Żm z re┼ąazcov, ktor├ę sa na tom bud├║ tie┼ż podie─ża┼ą. Okrem toho bude s├║─Źas┼ąou naru┼íenia sektora obchodovania s digit├ílnym obsahom. V kontexte existuj├║cich obchodn├Żch modelov je to relevantn├Ż cie─ż.


P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Cardano enables new business models for NFTs | Cardano Explorer (cexplorer.io)