­č窭čç░ O tokenoch na Cardane

O tokenoch na Cardane

Cardano umo┼ż┼łuje vyd├íva┼ą tokeny a p├şsa┼ą decentralizovan├ę aplik├ície. Ak├Ż je rozdiel medzi mincami ADA a tokenmi? Ak├║ trhov├║ hodnotu m├┤┼żu ma┼ą r├┤zne tokeny a pre─Źo? ─îo sa mus├ş sta┼ą, aby si tokeny dlhodobo udr┼żali hodnotu? Ak├ę s├║ rizik├í spojen├ę s dr┼żbou tokenov? Po─Ćme to presk├║ma┼ą v tomto ─Źl├ínku.

TLDR

  • Mince ADA vyd├íva protokol Cardano. Tokeny m├┤┼że vyd├íva┼ą ktoko─żvek na svete.
  • Nov├ę tokeny maj├║ n├şzky sie┼ąov├Ż efekt, kr├ítku hist├│riu a ich cena m├┤┼że by┼ą neist├í.
  • Cena a hodnota s├║ dve r├┤zne veci. Trhov├║ cenu m├┤┼żeme zisti┼ą okam┼żite. Hodnota m├┤┼że by┼ą individu├ílna.
  • Tokeny m├┤┼żu by┼ą NFT, m├┤┼żu by┼ą spojen├ę s digit├ílnou alebo fyzickou hodnotou alebo m├┤┼żu ma┼ą soci├ílny v├Żznam.
  • Tokeny s├║ zl├ę peniaze, ak s├║ volatiln├ę. Ak sa volatiln├ę tokeny pou┼ż├şvaj├║ na platbu za pou┼ż├şvanie slu┼żby, projekt sa m├┤┼że sta┼ą nepou┼żite─żn├Żm.
  • Nie v┼żdy je potrebn├ę dr┼ża┼ą tokeny dlhodobo. Niekedy ich sta─Ź├ş k├║pi┼ą, ke─Ć ich potrebujete pou┼żi┼ą.
  • St├ívkovanie tokenov nemus├ş by┼ą ekonomicky udr┼żate─żn├ę alebo ziskov├ę.
  • Projekty potrebuj├║ tokeny, preto┼że umo┼ż┼łuj├║ nez├ívislos┼ą od okolia. Ekonomika nem├┤┼że by┼ą postaven├í na jednej kryptomene.
  • Trhov├║ cenu v┼żdy ur─Źuje predov┼íetk├Żm dopyt.
  • Vznik pe┼łaz├ş nez├ívisl├Żch od ┼ít├ítu povedie k vytvoreniu nov├Żch skup├şn. Tieto skupiny m├┤┼żu potrebova┼ą tokeny na svoje riadenie.

Vydávanie tokenov

Prv├í gener├ícia blockchainov├Żch projektov pri┼íla s my┼ílienkou, ┼że po─Źet nat├şvnych minc├ş v obehu bude riaden├Ż samotn├Żm protokolom. Bitcoin plne kontroluje menov├║ politiku projektu a prostredn├şctvom minc├ş BTC v podstate riadi svoj vlastn├Ż ekonomick├Ż model. Cardano funguje ve─żmi podobne, ale pou┼ż├şva vlastn├ę nat├şvne mince a m├í in├ę pravidl├í prerozde─żovania minc├ş ADA v r├ímci svojho ekosyst├ęmu. Okrem toho Cardano umo┼ż┼łuje pou┼ż├şvate─żom vyd├íva┼ą vlastn├ę tokeny a to kedyko─żvek a v akomko─żvek mno┼żstve. Protokol Cardano zaobch├ídza s tokenmi podobne ako s mincami ADA. Pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu vlastni┼ą tokeny bez sprostredkovate─ża a sie┼ą ich m├┤┼że pren├í┼ía┼ą decentralizovan├Żm sp├┤sobom. V pr├şpade tokenov v┼íak sie┼ą Cardano nem├í kontrolu nad po─Źtom vydan├Żch tokenov, ich uvo─żnen├şm do obehu ani nad ich ├║─Źelom. Za to v┼íetko s├║ zodpovedn├ş autori, ktor├ş tokeny vydali. V tomto ─Źl├ínku sa budeme zaobera┼ą t├Żm, ak├Ż v├Żznam alebo hodnotu m├┤┼żu tieto tokeny ma┼ą.

Hodnota a cena

Ekon├│movia sk├║maj├║ vz┼ąah medzi hodnotou a cenou u┼ż od 19. storo─Źia a v podstate sa zhodli na tom, ┼że ide o dve rozdielne veci. Cena je skuto─Źnos┼ą ktor├║ ur─Źuje trh, preto┼że je v├Żsledkom cenov├Żch rokovan├ş medzi kupuj├║cimi a pred├ívaj├║cimi. Trhov├║ cenu ovplyv┼łuje najm├Ą ponuka a dopyt a zvy─Źajne ju m├┤┼żeme ve─żmi ─żahko zisti┼ą. Napr├şklad v obchode sa m├┤┼żeme pozrie┼ą na cenovku. V pr├şpade kryptomien sa m├┤┼żeme pozrie┼ą na server ako je coin-market-cap, a zisti┼ą aktu├ílne ceny a ich v├Żvoj za dlh┼íie obdobie.

─Żudia kupuj├║ kryptomeny z mnoh├Żch d├┤vodov. Hlavn├Żmi s├║ ┼ípekul├ície, dlhodob├ę invest├şcie, ideol├│gia a ┼ípecifick├ę vyu┼żitie. ─îasto ide o kombin├íciu viacer├Żch d├┤vodov dohromady. Aktu├ílnu cenu vieme zisti┼ą v ─żubovo─żnom ─Źasovom okamihu s relat├şvnou presnos┼ąou.

Ako spr├ívne zisti┼ą hodnotu minc├ş a tokenov? Venujme sa najprv nat├şvnym minciam. Vo v┼íeobecnosti m├┤┼żeme hodnotu definova┼ą ako schopnos┼ą uspokoji┼ą ur─Źit├║ potrebu. ─î├şm viac je t├íto potreba po┼żadovan├í, t├Żm vy┼í┼íiu hodnotu m├┤┼że ma┼ą. Blockchainov├ę siete maj├║ ┼ípecifick├ę funkcie alebo schopnosti, ktor├ę m├┤┼żu ─żudia vyu┼ż├şva┼ą v podstate ako slu┼żbu. Ak├║ potrebu uspokojuj├║ kryptomeny?

  • Nat├şvne mince kryptomien maj├║ zvy─Źajne obmedzen├ę mno┼żstvo. Napr├şklad minc├ş ADA bude existova┼ą len 45 000 000 000. Nedostatok a t├║┼żba vlastni┼ą nie─Źo, ─Źoho je obmedzen├ę mno┼żstvo, tla─Ź├ş cenu vy┼í┼íie.
  • Siete maj├║ schopnos┼ą pren├í┼ía┼ą inform├ície a t├Żm zvy┼íova┼ą po─Źet pou┼ż├şvate─żov, a teda aj sie┼ąov├Ż efekt. Blockchainov├ę siete pren├í┼íaj├║ mince a niektor├ę, ako napr├şklad Cardano, m├┤┼żu pren├í┼ía┼ą aj tokeny. Siete m├┤┼żu pren├í┼ía┼ą hodnotu decentralizovan├Żm sp├┤sobom.
  • Cardano umo┼żn├ş ─żu─Ćom vyd├íva┼ą vlastn├ę tokeny, tak┼że m├┤┼żeme hovori┼ą o mo┼żnosti vytv├írania novej hodnoty.
  • Decentralizovan├ę siete s├║ vo v┼íeobecnosti strojmi d├┤very, ─Źo znamen├í, ┼że m├┤┼żu vytv├íra┼ą d├┤veru medzi ├║─Źastn├şkmi. Mo┼żnosti tejto funkcie bud├║ ─Źasom r├ís┼ą. Inteligentn├ę zmluvy umo┼żnia viac ne┼ż len bezpodmiene─Źn├Ż prenos hodnoty. Stroje d├┤very tak umo┼żnia komplexnej┼íie mechanizmy a prostredn├şctvom nich aj nov├ę finan─Źn├ę a soci├ílne slu┼żby.
  • Decentraliz├ícia ako koncept m├í potenci├íl vyrie┼íi┼ą niektor├ę ┼ípecifick├ę probl├ęmy. Decentralizovan├í infra┼ítrukt├║ra je u┼żito─Źn├í pre veci, ako je zber hlasovac├şch l├şstkov pri hlasovan├ş, kde sa kladie d├┤raz na to, aby syst├ęm nevlastnila jedna konkr├ętna strana alebo ┼ít├ít. ─Äal┼í├şm probl├ęmom je, ┼że ve─żk├ş IT giganti maj├║ obrovsk├║ moc a m├┤┼żu kohoko─żvek vymaza┼ą zo svojej siete. Ak sa m├í svet sta┼ą e┼íte digit├ílnej┼í├şm a my sa budeme v metaverse nielen zab├íva┼ą, ale aj pracova┼ą, IT giganti nad nami nesm├║ ma┼ą tak├║ ve─żk├║ kontrolu.

Je zrejm├ę, ┼że hodnotu bude ka┼żd├Ż vn├şma┼ą inak a hlavne subjekt├şvne. Ka┼żd├Ż ─Źlovek na svete, ale aj firmy ─Źi krajiny maj├║ in├ę potreby, preferencie, predstavy o n├íkladoch na pou┼ż├şvanie siete, ideologick├ę n├ízory at─Ć. Objekt├şvne m├┤┼żeme jednotliv├ę projekty porovn├íva┼ą pod─ża vopred stanoven├Żch krit├ęri├ş, ale skuto─Źnej hodnote sa m├┤┼żeme len pribl├ş┼żi┼ą. M├┤┼żeme porovn├íva┼ą po─Źet pou┼ż├şvate─żov, z├íujem m├ędi├ş, ve─żkos┼ą komunity, po─Źet transakci├ş v sieti, prenesen├║ hodnotu, prijatie siete spolo─Źnos┼ąami alebo krajinami, krivku rastu nov├Żch pou┼ż├şvate─żov a mnoh├ę ─Ćal┼íie ukazovatele. Hodnota konkr├ętnej siete bude v┼żdy prece┼łovan├í niektor├Żmi z├ístancami a podce┼łovan├í odporcami.

Trhov├í kapitaliz├ícia projektov a skuto─Źn├í hodnota by mali korelova┼ą, ale nemusia. Krypto trh sa m├┤┼że spr├íva┼ą ├║plne iracion├ílne a je to logick├ę. Technol├│gia blockchain je prevratn├í, ─Źo v podstate znamen├í, ┼że takmer nikto nedok├í┼że spr├ívne odhadn├║┼ą jej potenci├íl. Cenov├ę bubliny a iracionalita trhu s├║ ├║plne be┼żn├ę.

Rozdiel medzi nat├şvnymi mincami a tokenmi

Tokeny bud├║ ma┼ą ur─Źit├║ trhov├║ hodnotu len vtedy, ak bud├║ zapojen├ę do funguj├║ceho trhov├ęho hospod├írstva. ─Żudia musia ma┼ą motiv├íciu dr┼ża┼ą a pou┼ż├şva┼ą tokeny. Sieti Cardano sa to podarilo a preto maj├║ mince ADA trhov├║ hodnotu. Pre─Źo je to tak?

Cardano existuje od roku 2015 a mince ADA sa dostali na trh v roku 2017. Projekt je tu u┼ż dlho a ─żudia m├┤┼żu vidie┼ą ┼że t├şm IOG st├íle rastie a projektu sa dar├ş technologicky aj z h─żadiska prijatia. T├şm IOG sa od za─Źiatku sna┼ż├ş vybudova┼ą siln├║ komunitu a dar├ş sa mu to. Mince ADA predstavuj├║ vieru v ├║spech projektu, ale s├║ aj pr├şle┼żitos┼ąou vlastni┼ą ─Źas┼ą projektu a podie─ża┼ą sa na jeho ├║spechu. Konkr├ętne, vlastn├şctvom minc├ş ADA bud├║ m├┤c┼ą majitelia rozhodova┼ą o bud├║com v├Żvoji a z├şskava┼ą odmeny za to, ┼że sa podie─żaj├║ na decentraliz├ícii. Novovydan├ę mince ADA a vybran├ę poplatky sa prerozdelia medzi v┼íetk├Żch ├║─Źastn├şkov, ktor├ş sa akt├şvne podie─żaj├║ na fungovan├ş siete. Mince ADA s├║ teda v obehu a ich v├Żznam bude na─Ćalej r├ís┼ą, preto┼że bud├║ hlavn├Żm platobn├Żm prostriedkom v sieti Cardano. ADA bud├║ sl├║┼żi┼ą ako podkladov├ę akt├şvum pre stabiln├ę mince, m├┤┼żu by┼ą tie┼ż uzamknut├ę v r├┤znych DeFi aplik├íci├ích, ADA sa pou┼ż├şvaj├║ ako platidlo pre NFT a mo┼żno nimi plati┼ą vo fyzickom svete.

Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że ke─Ć niekto vyd├í nov├ę tokeny v sieti Cardano, tieto tokeny zvy─Źajne nemaj├║ ni─Ź, ─Źo maj├║ mince ADA. Ich hodnota je individu├ílna a pred zva┼żovan├şm ich n├íkupu by ste ich mali d├┤kladne presk├║ma┼ą.

├Ü─Źel novo vydan├Żch tokenov sa m├┤┼że v├Żrazne l├ş┼íi┼ą a je definovan├Ż emitentom. Spo─Źiatku o tokenoch vie len mal├Ż po─Źet ─żud├ş, tak┼że sie┼ąov├Ż efekt je zanedbate─żn├Ż. Je ┼ąa┼żk├ę odhadn├║┼ą trhov├║ cenu tokenov a je potrebn├ę h─żada┼ą hodnotu v samotnom projekte alebo v tom, ─Źo tokeny predstavuj├║, ─Źi u┼ż v digit├ílnom alebo fyzickom svete. Tokeny nemusia by┼ą k├│tovan├ę na burze a je dos┼ą mo┼żn├ę, ┼że niektor├ę nebud├║ k├│tovan├ę nikdy. To v┼íak neznamen├í, ┼że nem├┤┼żu ma┼ą pre pou┼ż├şvate─ża ur─Źit├║ pridan├║ hodnotu.

Tokeny maj├║ in├ę vlastnosti ako nat├şvne mince ADA, ─Źo m├┤┼że by┼ą v├Żhodou. Mince ADA maj├║ glob├ílny v├Żznam a m├┤┼że po nich by┼ą vysok├Ż dopyt. To sa nemus├ş nevyhnutne o─Źak├íva┼ą od tokenov. Autor m├┤┼że vyda┼ą tokeny s o─Źak├ívan├şm, ┼że bud├║ ma┼ą len ur─Źit├Ż lok├ílny alebo kr├ítkodob├Ż v├Żznam, ktor├Ż nie je spojen├Ż s cenov├Żmi ┼ípekul├íciami. Napr├şklad stabiln├ę mince s├║ tie┼ż len tokeny, ale preto┼że ich cena je stabiln├í, ─żudia ich bud├║ sk├┤r pou┼ż├şva┼ą ako prostriedok v├Żmeny. Aby tak├íto stabiln├í minca fungovala, musia ju akceptova┼ą obchodn├şci a mus├ş by┼ą dobre zabezpe─Źen├ę, ┼że cena bude dlhodobo skuto─Źne stabiln├í. Skupina ─żud├ş alebo hern├Ż t├şm sa m├┤┼że rozhodn├║┼ą vyda┼ą vlastn├ę mince na vlastn├ę kr├ítkodob├ę pou┼żitie. Nikto neo─Źak├íva, ┼że tieto tokeny bud├║ celosvetovo ┼żiadan├ę ve─żk├Żmi investi─Źn├Żmi fondmi. M├┤┼żu v┼íak splni┼ą svoj ├║─Źel.

Emitent tokenov m├┤┼że ich vydanie zariadi┼ą tak, ┼że po ich vydan├ş nem├í kontrolu nad po─Źtom, existenciou a obehom tokenov. Pou┼ż├şvatelia bud├║ vlastni┼ą tokeny a rozhodova┼ą o tom, ─Źo s nimi urobia. T├íto mo┼żnos┼ą doteraz neexistovala, preto┼że v dne┼ínom svete klient-server m├í emitent ─Źasto kontrolu nad datab├ízou. Hodnota v┼íetk├ęho vydan├ęho je teda fyzicky vo vlastn├şctve emitenta, napriek tomu, ┼że vlastn├şkmi s├║ pou┼ż├şvatelia. Ak emitent tokenov decentralizuje (aspo┼ł ─Źiasto─Źne) aj slu┼żby spojen├ę s tokeny, m├┤┼że vytvori┼ą funguj├║cu ekonomiku, nad ktorou u┼ż nem├í priamu kontrolu.

Tokeny bud├║ na blockchaine Cardano prich├ídza┼ą a odch├ídza┼ą. Nie ┼że sa tokeny z blockchainu vyma┼ż├║. Sk├┤r prestan├║ by┼ą zauj├şmav├ę pre pou┼ż├şvate─żov a teda aj pre burzy, ak dan├ę tokeny k├│tovali. Minca ADA je tu od za─Źiatku a bude relevantn├í po cel├║ dobu existencie siete Cardano. Je preto najv├Ą─Ź┼íou istotou z h─żadiska zachovania hodnoty a pr├şpadn├ęho rastu. Hodnota minc├ş ADA bude r├ís┼ą s ├║spechom slu┼żieb a tokenov DeFi, ich ┼żivotnos┼ą v┼íak bude krat┼íia a efekt siete bude v┼żdy men┼í├ş. Dalo by sa poveda┼ą, ┼że ├║spech siete Cardano bude s├║─Źtom ├║spechov a ne├║spechov jednotliv├Żch slu┼żieb a tokenov. Jedna zabij├ícka aplik├ícia na Cardano m├┤┼że zv├Ż┼íi┼ą cenu nielen tokenu spojen├ęho s aplik├íciou, ale aj minc├ş ADA. Na druhej strane, ak sa hackerom podar├ş prelomi┼ą bezpe─Źnos┼ą aplik├íci├ş, platforma ako celok m├┤┼że strati┼ą d├┤veru.

─î├şm m├┤┼żu by┼ą tokeny?

Tokeny m├┤┼żu by┼ą doslova ─Źoko─żvek. Z├íle┼ż├ş na fant├ízii autorov a najm├Ą pou┼ż├şvate─żov, v ─Źom vidia hodnotu. Pozrime sa na nieko─żko sp├┤sobov pou┼żitia tokenov. Zoznam nebude ├║pln├Ż. Chceme len na─Źrtn├║┼ą niektor├ę mo┼żnosti.

Tokeny m├┤┼żu predstavova┼ą digit├ílne umenie, ako to mo┼żno vidie┼ą na trende NFT. S pr├şchodom Metaverse si m├┤┼żeme predstavi┼ą svet, kde spolo─Źnosti ako Meta (Facebook) alebo Samsung buduj├║ svoj svet, v ktorom ─żudia nav┼ítevuj├║ gal├ęrie, kin├í alebo koncerty a v┼íetko je postaven├ę na NFT. Tokeny NFT bud├║ predstavova┼ą nielen obr├ízky, ale aj piesne, vide├í, knihy, hry at─Ć. Tokeny v Metaverse m├┤┼żu by┼ą identity, vstupenky, obchodovate─żn├ę pr├íva na zobrazenie obsahu, oble─Źenie (skin) a v podstate takmer ak├Żko─żvek predmet.

NFT je v s├║─Źasnosti najv├Ą─Ź┼í├şm trendom blockchainu a je zauj├şmav├ę, ┼że ho nikto ne─Źakal. Ve─ża ─żud├ş si myslelo, ┼że najd├┤le┼żitej┼í├şm sektorom bude DeFi, ale a┼ż NFT prin├║til mnoh├ę tradi─Źn├ę spolo─Źnosti zaobera┼ą sa technol├│giou blockchain. To ukazuje, ak├ę ┼ąa┼żk├ę je predpoveda┼ą v├Żvoj prevratn├Żch technol├│gi├ş. To v┼íak neznamen├í, ┼że DeFi stratila na v├Żzname. DeFi je st├íle relevantn├Żm sektorom, ale v s├║─Źasnosti ho zatie┼łuje ├║spech NFT.

Tokeny m├┤┼żu by┼ą spojen├ę s fyzick├Żmi objektmi. To sa ─Źasto vyu┼ż├şva vo finan─Źn├şctve, kde mo┼żno tokenizova┼ą peniaze, akcie, dlhopisy, nehnute─żnosti at─Ć. M├┤┼że d├┤js┼ą k rozporu medzi t├Żm, ─Źo je zap├şsan├ę v blockchaine, a t├Żm, ─Źo sa deje vo fyzickom svete. V┼żdy je dobr├ę vedie┼ą, ak├í je pr├ívna vymo┼żite─żnos┼ą a rizik├í, pokia─ż ide o vlastn├şctvo tokenov v blockchaine.

Tokeniz├ícia mus├ş pou┼ż├şvate─żom poskytova┼ą nejak├║ zjavn├║ v├Żhodu oproti pou┼ż├şvaniu datab├ízy. Touto v├Żhodou m├┤┼że by┼ą mo┼żnos┼ą vynecha┼ą sprostredkovate─żov z niektor├Żch procesov. Decentralizovan├í sie┼ą funguje 24 hod├şn denne, 7 dn├ş v t├Ż┼żdni a je nez├ívisl├í od serverov. Napr├şklad by bolo mo┼żn├ę obchodova┼ą s akciami 24 hod├şn denne, 7 dn├ş v t├Ż┼żdni vr├ítane v├şkendov. Navy┼íe bez drah├Żch a neefekt├şvnych sprostredkovate─żov.

Tokeny sa ─Źasto vyd├ívaj├║ v spojen├ş s nejakou novou slu┼żbou na blockchaine, napr├şklad decentralizovanou burzou (DEX). V tomto pr├şpade je dobr├ę vedie┼ą, ak├║ funkciu presne tokeny plnia. Ak o─Źak├ívate, ┼że cena bude r├ís┼ą, op├Żtajte sa, ─Źi bude po tokenoch dopyt a ak├ę v├Żhody s├║ s tokeny spojen├ę. Governance tokeny s├║ popul├írne, ale ich cena nemus├ş by┼ą nevyhnutne vysok├í. Nie ka┼żd├Ż m├í z├íujem rozhodova┼ą o tom, ak├Żm smerom by sa mal dan├Ż DEX ubera┼ą. T├şm to zvy─Źajne vie najlep┼íie. V ide├ílnom pr├şpade s├║ tokeny slu┼żby nejak├Żm sp├┤sobom spojen├ę s jej ├║spechom. Funguj├║ci ekonomick├Ż model by mohol by┼ą podobn├Ż tomu, ako ho m├í sie┼ą Cardano. ├Üspe┼ín├í slu┼żba by mala generova┼ą ur─Źit├Ż zisk a tento zisk by sa mal prerozdeli┼ą medzi dr┼żite─żov tokenov. Tento model sa v┼íak pr├şli┼í podob├í akci├ím a regula─Źn├Żm org├ínom sa nemus├ş p├í─Źi┼ą, najm├Ą v USA. Podobne ako v pr├şpade be┼żn├Żch za─Ź├şnaj├║cich spolo─Źnost├ş, mnoh├ę projekty v konkurencii zlyhaj├║ a zanikn├║. Vo svete kryptomien to bude plati┼ą dvojn├ísobne.

Tokeniz├ícia spolu s decentraliz├íciou vo v┼íeobecnosti umo┼ż┼łuje vytv├íra┼ą nov├ę obchodn├ę modely. V─Ćaka nov├Żm modelom mo┼żno prerozde─żova┼ą zisk in├Żm a spravodlivej┼í├şm sp├┤sobom alebo poskytova┼ą funkcie, ktor├ę architekt├║ra klient-server neumo┼ż┼łuje. Ve─ża sa hovor├ş o tom, ┼że tokeny m├┤┼żu pom├┤c┼ą celebrit├ím alebo napr├şklad ┼íportov├Żm klubom nadviaza┼ą nov├ę v├Ązby s fan├║┼íikmi a zapoji┼ą ich do rozhodovacieho procesu. Decentralizovan├ę riadenie bude pravdepodobne hor├║cou t├ęmou aj v nasleduj├║cich rokoch. Podobne ako v pr├şpade NFT nikto nevie, ak├Żch ─Ćal┼í├şch prekvapen├ş sa do─Źk├íme.

M├ílokto si uvedomuje, ┼że to najcennej┼íie, ─Źo na soci├ílnych m├ędi├ích budujeme, je medi├ílny dosah, a pre autorov s├║ najd├┤le┼żitej┼íie spojenia s pou┼ż├şvate─żmi. Napr├şklad platforma Twitter mus├ş zabezpe─Źi┼ą, aby pou┼ż├şvatelia na┼íli presne toho, koho h─żadaj├║, a nie podvodn├Ż podvodn├Ż ├║─Źet. Pre autora, ktor├Ż m├í ve─ża sledovate─żov, s├║ jeho sledovatelia d├┤le┼żit├ş. Ke─Ć sa Twitter rozhodne odstr├íni┼ą autora z platformy, autor strat├ş svojich sledovate─żov. Bolo by mo┼żn├ę decentralizova┼ą prepojenia medzi autorom a jeho sledovate─żmi? Autor by mohol ─żahko zmeni┼ą platformu a st├íle by si zachoval svojich sledovate─żov. Nikto by mu nemohol vzia┼ą dosah m├ędi├ş. V ide├ílnom pr├şpade by mal existova┼ą mechanizmus, ktor├Ż by zabr├ínil vlastn├şkovi platformy vymaza┼ą niekomu ├║─Źet.

Jedin├ę sp├┤soby, ktor├ę existuj├║ na zneistenie IT gigantov, s├║ ve─żmi pr├şsna regul├ícia zo strany ┼ít├ítov alebo zmena ich rozhodovac├şch procesov. Decentraliz├ícia m├┤┼że vo v┼íeobecnosti otupi┼ą moc jednotlivcov a da┼ą rozhodovaciu pr├ívomoc v├Ą─Ź┼íine. Prostredn├şctvom tokenov pravdepodobne existuje sp├┤sob, ako tento koncept aplikova┼ą na procesy riadenia spolo─Źnost├ş. To v┼íak neznamen├í, a ani neo─Źak├ívame, ┼że sa k tomu ve─żk├ę spolo─Źnosti v doh─żadnej dobe odhodlaj├║.

Tokeny umo┼ż┼łuj├║ ─żu─Ćom vytvori┼ą nie─Źo ├║plne nov├ę a vyu┼żi┼ą v├Żhody decentraliz├ície. Tokeny m├┤┼żu ma┼ą v├Ą─Ź┼íie prepojenie s fyzick├Żm svetom. M├┤┼żu ich napr├şklad pou┼ż├şva┼ą ve┼ítci na zis┼ąovanie faktov z fyzick├ęho sveta. Cena pe┼łaz├ş a komod├şt, v├Żmenn├ę kurzy, po─Źasie, v├Żsledky z├ípasov a mnoh├ę ─Ćal┼íie veci m├┤┼żu by┼ą spojen├ę s v├Żhodami decentraliz├ície. Slu┼żby Oracles vyu┼ż├şvaj├║ princ├şpy decentraliz├ície vr├ítane ekonomick├Żch stimulov. V minulosti sme zaznamenali minimum probl├ęmov spojen├Żch so slu┼żbami Oracles, ─Źo je pozit├şvne. Vy┼í┼í├ş stupe┼ł decentraliz├ície v r├ímci be┼żn├Żch finan─Źn├Żch slu┼żieb prinesie v├Ą─Ź┼íiu d├┤veru pou┼ż├şvate─żov a ─Źo je d├┤le┼żitej┼íie, spr├şstupn├ş tieto slu┼żby glob├ílne. Dne┼ín├Ż centralizovan├Ż svet je exkluz├şvny. Decentraliz├ícia je automaticky inkluz├şvna.

Teraz m├íte v┼íeobecn├║ predstavu o tom, ak├ę m├┤┼żu by┼ą tokeny. Pozrime sa teraz na niektor├ę rizik├í spojen├ę s dr┼żbou tokenov.

Tokeny s├║ zl├ę ako peniaze

Niektor├ę projekty sa sna┼żia vytvori┼ą slu┼żbu alebo hru, ktor├í m├í pou┼ż├şva┼ą vlastn├ę tokeny ako peniaze. Nest├íle mince a tokeny v┼íak nie s├║ dobr├Żm prostriedkom v├Żmeny. V extr├ęmnych pr├şpadoch m├┤┼żu tak├ęto tokeny zabr├íni┼ą pou┼ż├şvate─żom pou┼ż├şva┼ą slu┼żbu alebo hra┼ą hru.

Predstavte si burzu s vlastn├Żm tokenom SWP, kde za jednu v├Żmenu zaplat├şte 1 SWP. Ko─żko je to v USD? Na medve─Ćom trhu by to mohlo by┼ą 0,1 USD a na konci b├Ż─Źej s├ęrie by to mohlo by┼ą 10 USD. Tak┼że burzu bud├║ m├┤c┼ą pou┼ż├şva┼ą len t├ş pou┼ż├şvatelia, ktor├ş mali to ┼í┼ąastie a k├║pili si tokeny lacnej┼íie. Nov├í─Źikovia pravdepodobne nebud├║ ochotn├ş kupova┼ą tokeny SWP, aby zaplatili 10 USD za v├Żmenu. Z h─żadiska tokenov v┼íak bude cena st├íle stabiln├í, t. j. 1 SWP. Tento ekonomick├Ż model nem├┤┼że fungova┼ą dlho. T├şm by musel priebe┼żne upravova┼ą cenu za swap tak, aby po─Źas b├Ż─Źieho trhu zn├ş┼żil cenu napr├şklad na 0,1 SWP.

S podobn├Żm probl├ęmom sa stret├ívate aj pri n├íkupe NFT. Cena NFT je ─Źasto vyjadren├í v nat├şvnych minciach blockchainovej siete. Napr├şklad v ADA. Ak si dnes k├║pite NFT za 100 ADA, ko─żko v skuto─Źnosti zaplat├şte? Cenu mus├şte prepo─Ź├şta┼ą na USD. Napr├şklad aktu├ílna cena NFT je 130 USD. Ale mince ADA ste si mohli k├║pi┼ą pred rokom na medve─Ćom trhu za 0,1 USD, tak┼że v skuto─Źnosti za NFT zaplat├şte len 10 USD. O rok m├┤┼że by┼ą cena ADA 5 USD. Bude ma┼ą NFT tie┼ż hodnotu 500 USD? Pravdepodobne nie a to napriek tomu, ┼że v blockchaine bude nav┼żdy existova┼ą z├íznam, ┼że za NFT bolo zaplaten├Żch 100 ADA.

V┼íimnite si, ┼że ak sa cena minc├ş v priebehu ─Źasu zvy┼íuje, skor├ş pou┼ż├şvatelia kryptomeny ADA si v skuto─Źnosti ─Źasom k├║pia v┼íetko lacnej┼íie ako t├ş, ktor├ş si ADA k├║pia nesk├┤r. Tento jav m├┤┼że vytv├íra┼ą pocit nespravodlivosti.

Platby volatiln├Żmi mincami a tokenmi s├║ nepreh─żadn├ę a ─żudia nie s├║ schopn├ş zastavi┼ą prepo─Źet hodnoty na fiat meny. Veci sa komplikuj├║, ak mus├şte sk├║ma┼ą cenu v minulosti. D├┤vod je zrejm├Ż. ─Żudia poznaj├║ hodnotu svojej pr├íce a vedia, ko─żko maj├║ v pe┼ła┼żenke a ak├Ż je ich soci├ílny status. ─Żudia poznaj├║ hodnotu v┼íetk├ęho, ─Źo be┼żne kupuj├║ za fiat meny, a vedia ak├í je primeran├í cena. V pr├şpade platenia prostredn├şctvom nest├íleho tokenu alebo mince to nefunguje dobre. Prepo─Źet je neprirodzen├Ż a bude br├íni┼ą pou┼ż├şvaniu slu┼żby alebo n├íkupu NFT. Dodajme len, ┼że platby prostredn├şctvom kryptomien za tovar vo fyzickom svete bud├║ ─Źeli┼ą podobn├ęmu probl├ęmu.

Aby bol ak├Żko─żvek projekt DeFi dlhodobo ekonomicky udr┼żate─żn├Ż, musia projekty d├┤kladne zv├í┼żi┼ą, ako za─Źlenia tokeny do ekonomick├ęho modelu. Poplatky za slu┼żby by mohli by┼ą v stabiln├Żch minciach a tokeny by mohli sl├║┼żi┼ą len ako n├ístroj na prerozdelenie zisku medzi dr┼żite─żov. V racion├ílnom svete by potom hodnota tokenov pribli┼żne zodpovedala zisku zo slu┼żby a bud├║cemu potenci├ílu.

Ot├ízkou je, ─Źi by sa za slu┼żbu malo plati┼ą kryptomenou. Ako sme op├şsali vy┼í┼íie, nem├í to zmysel a v z├ísade je jedno, ─Źi sa plat├ş vlastn├Żm tokenom slu┼żby alebo kryptomenou. V oboch pr├şpadoch ─Źelia pou┼ż├şvatelia a t├şm riziku volatility. Dlhodobo ekonomicky udr┼żate─żn├Ż model nesmie by┼ą postaven├Ż na cenov├Żch ┼ípekul├íci├ích. Cenov├í stabilita je pre podnikanie ve─żmi d├┤le┼żit├Żm faktorom. Akcie sa tie┼ż be┼żne nepou┼ż├şvaj├║ na platby, preto┼że ich dr┼ż├şte, ak ver├şte v rast, a pred├ívate, ke─Ć sa spolo─Źnosti nedar├ş. Zmysel maj├║ tokeny, ktor├ę kop├şruj├║ model akci├ş. Tak├ęto tokeny by v podstate predstavovali ├║spech dan├ęho projektu. Tokeny maj├║ oproti tradi─Źn├Żm akci├ím v├Żhodu v tom, ┼że sa ─żah┼íie zap├íjaj├║ do ur─Źitej spr├ívy na re┼ąazci. Okrem toho sa daj├║ vymyslie┼ą niektor├ę inovat├şvne modely. Tokeny sa napr├şklad m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą ako z├íbezpeka alebo na st├ívkovanie.

Nie v┼żdy je v├Żhodn├ę dr┼ża┼ą tokeny dlhodobo

Ak tokeny pon├║kaj├║ jedine─Źn├║ schopnos┼ą, neznamen├í to, ┼że ich mus├şte dr┼ża┼ą cel├Ż ─Źas. Napr├şklad Monero je zn├íme t├Żm, ┼że umo┼ż┼łuje anonymn├ę transakcie. To je skvel├í vlastnos┼ą, ale ak t├║to slu┼żbu potrebujete raz za rok, m├┤┼żete si Monero k├║pi┼ą tesne pred t├Żm, ako za nie─Źo zaplat├şte a v┼íetko min├║┼ą. In├Żmi slovami, je v├ím jedno, ak├í je aktu├ílna cena minc├ş XMR. Ak potrebujete zaplati┼ą 1000 dol├írov, dok├║pite dan├ę mno┼żstvo XMR a zaplat├şte. Pr├şjemca minc├ş XMR sa tie┼ż m├┤┼że ob├íva┼ą volatility, preto mince XMR okam┼żite pred├í. D├┤le┼żit├ę je, ┼że tento model nem├í potenci├íl dlhodobo udr┼ża┼ą hodnotu na rovnakej ├║rovni.

M├┤┼że to by┼ą podobn├ę ako pri ┼żet├│noch. Ak maj├║ tokeny nejak├║ podobn├║ ┼ípeci├ílnu vlastnos┼ą, nemus├ş to nevyhnutne znamena┼ą, ┼że sa tak├Żto token oplat├ş dr┼ża┼ą dlhodobo. Ak token nem├í trhov├║ hodnotu, nemus├şte sa o┼ł stara┼ą. Ak v┼íak m├í, uistite sa, ┼że m├í zmysel token dr┼ża┼ą aj s rizikom, ┼że strat├ş trhov├║ hodnotu. Dr┼ża┼ą tokeny s trhovou cenou m├í zmysel len vtedy, ak v├ím poskytuj├║ nejak├║ priamu v├Żhodu, ktor├║ potrebujete alebo chcete.

Tokeny m├┤┼żu ma┼ą stabiln├║ cenu. Ak napr├şklad slu┼żba bude pred├íva┼ą tokeny za pevn├║ fiat cenu ako pr├ívo na konzum├íciu obsahu, s dlhodob├Żm dr┼żan├şm nie je spojen├ę riziko volatility. Token m├┤┼żete preda┼ą na trhu mierne pod cenou, ak v├ís slu┼żba prestane zauj├şma┼ą. Ak slu┼żba ─Źasom zdra┼żie v d├┤sledku infl├ície, m├┤┼żete dnes nak├║pi┼ą lacno a o nieko─żko rokov na tom zarobi┼ą.

Zauj├şmav├ę m├┤┼żu by┼ą tokeny, ktor├ę maj├║ preuk├ízate─żn├║ hodnotu, ale t├í m├┤┼że v priebehu ─Źasu kol├şsa┼ą. Ak umelec pred├íva autorsk├ę pr├íva k svojej piesni prostredn├şctvom tokenu, m├┤┼żete si stavi┼ą na ├║spech piesne. Tu bude hodnota tokenov z├ívisie┼ą od toho, ak├Ż je umelec sl├ívny alebo popul├írny. V tomto pr├şpade si mus├şte overi┼ą, ─Źi kupujete tokeny od skuto─Źn├ęho autora a ─Źi nejde o podvod s identitou.

K├Żm sa tento druh obchodovania s hudbou nestane be┼żn├Żm, podstupujete aj vy riziko. To, ┼że niekto vyd├í umenie prostredn├şctvom NFT, e┼íte neznamen├í, ┼że po NFT bude dopyt. Nie preto, ┼że by to nebola zauj├şmav├í my┼ílienka, ale preto ┼że v├Ą─Ź┼íina spotrebite─żov hudby mo┼żno ani nevie, ─Źo je to blockchain, NFT, decentraliz├ícia at─Ć. V├Ą─Ź┼íina pr├şpadov pou┼żitia si vy┼żaduje prijatie. Spolo─Źnosti ako Meta, Microsoft, Samsung, Ubisoft at─Ć. m├┤┼żu k NFT privies┼ą masy ─żud├ş. V tomto ┼ít├ídiu v┼íak e┼íte nie sme a m├┤┼że trva┼ą nieko─żko rokov, k├Żm sa tam dostaneme.

Staking nemus├ş v┼żdy dobre fungova┼ą

Staking je zauj├şmav├Ż koncept z h─żadiska motiv├ície dr┼ża┼ą mince alebo tokeny. D├┤vodom je, ┼że poskytuje pas├şvny pr├şjem. Staking v┼íak nie je v┼żdy ekonomicky udr┼żate─żn├Ż alebo ziskov├Ż.

Ak je v obehu napr├şklad len 10 % minc├ş a zvy┼íok sa uvo─ż┼łuje prostredn├şctvom stakingu, infl├ícia m├┤┼że by┼ą takmer nekone─Źn├í. Je d├┤le┼żit├ę si uvedomi┼ą, ┼że sie┼ą m├┤┼że vytv├íra┼ą nov├ę mince zadarmo. Aby bol staking ekonomicky udr┼żate─żn├Ż a aby si tokeny udr┼żali hodnotu, mus├ş ma┼ą projekt nejak├ę pr├şjmy, ktor├ę pou┼żije na odmeny. V ide├ílnom pr├şpade je v├Ą─Ź┼íina minc├ş v obehu, po─Źet minc├ş je obmedzen├Ż na ur─Źit├║ sumu a odmeny s├║ v├Żsledkom zisku projektu. Aby slu┼żba generovala zisk, mus├ş by┼ą prijat├í a pou┼ż├şvan├í. Ak o projekt nie je z├íujem zo strany ─żud├ş, nem├┤┼że by┼ą ziskov├Ż, a preto sa nem├┤┼żu vypl├íca┼ą odmeny.

Nezamie┼łajte si po─Źet dr┼żite─żov tokenov s po─Źtom pou┼ż├şvate─żov. Po─Źet dr┼żite─żov tokenov m├┤┼że by┼ą vysok├Ż, ale projekt potrebuje hlavne ve─żk├Ż po─Źet pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş bud├║ za slu┼żbu plati┼ą. Funguj├║ci ekonomick├Ż model mus├ş ma┼ą na jednej strane pr├şjmy a na druhej strane v├Żdavky. Odmeny zo st├ívkovania s├║ z poh─żadu slu┼żby v├Żdavkom. St├ívkovanie je atrakt├şvne, ale bez pr├şjmov neudr┼żate─żn├ę.

Staking sa zvy─Źajne vykon├íva pomocou ┼żet├│nov, ktor├ę maj├║ trhov├║ cenu. Ak sa ich cena zv├Ż┼íi, nevyhnutne sa zv├Ż┼íi aj po─Źet odmien. To m├┤┼że by┼ą probl├ęm, ak sa poplatky platia v stabiln├Żch minciach a v├Ż┼íka vybran├Żch poplatkov nepokr├Żva n├íklady na o─Źak├ívan├ę odmeny. V tak├Żchto pr├şpadoch nemus├ş by┼ą st├ívkovanie ide├ílnym rie┼íen├şm na rozdelenie zisku slu┼żby. Pre t├şmy m├┤┼że by┼ą v├Żzvou dobre nastavi┼ą parametre st├ívkovania z ekonomick├ęho h─żadiska.

─îo ak tokeny nepotrebujeme?

Niekedy sa argumentuje, ┼że tokeny v├┤bec nepotrebujeme a ┼że v┼íetky decentralizovan├ę slu┼żby m├┤┼żu by┼ą postaven├ę len na Bitcoine s pou┼żit├şm BTC ako meny. Pozrime sa na to ─Źisto z ekonomick├ęho h─żadiska. Nie─Źo tak├ę sa v z├ísade ned├í dosiahnu┼ą, predov┼íetk├Żm kv├┤li volatilite. Ako sme u┼ż pop├şsali vy┼í┼íie, decentralizovan├í slu┼żba nem├┤┼że stanovi┼ą poplatky pri volatiln├Żch akt├şvach. V┼żdy by musel existova┼ą niekto, kto by menil v├Ż┼íku poplatku v z├ívislosti od hodnoty slu┼żby vo vz┼ąahu k aktu├ílnej trhovej cene bitcoinu.

Decentralizovan├ę slu┼żby bud├║ prijat├ę len vtedy, ak bud├║ cenovo dostupn├ę a bud├║ generova┼ą stabiln├Ż zisk na pokrytie n├íkladov na prev├ídzku. V prvom kroku musia by┼ą pokryt├ę n├íklady na z├íkladn├║ decentralizovan├║ sie┼ą (prv├║ vrstvu). Ka┼żd├í transakcia v bloku alebo spracovan├í inteligentn├í zmluva predstavuje n├íklady, ktor├ę musia pou┼ż├şvatelia zaplati┼ą. Prev├ídzka danej slu┼żby m├┤┼że zah┼Ľ┼ła┼ą ─Ćal┼íie n├íklady a len t├şm m├┤┼że definova┼ą, ak├ę ve─żk├ę tieto n├íklady bud├║. T├şm m├┤┼że chcie┼ą odmenu za vytvorenie slu┼żby a za jej udr┼żiavanie.

Tokeny s├║ vhodn├ę na spr├ívu na re┼ąazci. Ak by sa napr├şklad mince ADA pou┼ż├şvali na v┼íetko, ve─żryby ADA by mohli rozhodova┼ą o takmer ka┼żdom projekte v ekosyst├ęme Cardano. T├şmy by nemali ┼íancu vytvori┼ą si vlastn├║ nez├ívisl├║ ┼ítrukt├║ru. S tokenmi maj├║ t├şmy ┼íancu vytvori┼ą model, ktor├Ż zabezpe─Ź├ş vysok├║ ├║rove┼ł decentraliz├ície. M├┤┼żu napr├şklad poskytova┼ą tokeny pou┼ż├şvate─żom slu┼żby a sp├íja┼ą platnos┼ą tokenov s konkr├ętnou adresou. Nestane sa tak, ┼że by sa tokeny kupovali vo ve─żkom, aby bolo mo┼żn├ę slu┼żbu ovl├ída┼ą. Tak├ęto tokeny nemusia ma┼ą trhov├║ cenu, ale umo┼żnia pou┼ż├şvate─żom rozhodova┼ą a ur─Źova┼ą bud├║cnos┼ą slu┼żby.

Tokeny umo┼ż┼łuj├║ projektom vytv├íra┼ą vlastn├ę ekonomick├ę modely a vlastn├ę pravidl├í. Ak m├í slu┼żba obmedzen├║ kapacitu, m├┤┼że vyda┼ą 1000 tokenov a ka┼żd├Ż de┼ł poskytn├║┼ą dr┼żite─żovi tokenu 1000 jednotiek slu┼żby. Ak je po slu┼żbe alebo produkte dopyt, ─żudia m├┤┼żu s tokeny obchodova┼ą na vo─żnom trhu.

Nem├í ve─żk├Ż zmysel, aby aktu├ílna cena minc├ş ADA alebo BTC ovplyv┼łovala ekonomick├Ż model ka┼żdej slu┼żby. Zmysel m├í plati┼ą za slu┼żby predv├şdate─żn├║ cenu. Pokia─ż ide o cenov├ę ┼ípekul├ície na potenci├íl projektov, je dobr├ę, ┼że projekty si m├┤┼żu vytvori┼ą vlastn├Ż token a spoji┼ą ho s potenci├ílnym ├║spechom.

V─Ćaka tokenom m├í ka┼żd├Ż projekt mo┼żnos┼ą vytvori┼ą si vlastn├ę nez├ívisl├ę prostriedky na meranie ├║spechu. ├Üspech alebo ne├║spech tak bude z├ívisie┼ą od samotn├ęho projektu a nie od kryptomeny. Cena kryptomeny m├┤┼że st├║pnu┼ą pr├íve vtedy, ke─Ć sa ─żudia o projekt prestan├║ zauj├şma┼ą. Predstavte si, ┼że by neexistovali akcie a ├║spech spolo─Źnost├ş by sa meral hodnotou alebo silou USD. Nemalo by to zmysel. V┼íetk├Żm spolo─Źnostiam by sa darilo alebo nedarilo ├║plne rovnako. Ne├║spe┼ín├ę projekty by sa delili o ├║spech prosperuj├║cich spolo─Źnost├ş. Na b├Ż─Źom trhu by sa darilo v┼íetk├Żm a na medve─Ćom trhu by sa v┼íetko zr├║tilo. ┼Żet├│ny by umo┼żnili oddeli┼ą jednotliv├ę projekty od seba.

S vy┼í┼íou mierou prijatia by do┼ílo k ur─Źit├ęmu oddeleniu z├ívislosti projektov od ceny kryptomien (hlavne Bitcoinu). Pravdepodobne to uvid├şme najsk├┤r na ├║rovni protokolov prvej vrstvy. Nesk├┤r na ├║rovni projektov na platform├ích.

Ak chceme skuto─Źne vytvori┼ą funguj├║cu decentralizovan├║ ekonomiku, potrebujeme viac projektov, ktor├ę bud├║ ─Źasom vznika┼ą a zanikn├║. Projekty s vlastn├Żm funguj├║cim ekonomick├Żm modelom bud├║ spolu tvori┼ą jednu ve─żk├║ glob├ílnu decentralizovan├║ ekonomiku. Ak by sme decentralizovali len menu, v┼íetko okolo nej by bolo centralizovan├ę. Aj to je ur─Źite mo┼żnos┼ą, ale nezab├║dajme, ┼że 100 % decentralizovan├Ż projekt bez interakcie s vonkaj┼í├şm svetom nem├í ┼íancu vytvori┼ą to najd├┤le┼żitej┼íie pre funguj├║cu ekonomiku, a to je cenov├í stabilita.

Cena je ur─Źen├í dopytom

Ak je v h─żad├í─Źiku v┼íetk├Żch token, s ktor├Żm sa obchoduje na burze a m├í trhov├║ cenu, v┼żdy sa zamyslite, ne┼ż ho k├║pite. Tokeny maj├║ cenu len vtedy, ak po nich existuje dopyt. Ako sme uviedli v ├║vode, cenu m├┤┼żete zisti┼ą r├Żchlo, ale d├┤le┼żit├í je pre v├ís hodnota. V┼żdy sa p├Żtajte, ak├║ hodnotu m├í token pre v├ís a ak├║ by mohol ma┼ą pre ostatn├Żch. Sk├║ste zisti┼ą, ko─żko ─żud├ş vlastn├ş tokeny a ko─żko ich je v obehu. Zauj├şmajte sa o to, ak├í bola po─Źiato─Źn├í distrib├║cia a ak├ę boli jej d├┤vody.

Ak s├║ tokeny spojen├ę s ├║spechom slu┼żby, pok├║ste sa zisti┼ą v┼íetko podstatn├ę okolo slu┼żby. Ak je slu┼żba u┼ż spusten├í, zistite, ko─żko ─żud├ş ju vyu┼ż├şva. Vo svete internetu je ├║spech slu┼żieb takmer v┼żdy zalo┼żen├Ż na sie┼ąovom efekte. Ak po─Źet pou┼ż├şvate─żov siete ─Źasom narastie, dopyt po ┼żet├│noch takmer ur─Źite porastie a spolu s n├şm prirodzene porastie aj cena ┼żet├│nov.

Nezab├║dajte, ┼że v digit├ílnom svete je ─żahk├ę vytvori┼ą nedostatok (obmedzen├Ż po─Źet tokenov). V─Ćaka tokenom to m├┤┼że za mal├Ż poplatok urobi┼ą takmer ktoko─żvek na svete. ─îo je ┼ąa┼żk├ę, je vytvori┼ą nejak├║ ┼żiadan├║ hodnotu a spoji┼ą t├║to hodnotu s tokeny. Hodnotou m├┤┼że by┼ą ─Źoko─żvek vo fyzickom alebo digit├ílnom svete. Hodnotou m├┤┼że by┼ą slu┼żba, obsah, tajomstvo, peniaze, finan─Źn├ę produkty, va┼ía identita alebo pr├íca at─Ć. V┼żdy sa uistite, ┼że dr┼żba tokenu skuto─Źne predstavuje skuto─Źn├║ hodnotu a ┼że tokeny dok├í┼żete preda┼ą. Ak nie ste schopn├ş preda┼ą tokeny za o─Źak├ívan├║ cenu, dopyt je n├şzky alebo je va┼ía cena pr├şli┼í vysok├í.

Sociálny aspekt tokenov

Z n├í┼ího poh─żadu ─żudia ve─żmi podce┼łuj├║ soci├ílny rozmer kryptomien. O Bitcoine sa hovor├ş ako o prv├Żch peniazoch, ktor├ę s├║ nez├ívisl├ę od ┼ít├ítu. ┼át├ít a peniaze v┼íak maj├║ k sebe bl├şzko. Peniaze s├║ jednou z najd├┤le┼żitej┼í├şch zlo┼żiek ┼ít├ítov, napr├şklad popri ┼ít├ítnych hraniciach, kult├║re a hist├│rii. Ak vytvor├şme nov├ę nez├ívisl├ę peniaze, nevyhnutne t├Żm vytvor├şme nov├║ skupinu ─żud├ş. T├íto skupina nem├í ┼ít├ítne hranice, ale m├í ur─Źit├║ spolo─Źn├║ hist├│riu a dokonca aj kult├║ru. Ak pripust├şme rozvrat na ├║rovni ┼ít├ítov, mus├şme sa nevyhnutne p├Żta┼ą, ─Źo nahrad├ş ┼ít├íty. Kryptomeny nevytvoria dav nez├ívisl├Żch ─żud├ş. Vznikn├║ nov├ę skupiny, ktor├ę bude sp├íja┼ą konkr├ętna kryptomena a nesk├┤r hist├│ria a kult├║ra.

Kryptomeny, ale aj tokeny m├┤┼żu by┼ą n├ípomocn├ę pri vytv├íran├ş nov├Żch skup├şn a pri ich riaden├ş. Existuj├║ napr├şklad NFT, ktor├ę v├ím d├ívaj├║ pr├ívo by┼ą v exkluz├şvnej skupine ─żud├ş. D├í sa poveda┼ą, ┼że ─żudia si prostredn├şctvom NFT kupuj├║ ─Źlenstvo. Skupiny bud├║ musie┼ą sk├┤r ─Źi nesk├┤r prij├şma┼ą rozhodnutia a spolo─Źne hlasova┼ą. T├íto skupina existuje len vo virtu├ílnom svete a jednotliv├ş ─Źlenovia sa fyzicky nach├ídzaj├║ doslova po celom svete, tak┼że bud├║ komunikova┼ą predov┼íetk├Żm digit├ílne. To je jeden z d├┤vodov, pre─Źo je Twitter tak├Ż popul├írny na komunik├íciu medzi fan├║┼íikmi jednotliv├Żch kryptomenov├Żch projektov. O─Źak├ívame, ┼że platformy si ─Źasom vytvoria vlastn├Ż priestor na stret├ívanie a tokeny sa m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą na ur─Źit├║ formu riadenia. Metaverse d├íva v tomto kontexte zmysel, preto┼że ─Źlenovia skup├şn sa tam m├┤┼żu virtu├ílne stret├íva┼ą.

Je ve─żmi ┼ąa┼żk├ę predpoveda┼ą bud├║cnos┼ą. Ak v┼íak bud├║ vznika┼ą nov├ę skupiny na ├║kor existuj├║cich, tokeny v tom bud├║ hra┼ą ├║lohu. Jedin├Żm d├┤vodom m├┤┼że by┼ą to, ┼że tokeny m├┤┼żete vlastni┼ą v├Żlu─Źne sami a vlastn├şci metaversa sa nestan├║ nov├Żmi vl├ídcami. Soci├ílne siete v├ím m├┤┼żu vzia┼ą to najcennej┼íie, ─Źo m├íte, va┼íu pozornos┼ą a ─Źas. Vy sa v┼íak c├ştite dobre a m├íte pocit, ┼że na Facebooku tr├ívite ─Źas dobrovo─żne. Ak ste s├║─Źas┼ąou kryptografickej komunity alebo hr├íte hru, ktor├║ chcete stretn├║┼ą vo virtu├ílnom svete. Bude to ve─żmi podobn├ę ako pri pou┼ż├şvan├ş Facebooku a Twitteru. Ur─Źite nechcete, aby v├ím nejak├Ż spr├ívca metaversa vymazal ├║─Źet, preto┼że v├ís t├Żm v podstate odrezal od sveta, v ktorom ste chceli by┼ą.

Záver

Ak sa na to pozrieme zo ┼íir┼íieho h─żadiska, st├íle sme v po─Źiato─Źnom ┼ít├ídiu zav├ídzania technol├│gie blockchain. V├Ą─Ź┼íina ─żud├ş na plan├ęte vie, ─Źo je to Bitcoin, ale len mal├í ─Źas┼ą popul├ície ho skuto─Źne dr┼ż├ş vo svojich pe┼ła┼żenk├ích. Neo─Źak├ívajte, ┼że decentralizovan├ę slu┼żby a ich tokeny bud├║ ve─żmi ┼żiadan├ę. ─Żudia v podstate ani nevedia, kde a ako si token k├║pi┼ą. Prijatie blockchainov├Żch siet├ş existuj├║cimi spolo─Źnos┼ąami m├┤┼że tomuto priestoru ve─żmi pom├┤c┼ą. Cardano je ur─Źite jeden z projektov, ktor├Ż m├┤┼że uspie┼ą a v skuto─Źnosti u┼ż uspel. Spolo─Źnos┼ą Dish, ktor├í je na zozname Fortune 500, pou┼ż├şva Cardano. Mus├ş pr├şs┼ą viac ve─żk├Żch spolo─Źnost├ş a implementova┼ą svoje n├ípady na verejn├Żch blockchainov├Żch sie┼ąach. Pr├şlev pou┼ż├şvate─żov rastie, ─Źo pom├┤┼że cel├ęmu sektoru.

Odvetvie NFT pritiahlo z├íujem ve─żk├Żch spolo─Źnost├ş o technol├│giu blockchain. Zd├í sa, ┼że spolo─Źnosti nemaj├║ z├íujem o platby prostredn├şctvom volatiln├Żch minc├ş, ale o in├ę pr├şpady pou┼żitia. O─Źak├ívame, ┼że z├íujem o NFT pretrv├í a v r├ímci existuj├║cich podnikov sa n├íjdu ─Ćal┼íie sp├┤soby vyu┼żitia tokenov. V├Żhodou je, ┼że progres├şvne startupy m├┤┼żu konkurova┼ą ve─żk├Żm spolo─Źnostiam. ─îas tokeniz├ície pr├şde, ale bude to trva┼ą dlho.

D├║fame, ┼że sme V├ím pomohli zorientova┼ą sa vo svete tokenov. Vzniklo u┼ż mnoho tokenov a ─Ćal┼íie bud├║ vznika┼ą. Z├ímery emitentov tokenov nie s├║ v┼żdy ├║primn├ę. Ka┼żd├í technol├│gia sa d├í zneu┼żi┼ą na osobn├ę obohatenie a podobne to bolo aj v za─Źiatkoch internetu. Bu─Ćte preto ve─żmi opatrn├ş.


(Nap├şsal @Cardanians.io) - preklad @Martin.M
P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: About Tokens on Cardano