­č窭čç░ Cardano m├┤┼że nahradi┼ą zlyh├ívaj├║ce banky

Cardano m├┤┼że nahradi┼ą zlyh├ívaj├║ce banky

Tradi─Źn├Ż finan─Źn├Ż svet m├í probl├ęmy, ke─Ć┼że banky v USA a Eur├│pe za─Źali krachova┼ą. Vl├ídy a centr├ílne banky zav├ídzaj├║ opatrenia, ktor├ę bud├║ ma┼ą vplyv na rast├║cu infl├íciu. Nie je to prv├Żkr├ít, ─Źo sme svedkami podobn├ęho scen├íra. Podobn├ę udalosti sa opakuj├║ st├íle dokola. Bitcoin vznikol ako reakcia na kr├şzu v roku 2008. O desa┼ą rokov nesk├┤r tu m├íme ─Ćal┼íie blockchainov├ę projekty, ako napr├şklad Cardano, ktor├ę m├┤┼żu za ─Ćal┼í├şch 5 a┼ż 10 rokov nahradi┼ą bankov├Ż syst├ęm. Hovor├ş sa, ┼że za s├║─Źasn├ę finan─Źn├ę probl├ęmy m├┤┼żu kryptomeny. Ako je to mo┼żn├ę? Treba d├┤razne poveda┼ą, ┼że s├║─Źasn├ę probl├ęmy maj├║ in├ę pr├ş─Źiny. S├║ nimi syst├ęm frak─Źn├Żch rezerv, nekone─Źn├ę tla─Źenie pe┼łaz├ş, z├íchrana krachuj├║cich b├ínk, zl├ę riadenie riz├şk, korupcia a ─Ćal┼íie veci. Rie┼íen├şm mnoh├Żch s├║─Źasn├Żch probl├ęmov b├ínk je odvetvie blockchain.

TLDR

  • Bank├íri profituj├║ zo syst├ęmu frak─Źn├Żch rezerv, ale vkladatelia zn├í┼íaj├║ rizik├í.
  • Nies┼ą riziko by malo znamena┼ą akceptova┼ą stratu, ak sa o─Źak├ívania nenaplnia. Ak toto pravidlo nedodr┼ż├şme, povedie to k strate d├┤very v syst├ęm.
  • Pr├şbeh ÔÇťnaprav peniaze, naprav svetÔÇŁ je ─Źiasto─Źne falo┼ín├Ż. N├íprava finan─Źn├ęho syst├ęmu si vy┼żaduje zmenu pravidiel.
  • Cardano n├ím umo┼żn├ş vytv├íra┼ą peniaze so stabilnou k├║pnou silou, ktor├ę s├║ kryt├ę digit├ílnymi akt├şvami.
  • Cardano n├ím umo┼żn├ş vytvori┼ą banku, ktorej slu┼żby bud├║ v┼żdy 100 % kryt├ę jej vlastn├Żm kapit├ílom. Banka by bola transparentn├í a zisky by sa spravodlivo delili s vkladate─żmi.

─îo sp├┤sobuje finan─Źn├║ kr├şzu?

Ak by som mal odpoveda┼ą jedn├Żm slovom, bola by to chamtivos┼ą. ─Żudia na mocensk├Żch poz├şci├ích prij├şmaj├║ rozhodnutia, ktor├ę s├║ prospe┼ín├ę pre nich a mal├║ skupinu bohat├Żch. Anal├Żzou ka┼żdej kr├şzy zist├şte, ┼że chyba je v zle nastaven├Żch pravidl├ích, v obch├ídzan├ş pravidiel, v zneu┼ż├şvan├ş moci sprostredkovate─żmi alebo v ich neschopnosti prija┼ą v─Źas spr├ívne kritick├ę rozhodnutia.

Syst├ęm ─Źiastkov├Żch rezerv je nezodpovedn├Ż a prin├í┼ía v├Żhody len bank├írom. Bank├íri pou┼ż├şvaj├║ peniaze vkladate─żov na invest├şcie. Bank├íri s├║ povinn├ş dr┼ża┼ą len mal├║ ─Źas┼ą vkladov (v├Ą─Ź┼íinou len 10 %) a zvy┼íok m├┤┼żu pou┼żi┼ą na vlastn├ę podnikanie. To znamen├í, ┼że ak si v banke ulo┼ż├şte 100 000 USD, banky dr┼żia len 10 000 USD a m├┤┼żu investova┼ą 90 000 USD. Ak sa im to podar├ş, zbohatn├║ len ony a vkladatelia nedostan├║ takmer ni─Ź. Ak sa im to nepodar├ş, vkladatelia trpia. Ak je neporiadok ve─żk├Ż, hroz├ş, ┼że to odnes├║ v┼íetci ob─Źania, preto┼że vl├ídy a centr├ílne banky nechc├║ nezodpovedn├ę banky necha┼ą skrachova┼ą a rad┼íej ich zachra┼łuj├║ tla─Źen├şm pe┼łaz├ş.

Je nespravodliv├ę, ┼że z ├║spechu profituje mal├í skupina a rizik├í zn├í┼ía cel├Ż syst├ęm.

V s├║─Źasnej ekonomike sa vytv├íraj├║ bubliny, ktor├ę potom praskn├║, alebo sa objavia ne─Źakan├ę katastrofy, ktor├ę nedok├í┼żeme vyrie┼íi┼ą inak ako tla─Źen├şm pe┼łaz├ş. Nekone─Źn├ę tla─Źenie pe┼łaz├ş nem├┤┼że by┼ą automatick├Żm liekom na v┼íetky kr├şzy, preto┼że rast├║ci objem pe┼łaz├ş v obehu znehodnocuje hodnotu pe┼łaz├ş.

Nies┼ą riziko znamen├í prija┼ą stratu, ak sa o─Źak├ívania nenaplnia. Ak toto pravidlo nedodr┼ż├şme, povedie to k strate d├┤very v syst├ęm. To sa v s├║─Źasnosti deje priamo pred na┼íimi o─Źami.

Ak banka strat├ş d├┤veru ─żud├ş a pr├şde o kapit├íl, preto┼że ─żudia vyberaj├║ vklady, m├í skrachova┼ą. Ak spolo─Źnos┼ą nie je ziskov├í, mala by tie┼ż zbankrotova┼ą. Princ├şpy kapitalizmu by fungovali ve─żmi dobre, keby vl├ídy a centr├ílne banky nemuseli do v┼íetk├ęho zasahova┼ą.

Jedn├Żm z ─Ćal┼í├şch probl├ęmov je, ┼że ├║rady m├┤┼żu ve─żmi r├Żchlo zmeni┼ą pravidl├í, ke─Ć sa im to hod├ş. M├┤┼żu ma┼ą mand├ít z├şskan├Ż v slobodn├Żch vo─żb├ích, ale ur─Źite by z├şskali s├║hlas v├Ą─Ź┼íiny len na niektor├ę rozhodnutia, ktor├ę urobia. Doteraz sme nemali ├║─Źinn├║ zbra┼ł proti korupcii.

─Żudia v mocensk├Żch poz├şci├ích m├┤┼żu prij├şma┼ą sebeck├ę rozhodnutia, ktor├ę s├║ pre nich v├Żhodn├ę, a zneu┼ż├şva┼ą syst├ęm ako z├íchranu, ak zle odhadli rizik├í. N├şzka transparentnos┼ą a mo┼żnos┼ą nenesenia plnej zodpovednosti za zl├ę rozhodnutia s├║ v┼íeobecn├ę probl├ęmy, ktor├Żmi trp├ş cel├í spolo─Źnos┼ą.

─Żudia nemaj├║ mo┼żnos┼ą poveda┼ą, ┼że nechc├║ by┼ą s├║─Źas┼ąou tohto syst├ęmu. Ako ob─Źania ┼ít├ítov s├║ automaticky s├║─Źas┼ąou finan─Źn├ęho syst├ęmu, ktor├Ż nemaj├║ pod kontrolou. V┼íetci mus├şme d├┤verova┼ą org├ínom a o─Źak├íva sa, ┼że v pr├şpade kr├şzy to budeme my, kto pr├şde o peniaze.

┼át├íty kontroluj├║ bankov├Ż syst├ęm. T├Żm si z├írove┼ł udr┼żiavaj├║ kontrolu nad ob─Źanmi. Odvetvie blockchainu umo┼ż┼łuje ─żu─Ćom prevzia┼ą ─Źas┼ą kontroly sp├Ą┼ą do vlastn├Żch r├║k. Konkr├ętne definova┼ą niektor├ę pravidl├í, ktor├ę ani ┼ít├ít nem├┤┼że pod─ża potreby meni┼ą.

─îo m├┤┼że Cardano zmeni┼ą vo finan─Źnom syst├ęme?

─Żudia si niekedy myslia, ┼że lep┼íie peniaze vyrie┼íia v┼íetky probl├ęmy, ktor├Żm v s├║─Źasnosti ─Źel├şme. Pr├şbeh ÔÇťnaprav peniaze, naprav svetÔÇŁ je ─Źiasto─Źne falo┼ín├Ż. Ekonomike je do ur─Źitej miery jedno, ─Źi sa pou┼ż├şvaj├║ infla─Źn├ę alebo defla─Źn├ę peniaze. Viac z├íle┼ż├ş na pravidl├ích, na tom, ako sa dodr┼żiavaj├║ a ako sa menia.

N├íprava finan─Źn├ęho syst├ęmu si vy┼żaduje zmenu pravidiel. Alternat├şvny finan─Źn├Ż syst├ęm by mal vies┼ą k v├Ą─Ź┼íej zodpovednosti, v├Ą─Ź┼íej transparentnosti, men┼íej moci jednotlivcov a mo┼żnosti podie─ża┼ą sa na ├║spechu.

Alternat├şvny finan─Źn├Ż svet postaven├Ż na decentralizovan├Żch technol├│gi├ích by nemal pou┼ż├şva┼ą syst├ęm frak─Źn├Żch rezerv. Uprednost┼łovanou mo┼żnos┼ąou by mali by┼ą v┼żdy pln├ę rezervy.

V prvom rade potrebujeme alternat├şvne peniaze, ktor├ę si kr├ítkodobo udr┼żia stabiln├║ k├║pnu silu. Algoritmick├ę overcollateralizovan├ę stablecoinov├ę projekty, ako je Djed, s├║ na to ide├ílne vhodn├ę. M├┤┼żu sa vytvori┼ą peniaze, ktor├ę bud├║ kryt├ę kryptomenami ako ADA. Syst├ęm bude plne transparentn├Ż a kontrolovate─żn├Ż. DJED nemo┼żno naf├║knu┼ą zo vzduchu, ke─Ć┼że Cardano m├í obmedzen├Ż po─Źet minc├ş ADA. Algoritmick├ę stablecoiny s├║ nov├Żm zlat├Żm ┼ítandardom digit├ílnej ├ęry.

Peer-to-Peer bankov├ę slu┼żby bud├║ ma┼ą mnoho v├Żhod, ke─Ć┼że z nich bud├║ profitova┼ą t├ş, ktor├ş po┼żi─Źiavaj├║ alebo investuj├║ peniaze namiesto in┼ítit├║ci├ş. ─Żudia bud├║ zn├í┼ía┼ą riziko, ale nemusia sa deli┼ą o zisk so sprostredkovate─żom. Viem si predstavi┼ą alternat├şvnu banku, ktor├í by pom├íhala ako posudzovate─ż rizika alebo sprostredkovate─ż v pr├şpade probl├ęmov. Na opl├ítku m├┤┼że z├şska┼ą podiel na zisku. P├┤┼żi─Źka alebo invest├şcia bude prebieha┼ą peer-to-peer prostredn├şctvom inteligentn├ęho kontraktu.

Cardano sa d├í pou┼żi┼ą na vytvorenie banky prostredn├şctvom inteligentn├Żch kontraktov, ktor├í bude poskytova┼ą slu┼żby, ktor├ę bud├║ 100 % kryt├ę jej kapit├ílom. Banka by mohla po┼żi─Źiava┼ą peniaze len do v├Ż┼íky vlastn├ęho kapit├ílu. Ak by banka mala kapit├íl vo v├Ż┼íke 10 mili├│nov DJED, mohla by po┼żi─Źiava┼ą len 10 mili├│nov DJED. In├Żmi slovami, bola by to banka s pln├Żmi rezervami.

Ilustrujme si to na pr├şklade. Alica by vlo┼żila do banky 1000 DJED. Chce, aby banka po┼żi─Źiavala DJED so ziskom 5 % ro─Źne. Banka by mohla po┼żi─Źa┼ą t├Żchto 1000 DJED Bobovi a riziko by bolo kryt├ę 1000 DJED kapit├ílu banky. Banka a Alica by si zisk spravodlivo rozdelili. Banka po┼żi─Źia Bobovi peniaze so 7 % ├║rokom. Ak by Bob nespl├ícal p├┤┼żi─Źku, Alica by mohla z├şska┼ą svoje peniaze sp├Ą┼ą z kapit├ílu banky. V┼íetko by fungovalo prostredn├şctvom inteligentn├Żch kontraktov, tak┼że banka by nemohla zabr├íni┼ą Alici z├şska┼ą svoje peniaze sp├Ą┼ą.

Tak├íto banka by nemohla skrachova┼ą, preto┼że v┼íetky finan─Źn├ę aktivity by boli plne kryt├ę jej vlastn├Żm kapit├ílom. Teoreticky by si v┼íetci ─żudia mohli vybra┼ą v┼íetky vklady, tak┼że pr├şpadn├Ż run na banku by sa neskon─Źil bankrotom. Ka┼żd├Ż by dostal sp├Ą┼ą v┼íetko, ─Źo do banky vlo┼żil. Banku by nebolo potrebn├ę zachra┼łova┼ą. Banka by bola motivovan├í ve─żmi starostlivo pos├║di┼ą riziko, preto┼że by mala vlastn├║ ko┼żu v hre. To by viedlo k v├Ą─Ź┼íej zodpovednosti a potrebe zn├í┼ía┼ą d├┤sledky zl├ęho pos├║denia rizika.

V┼íimnite si aj ─Ćal┼íie v├Żhody. Podobn├ę banky by mohli vo─żne vznika┼ą, ─Źi u┼ż mal├ę alebo ve─żk├ę, preto┼że v decentralizovanom svete m├í ka┼żd├Ż mo┼żnos┼ą vytvori┼ą podobn├║ slu┼żbu. V─Ćaka blockchainu by banka bola transparentn├í a ─żahko kontrolovate─żn├í. ┼Żiadny sprostredkovate─ż by nemohol ─żubovo─żne meni┼ą pravidl├í. Banka by nemala gener├ílneho riadite─ża, ktor├Ż by mohol zneu┼żi┼ą svoje postavenie. Nebolo by koho korumpova┼ą.

├Üspech, t. j. zisk za bankov├ę slu┼żby, by sa spravodlivo a transparentne rozdelil medzi banku a poskytovate─żov pe┼łaz├ş. Vo─żn├ę konkuren─Źn├ę prostredie by tla─Źilo poplatky za slu┼żby nadol. Kvalita slu┼żieb by sa prirodzene zlep┼íila.

V┼íimnite si, ┼że decentralizovan├í banka rie┼íi mnoh├ę nedostatky, ktor├Żmi trpia centralizovan├ę banky. Ak by centralizovan├í banka skrachovala, pri┼íla by len o vlastn├Ż kapit├íl a vkladatelia by boli chr├ínen├ş. Ak nie je potrebn├ę zachra┼łova┼ą banku, nie je potrebn├ę tla─Źi┼ą peniaze.

Záver

Kryptomeny nesp├┤sobili s├║─Źasn├║ finan─Źn├║ kr├şzu, ale s├║ jej rie┼íen├şm. V┼íimnite si, ak├ę jednoduch├ę je vytvori┼ą alternat├şvnu banku na Cardano, ktor├í bude ma┼ą ove─ża lep┼íie vlastnosti ako tie s├║─Źasn├ę. Neo─Źak├ívam, ┼że odvetvie blockchainu bude v tejto kr├şze ├║spe┼ín├ę a nahrad├ş banky. Nie je na to dostato─Źne vyspel├Ż a prijat├Ż. Mnoho ─żud├ş, in┼ítit├║ci├ş, ├║radn├şkov a bank├írov vid├ş v blockchaine rie┼íenie, len si to mo┼żno niektor├ş nechc├║ pripusti┼ą. Ver├şm, ┼że v ─Ćal┼íej finan─Źnej kr├şze d├┤jde k masov├ęmu odlivu ─żud├ş zo s├║─Źasn├ęho bankov├ęho syst├ęmu k blockchainu. Technologicky na to budeme pripraven├ş.

Bitcoin je nestabiln├Ż a alternat├şvny bankov├Ż syst├ęm sa na ┼łom ned├í postavi┼ą. Niekde som videl slogan ÔÇťBitcoin je bez b├ínkÔÇŁ. To je do istej miery pravda a nie je to chyba Bitcoinu. Z dlhodob├ęho h─żadiska m├┤┼że by┼ą dobr├Żm uchov├ívate─żom hodnoty alebo m├┤┼że sl├║┼żi┼ą ako kolater├íl pre algoritmick├ę stablecoiny. To, ─Źo potrebujeme zmeni┼ą vo fungovan├ş finan─Źn├ęho syst├ęmu, nie s├║ len peniaze, ale hlavne pravidl├í.

Aj keby sme pre┼íli na bitcoinov├Ż ┼ítandard, banky by mohli na─Ćalej pou┼ż├şva┼ą frak─Źn├ę rezervy a ni─Ź by sa nezmenilo, okrem toho, ┼że by pravdepodobne nebolo mo┼żn├ę zachr├íni┼ą banku prostredn├şctvom tla─Źe pe┼łaz├ş. To by mohlo vies┼ą k tomu, ┼że by sme po─Źas kr├şzy uva┼żovali o opusten├ş bitcoinov├ęho ┼ítandardu, podobne ako sme v minulosti opustili zlat├Ż ┼ítandard. Preto si mysl├şm, ┼że mus├şme zmeni┼ą sp├┤sob fungovania bankov├ęho syst├ęmu, nielen pe┼łaz├ş. Bitcoin a Cardano sa v tomto smere m├┤┼żu navz├íjom dop─║┼ła┼ą a nem├í zmysel uva┼żova┼ą o nich ako o konkurentoch. Konkurenciou pre blockchainov├Ż priemysel s├║ centr├ílne a komer─Źn├ę banky, v ktor├Żch nezodpovedn├ş ─żudia rozhoduj├║ a menia pravidl├í pod─ża potreby.


P├┤vodn├Ż ─Źl├ínok: Cardano can replace failing banks | Cardano Explorer (cexplorer.io)