馃嚨馃嚤 Czym jest staking w sieci Cardano

Podstawowym celem konsensusu sieci Proof-of-Stake (PoS) jest umo偶liwienie zdecentralizowanej sieci osi膮gni臋cia porozumienia mi臋dzy w臋z艂ami. W PoS chodzi nie tylko o sam konsensus sieci, ale tak偶e o aspekty spo艂eczne i finansowe protoko艂u Cardano.

Staking w PoS jest procesem wymagaj膮cym dzia艂ania. Mo偶e zapewnia膰 doch贸d pasywny, ale technicznie rzecz bior膮c jest nagrod膮 za aktywno艣膰 w艂a艣cicieli monet.

Kto jest w艂a艣cicielem sieci Cardano

Zadajmy filozoficzne pytanie. Kto jest w艂a艣cicielem sieci? Czy to zesp贸艂? Czy operatorzy puli produkuj膮cy bloki? Zesp贸艂 IOHK wymy艣li艂 protok贸艂, a jego implementacja jest publicznie dost臋pna na GitHubie. Zesp贸艂 pe艂ni zdecydowanie najwa偶niejsz膮 rol臋 je艣li chodzi o kod 藕r贸d艂owy. Wszystkie badania naukowe s膮 r贸wnie偶 publicznie dost臋pne. 呕aden fragment kodu 藕r贸d艂owego lub badania prowadzonego przez Cardano nie jest chroniony patentem. Wszystko jest bezp艂atne i stale dost臋pne. Zesp贸艂 jednak nie jest w艂a艣cicielem sieci Cardano jako g艂贸wny tw贸rca kodu 藕r贸d艂owego. Operatorzy stake pooli stanowi膮 w臋z艂y sieci i produkuj膮 bloki. S膮 bardzo wa偶n膮 cz臋艣ci膮 ekosystemu. Mimo to, tak偶e nie s膮 jedynymi w艂a艣cicielami sieci.

PoS to unikalna koncepcja, kt贸ra umo偶liwia 鈥瀙osiadanie鈥 cz臋艣ci sieci przez trzymanie monet ADA. Ka偶dy mo偶e kupi膰 ada na gie艂dach kryptowalut takich jak np. Binance lub Huobi. Kiedy ju偶 posiadasz klucze prywatne do swoich monet, stajesz si臋 niejako w艂a艣cicielem kawa艂ka sieci Cardano. W obiegu 艂膮cznie b臋dzie tylko 45 000 000 000 monet ada. Poprzez posiadanie ADA stajesz si臋 w艂a艣cicielem 鈥瀞tawki鈥, udzia艂u w sieci. St膮d posiadaj膮c 1% monet ADA, w zasadzie posiadasz 1% sieci Cardano.

Ada to zas贸b, kt贸ry odgrywa wa偶n膮 rol臋 w konsensusie sieci. Tylko 鈥瀙osiadacze鈥 s膮 w stanie produkowa膰 bloki. Produkcja blok贸w jest najwa偶niejsz膮 funkcj膮 zdecentralizowanej sieci, kt贸ra okre艣la si臋 jako kryptowalutowa. W艂a艣ciciele sieci maj膮 zatem w艂asny interes i najlepiej dbaj膮 o to, aby sie膰 dzia艂a艂a sprawnie. Po prostu dbaj膮 o swoje bogactwo i biznes. S膮 zatem najlepszymi kandydatami do pe艂nienia najwa偶niejszej funkcji sieci i wzi臋cia odpowiedzialno艣ci za produkcj臋 blok贸w.

Produkcja blok贸w wymaga niezawodnego w臋z艂a, kt贸ry jest pod艂膮czony do Internetu 24/7. Nie ka偶dy posiadacz coin贸w jest w stanie utrzyma膰 w臋ze艂 i na szcz臋艣cie nie jest to konieczne. W sieci Cardano wyst臋puje specjalna rola - operator puli (ang. stake pool operator). Jest udzia艂owcem, kt贸ry bierze odpowiedzialno艣膰 za produkcj臋 blok贸w. Operator musi obs艂ugiwa膰 w臋ze艂 i stworzy膰 blok, gdy sie膰 wybierze go jako lidera slotu.

Pami臋taj, 偶e stajesz si臋 udzia艂owcem sieci Cardano poprzez trzymanie ada.

Nagradzanie hodler贸w ada

W艂a艣ciciele firmy zazwyczaj osi膮gaj膮 zysk, gdy firma dobrze si臋 rozwija, a dochody s膮 wy偶sze ni偶 koszty. Ta sama logika jest zaimplementowana w mechanizmie Cardano PoS. Posiadacze monet s膮 nagradzani i dziel膮 si臋 zyskami generowanymi przez sie膰. Sie膰 Cardano mo偶e by膰 postrzegana jako firma, a monety ADA jako udzia艂y. R贸偶nica polega na tym, 偶e nie ma g艂贸wnego w艂a艣ciciela ani dyrektora generalnego sieci Cardano. Wszyscy posiadacze ada s膮 w艂a艣cicielami. Koszty dzia艂alno艣ci obejmuj膮 koszty operacyjne w臋z艂贸w, stake pooli i mar偶y operator贸w. Musz膮 oni kupi膰 sprz臋t, a nast臋pnie regularnie p艂aci膰 za energi臋, po艂膮czenie internetowe i czas sp臋dzony na konfigurowaniu i dostrajaniu w臋z艂贸w. Doch贸d sieci sk艂ada si臋 z bud偶etu rezerw i pobieranych op艂at transakcyjnych. Op艂aty uiszczane s膮 za korzystanie z sieci. U偶ytkownicy musz膮 zap艂aci膰 za wys艂anie transakcji lub wykonanie smart kontraktu (inteligentnej umowy). Cz臋艣膰 dochod贸w trafia do skarbca projektu, a st膮d finansuje dalszy rozw贸j protoko艂u.

Bud偶et rezerw sieci zostanie w du偶ej mierze wykorzystany w ci膮gu pierwszych 10 lat od uruchomienia g艂贸wnej sieci i znajduje si臋 w nim 14 000 000 000 ada. Liczba monet przeznaczanych na nagrody dla operator贸w b臋dzie sukcesywnie zmniejszana, a偶 w ko艅cu po wielu latach doch贸d sieci b臋dzie w g艂贸wnej mierze zale偶ny od pobieranych op艂at. Istotn膮 spraw臋 pe艂ni膮 tu zmienne ustawienia sieci: parametry k, 蟻 i 蟿, kt贸re s膮 opisane w tym artykule. Przyjrzyjmy si臋, jak sie膰 rozdziela doch贸d, a tym samym nagradza posiadaczy.

W艂asno艣膰 sieci jest proporcjonalna do ilo艣ci ada posiadanych przez osob臋. Istnieje jednak wi臋cej rodzaj贸w u偶ytkownik贸w w ekosystemie Cardano.

Operatorzy stake pooli: operatorzy puli odpowiadaj膮 za obs艂ug臋 w臋z艂贸w produkuj膮cych bloki. Jest to wysi艂ek, kt贸ry nale偶y wzi膮膰 pod uwag臋 podczas podzia艂u dochod贸w. Ponadto operatorzy musz膮 posiada膰 znaczn膮 ilo艣膰 monet ada, aby zapewni膰 r臋kojmi臋 (ang. pledge) swojej puli. Pledge stanowi mechanizm potwierdzenia zaanga偶owania operator贸w w sie膰. Operatorzy, kt贸rzy chc膮 by膰 konkurencyjni, musz膮 zablokowa膰 w ramach r臋kojmi du偶o ada. W zwi膮zku z tym mog膮 uzyska膰 wy偶szy poziom zwrotu i w ten spos贸b przyci膮gn膮膰 potrzebn膮 liczb臋 delegat贸w, aby osi膮gn膮膰 optymaln膮 wielko艣膰 puli.

Deleguj膮cy: Deleguj膮cy to aktywni posiadacze ada, kt贸rzy nie prowadz膮 w艂asnej puli, ale bezpo艣rednio uczestnicz膮 w procesie produkcji blok贸w. Posiadacze deleguj膮 swoje monety ada do wybranej puli. W ten spos贸b zwi臋kszaj膮 jej szans臋 na wyprodukowanie blok贸w. Delegaci naturalnie chc膮 uzyska膰 jak najwy偶sze nagrody, wi臋c musz膮 uwa偶nie wybra膰 odpowiedni stake pool. Musz膮 wzi膮膰 pod uwag臋 pewne parametry, takie jak m.in. prowizja i sprawdzi膰, czy wybrana pula jest w stanie generowa膰 bloki. Hodlerzy mog膮 swobodnie oddelegowa膰 monety do innej puli, je艣li bie偶膮ca nie spe艂nia oczekiwa艅.

Pasywni posiadacze: Istnieje grupa hodler贸w, kt贸rzy posiadaj膮 ada, ale ani nie prowadz膮 pooli, ani nie deleguj膮 do nich swoich monet. Mog膮 by膰 traderami lub wykorzystywa膰 monety ada w innych aplikacjach lub do innych cel贸w. Ta grupa posiadaczy nie jest nagradzana przez sie膰.

Zar贸wno operatorzy puli, jak i deleguj膮cy s膮 wynagradzani tylko za bloki, kt贸re wyprodukowa艂a pula. Dlatego w najlepszym interesie obu stron jest upewnienie si臋, 偶e pula dzia艂a dobrze. Deleguj膮cy wybior膮 pule, kt贸re maj膮 wystarczaj膮co wysok膮 r臋kojmi臋 (pledge), generuj膮 bloki i ustal膮 rozs膮dny margines prowizji. Operatorzy puli zapewniaj膮 wa偶n膮 us艂ug臋 dla sieci i mog膮 by膰 uwa偶ani za 鈥瀙racownik贸w鈥 sieci. Zalet膮 jest to, 偶e s膮 zmotywowani do dobrego wykonania us艂ugi, poniewa偶 ma to bezpo艣redni wp艂yw na ich nagrody. Operatorzy puli s膮 jednocze艣nie w艂a艣cicielami i pracownikami. Delegaci b臋d膮 trzyma膰 du偶膮 cz臋艣膰 kr膮偶膮cych monet ada, a ich decyzje dotycz膮ce delegacji mog膮 sprawi膰, 偶e pewna pula b臋dzie silniejsza lub s艂absza od innej. Delegaci powinni aktywnie obserwowa膰 wyniki pul i ewentualnie inne dzia艂ania ich operator贸w. S膮 zmotywowani do maksymalizacji swojego zysku, a jednocze艣nie czerpi膮 korzy艣ci z wysi艂k贸w w zakresie edukacji, propagowania ekosystemu Cardano i innych dzia艂a艅.

Nie ma jednak nic za darmo. Proof-of-Stake nie jest generatorem bogactwa. W ekosystemie sieci wyst臋puj膮 koszty i dochody. Ca艂y system b臋dzie mia艂 wystarczaj膮ce zasoby do nagradzania posiadaczy monet tylko wtedy, gdy odniesie sukces jako sie膰 i przetwarza膰 b臋dzie du偶膮 liczb臋 transakcji. Podobnie jak w przypadku firmy komercyjnej, je艣li us艂ugi s膮 wykorzystywane, w贸wczas biznes kwitnie i odwrotnie. Oczekuje si臋, 偶e sie膰 Cardano odniesie sukces ze wzgl臋du na u偶yteczno艣膰 i wiele cech pozwalaj膮cych na tworzenie nowej jako艣ci us艂ug w bran偶y finansowej i spo艂ecznej. Jak wspomniano powy偶ej, bud偶et rezerw pomo偶e w pierwszych latach dzia艂alno艣ci sieci. Jednak nie chodzi o to, aby jak najszybciej rozda膰 ca艂y bud偶et posiadaczom monet ada, a potem projekt mo偶e znikn膮膰. Tak naprawd臋 chodzi o wp艂yw na spo艂ecze艅stwo i transformacj臋 艣wiata finansowego. B臋dzie to trudne zadanie, a osi膮gni臋cie go w ci膮gu najbli偶szych 10 lat b臋dzie wyzwaniem. Id膮c tym tropem trzymanie ada mo偶na postrzega膰 jako udzia艂 w transformacji 艣wiata finans贸w.

Posiadanie ada lub innych kryptowalut to dopiero pocz膮tek. Szczerze m贸wi膮c, posiadanie kryptowalut nie b臋dzie mia艂o istotnego wp艂ywu na banki i rz膮dy. Ludzie musz膮 zacz膮膰 u偶ywa膰 kryptowalut w 偶yciu codziennym. Projekty takie jak Cardano musz膮 wymy艣li膰 realne alternatywy dla tradycyjnych produkt贸w finansowych, a ludzie b臋d膮 musieli im zaufa膰 i z nich korzysta膰. Jako wczesny u偶ytkownik mo偶na uczy膰 swoich przyjaci贸艂 i znajomych o technologii, pokaza膰 im, jak korzysta膰 z us艂ug opartych na blockchainie. W tej chwili mo偶e by膰 za wcze艣nie, ale w ci膮gu najbli偶szych kilku lat sytuacja zmieni si臋, a zaanga偶owanie spo艂eczno艣ci b臋dzie mia艂o kluczowe znaczenie dla ca艂ego ekosystemu. Zdecentralizowane finanse (DeFi) to pierwszy przeb艂ysk przysz艂o艣ci. Kryptowaluty odnios膮 sukces tylko wtedy, gdy zostan膮 przyj臋te przez znaczn膮 cz臋艣膰 populacji. Zauwa偶, 偶e ma to kluczowe znaczenie dla sieci z punktu widzenia zarobk贸w. Wszystkie sieci z ograniczon膮 poda偶膮 monet b臋d膮 pewnego dnia mocno zale偶ne g艂贸wnie od pobierania op艂at transakcyjnych. W ten spos贸b sie膰 przetrwa tylko wtedy, gdy przetworzy du偶膮 liczb臋 transakcji.

Mo偶liwo艣膰 nagradzania w艂a艣cicieli sieci jest bezpo艣rednio zwi膮zana z wybranym mechanizmem konsensusu sieci. Cardano u偶ywa PoS, poniewa偶 utrzymanie sieci w tym wypadku jest tanie. Koszt energii jest niski w por贸wnaniu z Proof-of-Work, jak w Bitcoinie. Dlatego mo偶liwe jest nagradzanie posiadaczy, a nie tylko g贸rnik贸w, jak jest to zaprojektowane w ekosystemie Bitcoina. W sieci PoW nie ma wystarczaj膮cych zasob贸w, aby nagradza膰 posiadaczy monet, poniewa偶 koszty energii elektrycznej do utrzymania sieci stanowi priorytet. Nie znaczy to jednak, 偶e rozwi膮zania oparte o tzw. dow贸d pracy s膮 z艂e. Ka偶dy projekt opiera si臋 na innych zasadach i ma inn膮 pozycj臋 pocz膮tkow膮. Po uruchomieniu sieci Bitcoin koszt BTC wynosi艂 0, wi臋c g贸rnicy nie byli zasadniczo wynagradzani finansowo, ale trzeba by艂o wyda膰 zasoby fizyczne, aby zapobiec atakom. Pozycja projekt贸w jest obecnie inna, a monety od samego pocz膮tku mog膮 mie膰 niezerow膮 warto艣膰 rynkow膮. W ten spos贸b 艂atwiej jest wykorzystywa膰 monety w konsensusie sieci jako rzadki i kosztowny zas贸b.

Cz臋sto m贸wi si臋, 偶e PoS mo偶e generowa膰 doch贸d pasywny. To jest troch臋 nieprecyzyjne stwierdzenie. Delegowanie monet ada do puli jest procesem aktywnym i bezpo艣rednio wi膮偶e si臋 z decentralizacj膮 sieci. Ada reprezentuj膮 si艂臋 decyzyjn膮. Odnosi si臋 to zar贸wno do konsensusu sieciowego, jak i p贸藕niej do zarz膮dzania projektem. Im wi臋cej os贸b ma ada, tym bardziej sie膰 jest zdecentralizowana. Nagradzaj膮c hodler贸w, sie膰 bezpo艣rednio si臋 decentralizuje. Ludzie naturalnie chc膮 budowa膰 doch贸d pasywny. Dlatego m膮drze jest zaspokoi膰 ludzk膮 natur臋 i wykorzysta膰 j膮 do decentralizacji sieci. Je艣li posiadacz nie oddeleguje monet ada do puli, nie otrzyma nagrody. Tak wi臋c w艂a艣ciciele ada maj膮 motywacj臋 nie tylko do trzymania monet, ale tak偶e do wykorzystywania swojej si艂y decyzyjnej. Jest to r贸wnie偶 wa偶ne, poniewa偶 bezpiecze艅stwo sieci zale偶y od monet zablokowanych jako r臋kojmia i monet oddelegowanych. Innymi s艂owy, przez wszystkie 鈥瀞takowane鈥 monety. Im wi臋cej ada jest delegowanych, tym wy偶szy jest bud偶et bezpiecze艅stwa. Osoba chc膮ca zaburz膰 sie膰 potrzebuje oko艂o po艂owy oddelegowanych monet, aby m贸c wykona膰 atak 51%. W ten spos贸b zainteresowane strony aktywnie uczestnicz膮 w zachowaniu bezpiecze艅stwa sieci. Je艣li zainteresowane strony nie sprzedaj膮 monet ADA, 鈥瀢r贸g sieci鈥 nie mo偶e ich kupi膰, dlatego mo偶e nie mie膰 wystarczaj膮cej ilo艣ci monet do przeprowadzenia ataku.

Proces delegacji

Zainteresowane strony powinny zdawa膰 sobie spraw臋 z tego, 偶e nie jest rozs膮dne pozostawianie w艂asnych monet i token贸w na gie艂dach nawet, je艣li oferuj膮 staking z poziomu interfejsu. Pozostawiaj膮c coiny na gie艂dzie, otrzymuje ona du偶膮 moc decyzyjn膮, kt贸ra mo偶e by膰 niew艂a艣ciwie wykorzystana. Pozostawienie monet na gie艂dzie jest poza tym niebezpieczne, poniewa偶 mo偶na je straci膰 w wyniku b艂臋du zabezpiecze艅 i zhakowaniu gie艂dy. W przypadku PoS, posiadacze monet daj膮 gie艂dzie moc decyzyjn膮, kt贸ra powinna pozosta膰 w ich w艂asnych r臋kach - r臋kach w艂a艣cicieli sieci. Ze wzgl臋d贸w prawnych gie艂dy nie mog膮 u偶ywa膰 monet ada do ustanowienia r臋kojmi, a zatem nie mog膮 tworzy膰 swoich pul. Gie艂da powinna oferowa膰 p艂ynno艣膰 i umo偶liwia膰 wyp艂at臋 monet do portfeli kryptowalut w艂a艣cicieli. Dlatego nie mog膮 blokowa膰 monet. Mog膮 jednak delegowa膰 monety do nale偶膮cych do nich puli lub puli tworzonych przez ich przyjaci贸艂. Posiadacze powinni by膰 odpowiedzialni i aktywni. Pami臋taj o s艂ynnej zasadzie: nie twoje klucze, nie twoje krypto.

Hodlerzy powinni przechowywa膰 swoje monety ada we w艂asnych portfelach. Oficjalne portfele s膮 dwa: Daedalus to pe艂ny portfel w臋z艂贸w, natomiast Yoroi to lekki portfel zintegrowany z przegl膮dark膮. Oba s膮 艣wietne i b臋dzie mo偶na ich u偶ywa膰 do delegowania ada do wybranej puli. Bardzo wa偶n膮 zalet膮 jest to, 偶e nigdzie nie musisz przesy艂a膰 monet, aby bra膰 udzia艂 w stakingu. Monety nie s膮 w 偶aden spos贸b zablokowane. Mo偶esz oddelegowa膰 do puli nawet tylko jedn膮 monet臋 ada, a i tak otrzymasz nagrod臋. Nie ma wymaganego minimum monet, kt贸re s膮 potrzebne do delegacji w ekosystemie Cardano. Jest to zatem system op艂acalny finansowo dla wszystkich.

Portfele u艂atwiaj膮 proces delegacji monet. Wystarczy por贸wna膰 pule i wybra膰 jedn膮 z nich, najlepiej z satysfakcjonuj膮cym ROI. W wyborze odpowiedniego stake poola mo偶e pom贸c narz臋dzie Adapools, dost臋pne na https://adapools.org/

Linki

W artykule poruszyli艣my niekt贸re tematy, ale nie wszystkie w pe艂ni om贸wili艣my. Je艣li chcesz dowiedzie膰 si臋 wi臋cej, proponujemy zapoznanie si臋 z innymi artyku艂ami poruszaj膮cymi temat modelu ekonomicznego i motywacyjnego w sieci Cardano.

Rozw贸j Cardano dzi臋ki badaniom IOHK - staking poole i pledge: 馃嚨馃嚤 Rozw贸j Cardano dzi臋ki badaniom IOHK - staking poole i pledge

Porozmawiajmy o realnej kapitalizacji rynkowej Cardano: 馃嚨馃嚤 Porozmawiajmy o realnej kapitalizacji rynkowej Cardano

Podsumowanie

Mamy nadziej臋, 偶e teraz rozumiesz, dlaczego delegowanie monet ada jest wa偶nym procesem w sieci PoS i jakie korzy艣ci czerpiesz zar贸wno Ty, jak i Cardano. Opcja b臋dzie op艂acalna w perspektywie d艂ugoterminowej tylko wtedy, gdy projekt si臋 powiedzie. Za Cardano stoi bardzo silny zesp贸艂, kt贸ry do艂o偶y wszelkich stara艅, aby zapewni膰 sukces projektu. Adopcja zale偶y ju偶 od spo艂eczno艣ci. Zesp贸艂 jest odpowiedzialny za protok贸艂, ale to naszym obowi膮zkiem jest rozpowszechnianie informacji o mo偶liwo艣ciach sieci i pozyskiwanie nowych u偶ytkownik贸w.

Artyku艂 jest t艂umaczeniem wpisu autorstwa grupy Cardanians.io z drobnymi modyfikacjami. Zach臋camy do 艣ledzenia ich profil贸w w mediach spo艂eczno艣ciowych oraz strony cardanians.io

Po wi臋cej artyku艂贸w o Cardano po polsku zapraszamy do polskiej sekcji na forum Cardano . Seri臋 film贸w edukacyjnych o historii Cardano opublikowa艂 niedawno Andrzej z kana艂u Dzienna Dawka Dyskomfortu. Chcesz porozmawia膰, zapyta膰 o Cardano po polsku? Odwied藕 nasz膮 :poland: spo艂eczno艣膰 na Telegramie, profil @CardanoPolska na Twitterze lub Facebooku.