­čçÁ­čç▒ Czym jest staking w sieci Cardano

Podstawowym celem konsensusu sieci Proof-of-Stake (PoS) jest umo┼╝liwienie zdecentralizowanej sieci osi─ůgni─Öcia porozumienia mi─Ödzy w─Öz┼éami. W PoS chodzi nie tylko o sam konsensus sieci, ale tak┼╝e o aspekty spo┼éeczne i finansowe protoko┼éu Cardano.

Staking w PoS jest procesem wymagaj─ůcym dzia┼éania. Mo┼╝e zapewnia─ç doch├│d pasywny, ale technicznie rzecz bior─ůc jest nagrod─ů za aktywno┼Ť─ç w┼éa┼Ťcicieli monet.

Kto jest w┼éa┼Ťcicielem sieci Cardano

Zadajmy filozoficzne pytanie. Kto jest w┼éa┼Ťcicielem sieci? Czy to zesp├│┼é? Czy operatorzy puli produkuj─ůcy bloki? Zesp├│┼é IOHK wymy┼Ťli┼é protok├│┼é, a jego implementacja jest publicznie dost─Öpna na GitHubie. Zesp├│┼é pe┼éni zdecydowanie najwa┼╝niejsz─ů rol─Ö je┼Ťli chodzi o kod ┼║r├│d┼éowy. Wszystkie badania naukowe s─ů r├│wnie┼╝ publicznie dost─Öpne. ┼╗aden fragment kodu ┼║r├│d┼éowego lub badania prowadzonego przez Cardano nie jest chroniony patentem. Wszystko jest bezp┼éatne i stale dost─Öpne. Zesp├│┼é jednak nie jest w┼éa┼Ťcicielem sieci Cardano jako g┼é├│wny tw├│rca kodu ┼║r├│d┼éowego. Operatorzy stake pooli stanowi─ů w─Öz┼éy sieci i produkuj─ů bloki. S─ů bardzo wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ťci─ů ekosystemu. Mimo to, tak┼╝e nie s─ů jedynymi w┼éa┼Ťcicielami sieci.

PoS to unikalna koncepcja, kt├│ra umo┼╝liwia ÔÇ×posiadanieÔÇŁ cz─Ö┼Ťci sieci przez trzymanie monet ADA. Ka┼╝dy mo┼╝e kupi─ç ada na gie┼édach kryptowalut takich jak np. Binance lub Huobi. Kiedy ju┼╝ posiadasz klucze prywatne do swoich monet, stajesz si─Ö niejako w┼éa┼Ťcicielem kawa┼éka sieci Cardano. W obiegu ┼é─ůcznie b─Ödzie tylko 45 000 000 000 monet ada. Poprzez posiadanie ADA stajesz si─Ö w┼éa┼Ťcicielem ÔÇ×stawkiÔÇŁ, udzia┼éu w sieci. St─ůd posiadaj─ůc 1% monet ADA, w zasadzie posiadasz 1% sieci Cardano.

Ada to zas├│b, kt├│ry odgrywa wa┼╝n─ů rol─Ö w konsensusie sieci. Tylko ÔÇ×posiadaczeÔÇŁ s─ů w stanie produkowa─ç bloki. Produkcja blok├│w jest najwa┼╝niejsz─ů funkcj─ů zdecentralizowanej sieci, kt├│ra okre┼Ťla si─Ö jako kryptowalutowa. W┼éa┼Ťciciele sieci maj─ů zatem w┼éasny interes i najlepiej dbaj─ů o to, aby sie─ç dzia┼éa┼éa sprawnie. Po prostu dbaj─ů o swoje bogactwo i biznes. S─ů zatem najlepszymi kandydatami do pe┼énienia najwa┼╝niejszej funkcji sieci i wzi─Öcia odpowiedzialno┼Ťci za produkcj─Ö blok├│w.

Produkcja blok├│w wymaga niezawodnego w─Öz┼éa, kt├│ry jest pod┼é─ůczony do Internetu 24/7. Nie ka┼╝dy posiadacz coin├│w jest w stanie utrzyma─ç w─Öze┼é i na szcz─Ö┼Ťcie nie jest to konieczne. W sieci Cardano wyst─Öpuje specjalna rola - operator puli (ang. stake pool operator). Jest udzia┼éowcem, kt├│ry bierze odpowiedzialno┼Ť─ç za produkcj─Ö blok├│w. Operator musi obs┼éugiwa─ç w─Öze┼é i stworzy─ç blok, gdy sie─ç wybierze go jako lidera slotu.

Pamiętaj, że stajesz się udziałowcem sieci Cardano poprzez trzymanie ada.

Nagradzanie hodler├│w ada

W┼éa┼Ťciciele firmy zazwyczaj osi─ůgaj─ů zysk, gdy firma dobrze si─Ö rozwija, a dochody s─ů wy┼╝sze ni┼╝ koszty. Ta sama logika jest zaimplementowana w mechanizmie Cardano PoS. Posiadacze monet s─ů nagradzani i dziel─ů si─Ö zyskami generowanymi przez sie─ç. Sie─ç Cardano mo┼╝e by─ç postrzegana jako firma, a monety ADA jako udzia┼éy. R├│┼╝nica polega na tym, ┼╝e nie ma g┼é├│wnego w┼éa┼Ťciciela ani dyrektora generalnego sieci Cardano. Wszyscy posiadacze ada s─ů w┼éa┼Ťcicielami. Koszty dzia┼éalno┼Ťci obejmuj─ů koszty operacyjne w─Öz┼é├│w, stake pooli i mar┼╝y operator├│w. Musz─ů oni kupi─ç sprz─Öt, a nast─Öpnie regularnie p┼éaci─ç za energi─Ö, po┼é─ůczenie internetowe i czas sp─Ödzony na konfigurowaniu i dostrajaniu w─Öz┼é├│w. Doch├│d sieci sk┼éada si─Ö z bud┼╝etu rezerw i pobieranych op┼éat transakcyjnych. Op┼éaty uiszczane s─ů za korzystanie z sieci. U┼╝ytkownicy musz─ů zap┼éaci─ç za wys┼éanie transakcji lub wykonanie smart kontraktu (inteligentnej umowy). Cz─Ö┼Ť─ç dochod├│w trafia do skarbca projektu, a st─ůd finansuje dalszy rozw├│j protoko┼éu.

Bud┼╝et rezerw sieci zostanie w du┼╝ej mierze wykorzystany w ci─ůgu pierwszych 10 lat od uruchomienia g┼é├│wnej sieci i znajduje si─Ö w nim 14 000 000 000 ada. Liczba monet przeznaczanych na nagrody dla operator├│w b─Ödzie sukcesywnie zmniejszana, a┼╝ w ko┼äcu po wielu latach doch├│d sieci b─Ödzie w g┼é├│wnej mierze zale┼╝ny od pobieranych op┼éat. Istotn─ů spraw─Ö pe┼éni─ů tu zmienne ustawienia sieci: parametry k, ¤ü i ¤ä, kt├│re s─ů opisane w tym artykule. Przyjrzyjmy si─Ö, jak sie─ç rozdziela doch├│d, a tym samym nagradza posiadaczy.

W┼éasno┼Ť─ç sieci jest proporcjonalna do ilo┼Ťci ada posiadanych przez osob─Ö. Istnieje jednak wi─Öcej rodzaj├│w u┼╝ytkownik├│w w ekosystemie Cardano.

Operatorzy stake pooli: operatorzy puli odpowiadaj─ů za obs┼éug─Ö w─Öz┼é├│w produkuj─ůcych bloki. Jest to wysi┼éek, kt├│ry nale┼╝y wzi─ů─ç pod uwag─Ö podczas podzia┼éu dochod├│w. Ponadto operatorzy musz─ů posiada─ç znaczn─ů ilo┼Ť─ç monet ada, aby zapewni─ç r─Ökojmi─Ö (ang. pledge) swojej puli. Pledge stanowi mechanizm potwierdzenia zaanga┼╝owania operator├│w w sie─ç. Operatorzy, kt├│rzy chc─ů by─ç konkurencyjni, musz─ů zablokowa─ç w ramach r─Ökojmi du┼╝o ada. W zwi─ůzku z tym mog─ů uzyska─ç wy┼╝szy poziom zwrotu i w ten spos├│b przyci─ůgn─ů─ç potrzebn─ů liczb─Ö delegat├│w, aby osi─ůgn─ů─ç optymaln─ů wielko┼Ť─ç puli.

Deleguj─ůcy: Deleguj─ůcy to aktywni posiadacze ada, kt├│rzy nie prowadz─ů w┼éasnej puli, ale bezpo┼Ťrednio uczestnicz─ů w procesie produkcji blok├│w. Posiadacze deleguj─ů swoje monety ada do wybranej puli. W ten spos├│b zwi─Ökszaj─ů jej szans─Ö na wyprodukowanie blok├│w. Delegaci naturalnie chc─ů uzyska─ç jak najwy┼╝sze nagrody, wi─Öc musz─ů uwa┼╝nie wybra─ç odpowiedni stake pool. Musz─ů wzi─ů─ç pod uwag─Ö pewne parametry, takie jak m.in. prowizja i sprawdzi─ç, czy wybrana pula jest w stanie generowa─ç bloki. Hodlerzy mog─ů swobodnie oddelegowa─ç monety do innej puli, je┼Ťli bie┼╝─ůca nie spe┼énia oczekiwa┼ä.

Pasywni posiadacze: Istnieje grupa hodler├│w, kt├│rzy posiadaj─ů ada, ale ani nie prowadz─ů pooli, ani nie deleguj─ů do nich swoich monet. Mog─ů by─ç traderami lub wykorzystywa─ç monety ada w innych aplikacjach lub do innych cel├│w. Ta grupa posiadaczy nie jest nagradzana przez sie─ç.

Zar├│wno operatorzy puli, jak i deleguj─ůcy s─ů wynagradzani tylko za bloki, kt├│re wyprodukowa┼éa pula. Dlatego w najlepszym interesie obu stron jest upewnienie si─Ö, ┼╝e pula dzia┼éa dobrze. Deleguj─ůcy wybior─ů pule, kt├│re maj─ů wystarczaj─ůco wysok─ů r─Ökojmi─Ö (pledge), generuj─ů bloki i ustal─ů rozs─ůdny margines prowizji. Operatorzy puli zapewniaj─ů wa┼╝n─ů us┼éug─Ö dla sieci i mog─ů by─ç uwa┼╝ani za ÔÇ×pracownik├│wÔÇŁ sieci. Zalet─ů jest to, ┼╝e s─ů zmotywowani do dobrego wykonania us┼éugi, poniewa┼╝ ma to bezpo┼Ťredni wp┼éyw na ich nagrody. Operatorzy puli s─ů jednocze┼Ťnie w┼éa┼Ťcicielami i pracownikami. Delegaci b─Öd─ů trzyma─ç du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç kr─ů┼╝─ůcych monet ada, a ich decyzje dotycz─ůce delegacji mog─ů sprawi─ç, ┼╝e pewna pula b─Ödzie silniejsza lub s┼éabsza od innej. Delegaci powinni aktywnie obserwowa─ç wyniki pul i ewentualnie inne dzia┼éania ich operator├│w. S─ů zmotywowani do maksymalizacji swojego zysku, a jednocze┼Ťnie czerpi─ů korzy┼Ťci z wysi┼ék├│w w zakresie edukacji, propagowania ekosystemu Cardano i innych dzia┼éa┼ä.

Nie ma jednak nic za darmo. Proof-of-Stake nie jest generatorem bogactwa. W ekosystemie sieci wyst─Öpuj─ů koszty i dochody. Ca┼éy system b─Ödzie mia┼é wystarczaj─ůce zasoby do nagradzania posiadaczy monet tylko wtedy, gdy odniesie sukces jako sie─ç i przetwarza─ç b─Ödzie du┼╝─ů liczb─Ö transakcji. Podobnie jak w przypadku firmy komercyjnej, je┼Ťli us┼éugi s─ů wykorzystywane, w├│wczas biznes kwitnie i odwrotnie. Oczekuje si─Ö, ┼╝e sie─ç Cardano odniesie sukces ze wzgl─Ödu na u┼╝yteczno┼Ť─ç i wiele cech pozwalaj─ůcych na tworzenie nowej jako┼Ťci us┼éug w bran┼╝y finansowej i spo┼éecznej. Jak wspomniano powy┼╝ej, bud┼╝et rezerw pomo┼╝e w pierwszych latach dzia┼éalno┼Ťci sieci. Jednak nie chodzi o to, aby jak najszybciej rozda─ç ca┼éy bud┼╝et posiadaczom monet ada, a potem projekt mo┼╝e znikn─ů─ç. Tak naprawd─Ö chodzi o wp┼éyw na spo┼éecze┼ästwo i transformacj─Ö ┼Ťwiata finansowego. B─Ödzie to trudne zadanie, a osi─ůgni─Öcie go w ci─ůgu najbli┼╝szych 10 lat b─Ödzie wyzwaniem. Id─ůc tym tropem trzymanie ada mo┼╝na postrzega─ç jako udzia┼é w transformacji ┼Ťwiata finans├│w.

Posiadanie ada lub innych kryptowalut to dopiero pocz─ůtek. Szczerze m├│wi─ůc, posiadanie kryptowalut nie b─Ödzie mia┼éo istotnego wp┼éywu na banki i rz─ůdy. Ludzie musz─ů zacz─ů─ç u┼╝ywa─ç kryptowalut w ┼╝yciu codziennym. Projekty takie jak Cardano musz─ů wymy┼Ťli─ç realne alternatywy dla tradycyjnych produkt├│w finansowych, a ludzie b─Öd─ů musieli im zaufa─ç i z nich korzysta─ç. Jako wczesny u┼╝ytkownik mo┼╝na uczy─ç swoich przyjaci├│┼é i znajomych o technologii, pokaza─ç im, jak korzysta─ç z us┼éug opartych na blockchainie. W tej chwili mo┼╝e by─ç za wcze┼Ťnie, ale w ci─ůgu najbli┼╝szych kilku lat sytuacja zmieni si─Ö, a zaanga┼╝owanie spo┼éeczno┼Ťci b─Ödzie mia┼éo kluczowe znaczenie dla ca┼éego ekosystemu. Zdecentralizowane finanse (DeFi) to pierwszy przeb┼éysk przysz┼éo┼Ťci. Kryptowaluty odnios─ů sukces tylko wtedy, gdy zostan─ů przyj─Öte przez znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç populacji. Zauwa┼╝, ┼╝e ma to kluczowe znaczenie dla sieci z punktu widzenia zarobk├│w. Wszystkie sieci z ograniczon─ů poda┼╝─ů monet b─Öd─ů pewnego dnia mocno zale┼╝ne g┼é├│wnie od pobierania op┼éat transakcyjnych. W ten spos├│b sie─ç przetrwa tylko wtedy, gdy przetworzy du┼╝─ů liczb─Ö transakcji.

Mo┼╝liwo┼Ť─ç nagradzania w┼éa┼Ťcicieli sieci jest bezpo┼Ťrednio zwi─ůzana z wybranym mechanizmem konsensusu sieci. Cardano u┼╝ywa PoS, poniewa┼╝ utrzymanie sieci w tym wypadku jest tanie. Koszt energii jest niski w por├│wnaniu z Proof-of-Work, jak w Bitcoinie. Dlatego mo┼╝liwe jest nagradzanie posiadaczy, a nie tylko g├│rnik├│w, jak jest to zaprojektowane w ekosystemie Bitcoina. W sieci PoW nie ma wystarczaj─ůcych zasob├│w, aby nagradza─ç posiadaczy monet, poniewa┼╝ koszty energii elektrycznej do utrzymania sieci stanowi priorytet. Nie znaczy to jednak, ┼╝e rozwi─ůzania oparte o tzw. dow├│d pracy s─ů z┼ée. Ka┼╝dy projekt opiera si─Ö na innych zasadach i ma inn─ů pozycj─Ö pocz─ůtkow─ů. Po uruchomieniu sieci Bitcoin koszt BTC wynosi┼é 0, wi─Öc g├│rnicy nie byli zasadniczo wynagradzani finansowo, ale trzeba by┼éo wyda─ç zasoby fizyczne, aby zapobiec atakom. Pozycja projekt├│w jest obecnie inna, a monety od samego pocz─ůtku mog─ů mie─ç niezerow─ů warto┼Ť─ç rynkow─ů. W ten spos├│b ┼éatwiej jest wykorzystywa─ç monety w konsensusie sieci jako rzadki i kosztowny zas├│b.

Cz─Östo m├│wi si─Ö, ┼╝e PoS mo┼╝e generowa─ç doch├│d pasywny. To jest troch─Ö nieprecyzyjne stwierdzenie. Delegowanie monet ada do puli jest procesem aktywnym i bezpo┼Ťrednio wi─ů┼╝e si─Ö z decentralizacj─ů sieci. Ada reprezentuj─ů si┼é─Ö decyzyjn─ů. Odnosi si─Ö to zar├│wno do konsensusu sieciowego, jak i p├│┼║niej do zarz─ůdzania projektem. Im wi─Öcej os├│b ma ada, tym bardziej sie─ç jest zdecentralizowana. Nagradzaj─ůc hodler├│w, sie─ç bezpo┼Ťrednio si─Ö decentralizuje. Ludzie naturalnie chc─ů budowa─ç doch├│d pasywny. Dlatego m─ůdrze jest zaspokoi─ç ludzk─ů natur─Ö i wykorzysta─ç j─ů do decentralizacji sieci. Je┼Ťli posiadacz nie oddeleguje monet ada do puli, nie otrzyma nagrody. Tak wi─Öc w┼éa┼Ťciciele ada maj─ů motywacj─Ö nie tylko do trzymania monet, ale tak┼╝e do wykorzystywania swojej si┼éy decyzyjnej. Jest to r├│wnie┼╝ wa┼╝ne, poniewa┼╝ bezpiecze┼ästwo sieci zale┼╝y od monet zablokowanych jako r─Ökojmia i monet oddelegowanych. Innymi s┼éowy, przez wszystkie ÔÇ×stakowaneÔÇŁ monety. Im wi─Öcej ada jest delegowanych, tym wy┼╝szy jest bud┼╝et bezpiecze┼ästwa. Osoba chc─ůca zaburz─ç sie─ç potrzebuje oko┼éo po┼éowy oddelegowanych monet, aby m├│c wykona─ç atak 51%. W ten spos├│b zainteresowane strony aktywnie uczestnicz─ů w zachowaniu bezpiecze┼ästwa sieci. Je┼Ťli zainteresowane strony nie sprzedaj─ů monet ADA, ÔÇ×wr├│g sieciÔÇŁ nie mo┼╝e ich kupi─ç, dlatego mo┼╝e nie mie─ç wystarczaj─ůcej ilo┼Ťci monet do przeprowadzenia ataku.

Proces delegacji

Zainteresowane strony powinny zdawa─ç sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e nie jest rozs─ůdne pozostawianie w┼éasnych monet i token├│w na gie┼édach nawet, je┼Ťli oferuj─ů staking z poziomu interfejsu. Pozostawiaj─ůc coiny na gie┼édzie, otrzymuje ona du┼╝─ů moc decyzyjn─ů, kt├│ra mo┼╝e by─ç niew┼éa┼Ťciwie wykorzystana. Pozostawienie monet na gie┼édzie jest poza tym niebezpieczne, poniewa┼╝ mo┼╝na je straci─ç w wyniku b┼é─Ödu zabezpiecze┼ä i zhakowaniu gie┼édy. W przypadku PoS, posiadacze monet daj─ů gie┼édzie moc decyzyjn─ů, kt├│ra powinna pozosta─ç w ich w┼éasnych r─Ökach - r─Ökach w┼éa┼Ťcicieli sieci. Ze wzgl─Öd├│w prawnych gie┼édy nie mog─ů u┼╝ywa─ç monet ada do ustanowienia r─Ökojmi, a zatem nie mog─ů tworzy─ç swoich pul. Gie┼éda powinna oferowa─ç p┼éynno┼Ť─ç i umo┼╝liwia─ç wyp┼éat─Ö monet do portfeli kryptowalut w┼éa┼Ťcicieli. Dlatego nie mog─ů blokowa─ç monet. Mog─ů jednak delegowa─ç monety do nale┼╝─ůcych do nich puli lub puli tworzonych przez ich przyjaci├│┼é. Posiadacze powinni by─ç odpowiedzialni i aktywni. Pami─Ötaj o s┼éynnej zasadzie: nie twoje klucze, nie twoje krypto.

Hodlerzy powinni przechowywa─ç swoje monety ada we w┼éasnych portfelach. Oficjalne portfele s─ů dwa: Daedalus to pe┼ény portfel w─Öz┼é├│w, natomiast Yoroi to lekki portfel zintegrowany z przegl─ůdark─ů. Oba s─ů ┼Ťwietne i b─Ödzie mo┼╝na ich u┼╝ywa─ç do delegowania ada do wybranej puli. Bardzo wa┼╝n─ů zalet─ů jest to, ┼╝e nigdzie nie musisz przesy┼éa─ç monet, aby bra─ç udzia┼é w stakingu. Monety nie s─ů w ┼╝aden spos├│b zablokowane. Mo┼╝esz oddelegowa─ç do puli nawet tylko jedn─ů monet─Ö ada, a i tak otrzymasz nagrod─Ö. Nie ma wymaganego minimum monet, kt├│re s─ů potrzebne do delegacji w ekosystemie Cardano. Jest to zatem system op┼éacalny finansowo dla wszystkich.

Portfele u┼éatwiaj─ů proces delegacji monet. Wystarczy por├│wna─ç pule i wybra─ç jedn─ů z nich, najlepiej z satysfakcjonuj─ůcym ROI. W wyborze odpowiedniego stake poola mo┼╝e pom├│c narz─Ödzie Adapools, dost─Öpne na https://adapools.org/

Linki

W artykule poruszyli┼Ťmy niekt├│re tematy, ale nie wszystkie w pe┼éni om├│wili┼Ťmy. Je┼Ťli chcesz dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej, proponujemy zapoznanie si─Ö z innymi artyku┼éami poruszaj─ůcymi temat modelu ekonomicznego i motywacyjnego w sieci Cardano.

Rozw├│j Cardano dzi─Öki badaniom IOHK - staking poole i pledge: ­čçÁ­čç▒ Rozw├│j Cardano dzi─Öki badaniom IOHK - staking poole i pledge

Porozmawiajmy o realnej kapitalizacji rynkowej Cardano: ­čçÁ­čç▒ Porozmawiajmy o realnej kapitalizacji rynkowej Cardano

Podsumowanie

Mamy nadziej─Ö, ┼╝e teraz rozumiesz, dlaczego delegowanie monet ada jest wa┼╝nym procesem w sieci PoS i jakie korzy┼Ťci czerpiesz zar├│wno Ty, jak i Cardano. Opcja b─Ödzie op┼éacalna w perspektywie d┼éugoterminowej tylko wtedy, gdy projekt si─Ö powiedzie. Za Cardano stoi bardzo silny zesp├│┼é, kt├│ry do┼éo┼╝y wszelkich stara┼ä, aby zapewni─ç sukces projektu. Adopcja zale┼╝y ju┼╝ od spo┼éeczno┼Ťci. Zesp├│┼é jest odpowiedzialny za protok├│┼é, ale to naszym obowi─ůzkiem jest rozpowszechnianie informacji o mo┼╝liwo┼Ťciach sieci i pozyskiwanie nowych u┼╝ytkownik├│w.

Artyku┼é jest t┼éumaczeniem wpisu autorstwa grupy Cardanians.io z drobnymi modyfikacjami. Zach─Öcamy do ┼Ťledzenia ich profil├│w w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych oraz strony cardanians.io

Po wi─Öcej artyku┼é├│w o Cardano po polsku zapraszamy do polskiej sekcji na forum Cardano . Seri─Ö film├│w edukacyjnych o historii Cardano opublikowa┼é niedawno Andrzej z kana┼éu Dzienna Dawka Dyskomfortu. Chcesz porozmawia─ç, zapyta─ç o Cardano po polsku? Odwied┼║ nasz─ů :poland: spo┼éeczno┼Ť─ç na Telegramie, profil @CardanoPolska na Twitterze lub Facebooku.

1 Like

kurcz─Ö - fajnie piszesz - nie zd─ů┼╝am czyta─ç :slight_smile: A mia┼éem plany robi─ç filmy na podstawie Twoich wpis├│w :slight_smile: Jestem w lesie ! :slight_smile: Deklaruj─Ö popraw─Ö :slight_smile: Dzi─Öki Kornel za prace.